SAÂDET GİRAY (KIRIM HANI)

(d. 898/1492-93 - ö. Zilkade 944/Nisan 1538)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

898/1492-93 yılında Kırım’da doğdu. Taht mücadelesinde Yavuz Sultan Selim’e yardımcı olan ve kızı Ayşe Hafsa Sultan’ı Yavuz ile evlendiren Kırım hanı Mengli Giray’ın oğludur. Yavuz Sultan Selim, Rumeli’ye geçince Saâdet Giray’ı yanına aldı. Ona hazineden vergi bağladı ve maiyetine birçok hizmetçi verdi. Babasının vefatı üzerine kardeşi Mehmed Giray Kırım hanı oldu. Muharrem 940/Kasım-Aralık 1523’te kardeşi Mehmed Giray’ın vefat etmesi üzerine Yavuz Sultan Selim hanlık beratını Saâdet Giray adına yazdı ve Saâdet Giray’ı donanma ile Kırım’a gönderdi. Hanlık için isyan eden Mehmed Giray’ın oğlu Gazi Giray, bir süre kalgaylık/veliahtlık ile avutulduktan sonra idam edildi. Saâdet Giray, dört yıl rahat bir saltanat sürdü. Daha sonra intikam almak isteyen Gazi Giray’ın kardeşleri ile beş yıl mücadele etti. Mücadele sonunda tahtı terk etmek zorunda kaldı. 938/1531-32 yılında İstanbul’a geldi. Eyüp Ensarî türbesi civarında kendisine tahsis edilen konakta altı yıl yaşam sürdükten sonra Zilkade 944/Nisan 1538’de 46 yaşındayken vefat etti. Mezarı Eyüp Kabristanı’ndadır. Dokuz yıl üç ay hanlık yaptı.  Yumuşak huylu bir kimseydi. Okumaya çok meraklı idi. Kütüphanesinde sayısız değerli kitap bulunmaktaydı.

Eserlerine dair bir bilgi bulunmadığı gibi eserlerinden örnek de yoktur. Halim Giray (1327: 36), “Saâdet Giray’ın beliğ kaleminden bazı şiirlerini okumuş isem de hafızamda kalmadığından teessüf ederim ki bu mecmuaya yazamadım” demektedir. Şemsettin Sami (1996: 2564)’ye göre şiir ve inşaya muktedir âlim bir zât idi.

Kaynakça

Cunbur, Müjgân (2007). “Saâdet Giray”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 7. Ankara: AKM Yay. 385. 

Halim Giray. (1327). Gülbin-i Hanân Yâhûd Kırım Tarihi. Neşreden Cûdî. İstanbul: Necm-i İstikbâl Matbaası. 34-36.

İsen, Mustafa (2014). "I. Mengli Giray". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=1540 [erişim tarihi: 18.06.2014].

Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri, C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 427.

Şemsettin Sami (1996). Kâmûsu’l-‘Alâm. Tıpkıbasım. C. 4. Ankara: Kaşgar Neşriyat Yay. 2564.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1990). C. 7. “Saadet Giray”. İstanbul: Dergâh Yay. 377. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 19.06.2014
Güncelleme Tarihi: 29.10.2020

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1BORA GAZİ GİRAY HANd. 1554 - ö. 1607Doğum YeriGörüntüle
2ALÎ, Halîloğlu Alîd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ŞERÎF, Rahmetullâh Şerîf Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4BORA GAZİ GİRAY HANd. 1554 - ö. 1607Doğum YılıGörüntüle
5ALÎ, Halîloğlu Alîd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ŞERÎF, Rahmetullâh Şerîf Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7BORA GAZİ GİRAY HANd. 1554 - ö. 1607Ölüm YılıGörüntüle
8ALÎ, Halîloğlu Alîd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9ŞERÎF, Rahmetullâh Şerîf Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10BORA GAZİ GİRAY HANd. 1554 - ö. 1607MeslekGörüntüle
11ALÎ, Halîloğlu Alîd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12ŞERÎF, Rahmetullâh Şerîf Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13BORA GAZİ GİRAY HANd. 1554 - ö. 1607Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ALÎ, Halîloğlu Alîd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ŞERÎF, Rahmetullâh Şerîf Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16BORA GAZİ GİRAY HANd. 1554 - ö. 1607Madde AdıGörüntüle
17ALÎ, Halîloğlu Alîd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ŞERÎF, Rahmetullâh Şerîf Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle