MEHMED

(d. 1877-1878 / ö. ?)
âşık, çiftçi
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Adı Mehmed'dir. Mahlası Âşık Mehmed veya sadece Mehmed'dir. 1877-1878 yılında doğmuştur. Bozkırlıdır. Çiftçilikle geçimini sağlamıştır. Okur yazar değildir (Ergun-Uğur 1926: 338). Konya Âşıklık geleneğinde birden fazla Mehmed vardır. Başta Âşık Mehmet Yakıcı (1879-1950) olmak üzere, Âşık Mehmed (d.1877/1878-?), Mehmed (1858-1920), Mehmed Karaçor (1835-1894), Âşık Mehmed Fevzi (1864-1929), Mehmed Nazif (?-? Karamanlı), vb. Ergun-Uğur ikilisinin Konya Vilâyeti Halkiyât ve Harsiyatı adlı eserlerinde geçen Mehmed ile Ali Yakıcı (1994: 177-201) ve Aziz Ayva (2005: 199-200)'nın çalışmalarında bu esere atfen tanıttıkları Âşık Mehmed bu kişidir. Âşık Mehmed'in ölüm tarihi ile ilgili bir bilgi bulunmamaktadır.

Konya Vilâyeti Halkiyat ve Harsiyatı adlı (1926) eserlerinde Ergun ve Uğur, Mehmed'in, Nasıl medh edeyim Bozkır ilini mısrasıyla başlayan şiirinin bir dörtlüğü ile iki dörtlükten oluşan bir koşma parçasına yer vermişlerdir (Ergun-Uğur 1926: 338). Garibin hâlinden bil incik Leylâ ayak mısrasıyla söylenmiş koşma da 11'li hece ölçüsüyle söylenmiş bir güzellemedir. Faruk Sümer, “Bozkır Destanı” adlı makalesinde, on dörtlükten oluşan Bozkır Destanı’nın üslûp olarak bu şiire yakınlığından dolayı Âşık Mehmed’e ait olabileceğini ileri sürmektedir (Sümer 1946: 15-16; Ayva 2005: 199-200). Sümer; "Destan, Bozkır ilçesinde yaptığımız bir folklor gezisinde, Yazdamı köyünde bulunan Hasan Ağa’dan alınmıştır. Hasan Ağa, destanı delikanlılığında, Bozkırlı âşıklardan işittiğini, fakat şairinin kim olduğunu bilmediğini söyledi. Buna dair ilçenin diğer yerlerinde yaptığımız soruşturmalarda, bazı ihtiyarlar destanı hatırlamakla beraber onlar da hangi âşığın olduğunu bilmediklerini söylediler. Bütün bunlara rağmen destanımızın Bozkırlı şairlerden Âşık Mehmed’e ait olduğunu gösteren bazı belirtiler vardır. Bu belki Âşık Mehmed’in yukarıdaki koşmasına nazire olarak başka bir şair tarafından yazılmış olabilir. Hülâsa destanımızın şairi kim olursa olsun bizim için şayanı dikkat olan tarafı Bozkır ruhunu terennüm edebilmesidir. Bozkır’ın bütün zikre değer güzelliklerini şairimiz pek güzel ifade eylemiştir.” diyerek Âşık Mehmed'e işaret etmektedir (Sümer 1946: 15-16). Ergun ve Uğur'un eserlerinde verilen iki şiirinin üslûbundan yola çıkarak lirizm yönü kuvvetli, âşıklık geleneğinin destan ve koşma türlerini başarıyla kullanan ve geleneğin icap ettiği ölçülere dikkat eden bir âşık olduğu söylenebilir. Şiirlerinin dili sade ve akıcıdır.

Kaynakça

Ayva, Aziz (2005). Konya Âşıklık Geleneği ve Âşık Ataroğlu/ Hayatı, Sanatı, Şiirleri ve Şiirlerinin Tahlili. C. 2. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Ergun, Sadeddin Nüzhet, Mehmed Ferid Uğur (1926). Konya Vilâyeti Halkiyat ve Harsiyatı. Konya: Konya Vilâyet Matbaası.

Sümer, Faruk (1946). “Bozkır Destanı”. Folklor Postası.  Ekim-Kasım-Aralık. 2 (19): 15-16.

Yakıcı, Ali (1994). “Başlangıcından 20. Yüzyıla Kadar Konya’da Âşıklık Geleneği”. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi / Yeni Dönem. Bahar. 2: 177-201

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AZİZ AYVA
Yayın Tarihi: 22.04.2019
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SEYRANÎd. 1835 - ö. 1894Doğum YeriGörüntüle
2Abdullah Şanald. 3 Ağustos 1947 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Mustafa Özdamard. 18 Mart 1946 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4SEYRANÎd. 1835 - ö. 1894Doğum YılıGörüntüle
5Abdullah Şanald. 3 Ağustos 1947 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Mustafa Özdamard. 18 Mart 1946 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7SEYRANÎd. 1835 - ö. 1894Ölüm YılıGörüntüle
8Abdullah Şanald. 3 Ağustos 1947 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Mustafa Özdamard. 18 Mart 1946 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10SEYRANÎd. 1835 - ö. 1894MeslekGörüntüle
11Abdullah Şanald. 3 Ağustos 1947 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Mustafa Özdamard. 18 Mart 1946 - ö. ?MeslekGörüntüle
13SEYRANÎd. 1835 - ö. 1894Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Abdullah Şanald. 3 Ağustos 1947 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Mustafa Özdamard. 18 Mart 1946 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SEYRANÎd. 1835 - ö. 1894Madde AdıGörüntüle
17Abdullah Şanald. 3 Ağustos 1947 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Mustafa Özdamard. 18 Mart 1946 - ö. ?Madde AdıGörüntüle