Madde Detay

Na’tî Mehmed Efendi, Geliboluludur. Parsâ Mehmed Efendi’nin dergâhında onun hizmetinde bulundu.Daha sonra Nişancı Abdurrahman Paşa’ya intisap ederek Edirne’de çardak naibi olarak çalışmaktayken önce Malkara, daha sonra Tekfurdağı müftüsü oldu (Şeyhî Mehmed Efendi III/709).

Tekfurdağı müftüsüyken 1090/1679-80’de vefat etti.

Kaynaklarda, âlim bir zât olmakla birlikte (Bursalı Mehmed Tahir 1333-42) usta bir şair olduğu söylenmektedir (Mehmed Süreyyâ 1308-15: IV/183). Tuhfe-i Nâilî’de, Safâyî Tezkiresi’nde de Na’tî Mehmed Efendi’ye yer verildiği ifade edilmektedir. Ancak Safayî Tezkiresi’nde bulunan, Na’tî Mehmed Efendi değil, Na’tî mahlaslı diğer bir şair olan Edhem ü Hümâ müellifi Na’tî Mustafa Efendi’dir (Çapan 2005: 647-48). Nitekim Osmanlı Müellifleri’nde de Gelibolulu Na’tî’den bahsedilip mürettep bir Dîvânı, İbrahim Edhem Menâkıbı ve 1500 beyitlik bir manzumesi olduğu belirtilmiş, Na’tî Mustafa Efendi’nin eserleri sıralanmıştır (Bursalı Mehmed Tahir 1333-42: II/447). Mustafa Nâ'tî'nin söz konusu olan Edhem ü Hümâ adlı mesnevisinin tenkitli metni hazırlanmıştır (Yılmaz 1999). 

Na’tî Mehmed Efendi’nin eserleri ile ilgili bir bilgiye rastlanmazken şiirlerinden örnek olarak dört beyti kaydedilmiştir. 

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü'l-Âsâr li-Zeyli Zübdeti'l-Eşâr. Ankara: AKM Yay. 486.

Bursalı Mehmed Tâhir (1333-42). Os­manlı Müellifleri. C.2. İstanbul: Matbaa-ı Âmire. 446-47. 

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 647-48. 

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay. 1079-80. 

Mehmed Süreyyâ (1308-15). Sicill-i Osmânî. C.4. İstanbul: Matbaa-i Âmire.183. 

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 3. İstanbul: Çağrı Yay. 709. 

Yılmaz, Ahmet (hzl.) (1999). Na'tî Mustafa Edhem ü Hümâ. Konya: Selçuk Üniversitesi Yay.

Beni çokdan helâk eylerdi cânâ nâle vü âhum

Ecel mürgin remîde eyler ammâ âh-ı cân-gâhum

Sana te’sîr ider sûz-ı derûnum bir gün elbette

Çıkarma göklere ey mâh-rû âh-ı seher-gâhum

Bu bâg-ı pür-fitende Na’tiyâ bilmem ki bir kerre

İrişmez mi o nahlün miyvesine dest-i kûtâhum

(Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü'l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti'l-Eş'âr. Ankara: AKM Yay. 486.)

***

Bana sırr-ı menzil-i maksûda irmek haylî müşkildir

Meger kim himmet-i Hızr ola bu vâdîde hem-râhım

(Bursalı Mehmed Tâhir (1333-42). Os­manlı Müellifleri. C.2. İstanbul: Matbaa-ı Âmire. 447.)