PİR MUHAMMED EFENDİ

(d. ?/? - ö. ?/?)
tekke şairi
(Tekke / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Pir Muhammed Efendi olan mutasavvıfın hayatı hakkında çok fazla bilgi yoktur. 17. asırda yaşadığı bilinen mutasavvıfın, Hazinetü’l Ebrar adlı Mesnevî’nin 4. cilt şerhinden Balıkesirli olup İstanbul’da kaldığı anlaşılmaktadır. Tasavvuf erbabı arasında Cân-ı âlem, halk arasında Şeyh Budak diye anılmıştır. Bursalı Tahir Bey, Osmanlı Müellifleri’nde kendisinin sülûk bakımından Eşrefî, teberrüken Mevlevi olduğu kaydedilerek Şeyh Üftade ile yakınlığına temas etmektedir (TDEA 1990: 250; Cunbur 2007: 245). Yine bu şerhde doğum yeri olarak Balıkesirli, yerleştiği yer itibariyle de İstanbullu olduğunu açıklıyor. Hadikatü'l-Cevami sahibi Ayvansarayi'nin Mecmuayı Vefeyat'ında ise; mutasavvıfa zümresi yanında "Can-ı alem", halk arasında "Şeyh Budak" namıyla şöhret bulduğu, Kirmasti'li olduğu isminin Abdülkadir bulunduğu ve Bursa'da Eşrefzade merhumun kızının oğlu Şeyh Mahdi Efendiden hilafet aldığı, Mesnevi'nin dördüncü cildini şerh ettiği ve Üsküdar içinde yattığı bildirilmektedir. İsimdeki fark bir tarafa bırakıldığı takdirde bu zatın süluk bakımından Eşrefi ve teberrüken de Mevlevi olduğu anlaşılmaktadır. Mesnevi'nin inceliklerini memleketinde gömülü bulunan Fenai Sultan'ın manevi işareti ile Bursa'da Üftade hazretlerinden almıştır (Bursalı Mehmed Tahir 1972: 175).

Eserinin adı, Hazinetü’l Ebrâr olup, Mevlana'nın Mesnevisi’nin dördüncü cildinin şerhidir. Faziletli ve arif bir zat olup Hazinetü'l- Ebrar ismiyle şerh ettiği Mesnevi'nin dördüncü cildi Üsküdar'da Selimiye kütüphanesindedir. H. 1026/M. 1617 tarihinde yazdığı bu şerhin nihayetindeki kaydına göre Mevlevi ileri gelenlerinden olduğu anlaşılıyor (Bursalı Mehmed Tahir 1972: 175).

Kaynakça

Cunbur, Müjgân (2007). “ Pir”, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 7. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yay. 245.

Yavuz, A. Fikri, İsmail Özen (hzl.) (1972). Bursalı Mehmed Tahir Efendi. Osmanlı Müellifleri. İstanbul: Meral Yay. 

“Pir Muhammed Efendi” (1990). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 7. İstanbul: Dergâh Yay. 250.



Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. EMİNE ÇAKIR
Yayın Tarihi: 02.12.2014
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Halil Soyuerd. 4 Ocak 1921 - ö. 17 Ocak 2004Doğum YeriGörüntüle
2İsmail Özend. 04 Mart 1971 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Fikret Hakand. 23 Nisan 1934 - ö. 11 Temmuz 2017Doğum YeriGörüntüle
4Halil Soyuerd. 4 Ocak 1921 - ö. 17 Ocak 2004Doğum YılıGörüntüle
5İsmail Özend. 04 Mart 1971 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Fikret Hakand. 23 Nisan 1934 - ö. 11 Temmuz 2017Doğum YılıGörüntüle
7Halil Soyuerd. 4 Ocak 1921 - ö. 17 Ocak 2004Ölüm YılıGörüntüle
8İsmail Özend. 04 Mart 1971 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Fikret Hakand. 23 Nisan 1934 - ö. 11 Temmuz 2017Ölüm YılıGörüntüle
10Halil Soyuerd. 4 Ocak 1921 - ö. 17 Ocak 2004Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11İsmail Özend. 04 Mart 1971 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Fikret Hakand. 23 Nisan 1934 - ö. 11 Temmuz 2017Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Halil Soyuerd. 4 Ocak 1921 - ö. 17 Ocak 2004Madde AdıGörüntüle
14İsmail Özend. 04 Mart 1971 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15Fikret Hakand. 23 Nisan 1934 - ö. 11 Temmuz 2017Madde AdıGörüntüle