Madde Detay

Asıl adı Nasûhî’dir. Akhisar’da doğdu. Nevâlî’den başka “Nasûh” mahlasını da kullandı. Medrese tahsilini tamamladıktan sonra müderrislik yapmaya başladı. Anadolu kazaskeri Ca’fer Çelebi’nin “tezkireciliğinden” mülâzım oldu. Müderrisliği sırasında III. Murad’ın şehzadesi Mehmed’e (III. Mehmed) hocalık etti. 40 akçe ile İbrahim Paşa medresesinden mazul oldu. 8 Cemâziyelevvel 1003 tarihinde (19 Ocak 1595) öldü. Osmanlı Müellifleri’nde bildirildiğine göre İmâm Gazâlî’nin Kîmyâ-yı Saâdet’inden dört bölümü, Ferah-nâme-Ahlâk-ı Nevâlî adıyla Aristo’nun Kitâbü’r-riyâse ve’s-siyâse’sini ve Ahlâk-ı Muhsinî’yi çevirmiştir. Ancak bu eserlerin bugüne ulaşan bir nüshası bilinmemektedir. Âşık Çelebi çok üstün sıfatlarla övdüğü şairin Arapça ve Farsçayı ana dili gibi bildiğini özellikle vurgular. Nevâlî’nin nesirde de çok başarılı olduğunu ünlü mensur eserlerle karşılaştırarak Nevâlî’nin nesrinin onlardan daha başarılı olduğunu belirtir. Hakkında, özellikle Âşık Çelebi’nin her değme şair için için kullanmadığı olağanüstü sitayişkâr ifadelerine nazaran Nevâlî’nin şöhretinin günümüze taşınamaması dikkat çekicidir. Nazire mecmuaları içinde sadece Edirneli Nazmî’nin Mecma’u’n-Nezâ’ir’inde bir tek şiiri bulunmaktadır.

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf. [erişim tarihi: 20.03.2013]

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Mecdî Mehmed Efendi Hadâiku’ş-şakâik Şakâik-ı Nu’mâniyye ve Zeyilleri. İstanbul: Çağrı Yay.

Tatçı, Mustafa (hzl.) (2003). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri I-II-III. Ankara: Bizim Büro Yay.

 GAZEL

 Âteş-i mihrüñ olaldan dilde ey meh-rû füzûn

 Korkaram âh itmege kim yana çerh-i bî-sütûn

 Deşt-i hasretde dirîgâ sen yüzi gülden ırag

 Kara bagrum lâleveş hûn oldı bahtum ser-nigûn

 Leyli-i zülfüñ gamıyla olalı âşüfte dil

 Şimdi Mecnûn gibi yirüm oldı sahrâ-yı cünûn

 Bâri agyâr ile yârı görmeyin lutf it beni

 Öldür ey sâkî-i devrân gel ecel câmını sun

 Nice arz idem Nevâlî derd-i hecri yâra kim

 Tâkatüm kalmadı güftâra zebûn oldum zebûn

 (Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf. [erişim tarihi: 20.03.2013]. 1886)