SÂDIKÎ, Baba Sâdıkî, Mustafa

(d. ?/? - ö. 1135/1722)
divan-tekke şairi
(Divan-Tekke / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Mustafa’dır. “Şeyh Mustafa” olarak da anılan şair, “Âşık-ı Hakîkî Baba Sâdıkî” olarak tanındı. Kayseri Meşhurları’nda Mehmed Remzi Efendi’nin yaşadığı yüzyıl kastedilerek “O asrın ârif ve şairlerinden” denildiğinden, ayrıca Kayseri müftüsü, şair Belîğ’in babası Ali Nisârî Efendi’ye yazdığı mersiyeden de 18. yüzyılda yaşadığı anlaşılmaktadır. Ahmed Nazif, Sâdıkî Baba’yı “ilm ile ameli, zâhidlikle takvâyı, tarîkatle şeyhliği şahsında toplamış bir zât-ı velî” olarak tarif etmektedir. Sâdıkî Baba’nın hayatıyla ilgili başka malumât veya ölüm tarihi bilinmemektedir. Ahmed Nazif, şairin ârifâne beyitleri, âşıkâne şiirlerinin saygı duyulan kişilerin dillerini süslediğini ve devrinde meşhur bir kimse olduğunu kaydetmektedir. Hayatı hakkında bilgiler kısıtlı olan şairin ölüm tarihini Ahmet Emin Güven, babası Ragıp Güven’in derlediği Mecmua’dan çıkarmıştır. Buna göre Hicrî 1135 (M. 1722) yılında vefat eden Sâdıkî Baba, Kayseri’de Çifteönü ilerisinde “Eyüler Kabristanı”nda medfundur (Güven 2000: 28).

Ahmed Nazif, Sâdıkî’nin bir “Mecmua”sının bulunduğundan bahseder. Bu Mecmua’nın “eksik” bir nüshası Rasim Deniz Özel Kütüphanesi 179 numaradadır (Güven 2000: 28). M. Fatih Köksal Özel Kütüphanesi’nde de bu mecmuanın hacimli bir nüshası, başka bir deyişle de Sâdıkî’nin gayrı mürettep bir Dîvân’ı bulunmaktadır. Adı geçen kütüphanede Yz. 96/8-Mec.46 numarada kayıtlı 130 yaprak tutarındaki eser, bir Risaleler Mecmuası’nın 195-205 ve 242-367 sayfaları arasında yer almaktadır. Bahsedilen muhtasar mecmua sayılmazsa, yer yer kısa mesnevilerin de bulunduğu muhtelif nazım şekillerinden 200 kadar manzumenin bulunduğu Divan’ın başka nüshası bilinmemektedir.

Sâdıkî, muhteva olarak çoğunlukla dinî-tasavvufî ve ahlaki konuları işlemiştir. Şiirlerin çoğu, dünyanın geçiciliği, iyi amel sahibi, ibadet ve takva ehli olmanın önemi, tevhid, naat vb. türdendir. Bunun yanında toplumsal meseleleri ele aldığı hatta tütünün zararları vb. konularda yazdığı sosyal muhtevalı manzumeler de vardır.

Kaynakça

Ahmed Nazif (1991). Kayseri Meşhurları (Kayseriyye Meşahiri). (hzl. Meserret Diriöz, Haydar Ali Diriöz). Kayseri: yyy.

Güven, Ahmet Emin (2000). Kayseri’de Yazma Mecmualar ve Muhtevalarında Seçmeler. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yay.

Köksal, M. Fatih (1998). Kayserili Divan Şairleri. Kayseri: Geçit Yay.

Köksal, M. Fatih (2009a). “Zamaneden Bir Şikâyet Daha: Sâdıkî Baba’nın Âhir Zaman Manzumesi”. Erciyes. 378: 19-21.

Köksal, M. Fatih (2009b). “Kayserili Mutasavvıf Şair Sâdıkî’nin İki Mersiyesi”. Erciyes. 381: 16-17.

 

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 12.01.2014
Güncelleme Tarihi: 11.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Der-Vefât-ı Seyyid Muhammed El-Müftî Der-Kayseriyye El-Fâzıl En-Nisârî El-Aksarâyî 

İrdi iklîm-i ademden bir sadâ-yı nâ-gehân

Gâfil iken kıldı da’vet geldi Azrâ’il hemân

Hakk’a teslîm eyledi cân bülbülin ol nev-civân

El-amân ey pîre-zen dünyâ elinden el-amân

 

İtmedin bir dem vefâ ol gözleri mestâneye

Kılmadın aslâ terahhum bağrı yanık aneye

Ne aceb kıldın yigitler içre ol bir dâneye

El-amân ey pîre-zen dünyâ elinden el-amân

 

Gencecik yaşında müftî olmış idi ol şerîf

Ehl-i dillerde ana benzer yoğ idi bir zarîf

Sinni yigirmi tokuzda irdi eyyâm-ı harîf

El-amân ey pîre-zen dünyâ elinden el-amân

 

Meclisinden feyz alurdı hep sıgâr ile kibâr

Herkese iderdi hâlince riâyet i’tizâr

Kaldı hasret tâ kıyâmet intizâr ol intizâr

El-amân ey pîre-zen dünyâ elinden el-amân

 

Nâmıdır Seyyid Muhammed hâdim-i dîn-i Resûl

Dürr-i şehvâr idi gûyâ pür-kemâl ü pür-usûl

Hânedânı ağlaşurlar tolaşup sag ile sol

El-amân ey pîre-zen dünyâ elinden el-amân

 

Kurretü’l-’aynı değil miydi Nisârî’nin o yâr

Kalmış idi böyle bir allâmeden ol yâdigâr

Yanına kalmaz senin de âkıbet bu inkisâr

El-amân ey pîre-zen dünyâ elinden el-amân

 

Aglamak itdin garîbe anasının kârını

Gâyet arturdun civârının figân u zârını

Gencecik iken ayırdın bülbülünden yârını

El-amân ey pîre-zen dünyâ elinden el-amân

 

Sensin iden bunları hep ey ganî Perverdigâr

Lîk dünyâdan şikâyet sanadır leyl ü nehâr

Olacaksın sen de ey fânî ki bir gün târumâr

El-amân ey pîre-zen dünyâ elinden el-amân

 

Yalınız koma kabirde sen anı yâ Müste’ân

Eyleye ana şefâ’at mefhar-ı kevn ü mekân

Kıl atâ ana Nisârî’yle hayât-ı câvidân

El-amân ey pîre-zen dünyâ elinden el-amân

 

Sâdıkî meyl itme gaddâr u denî dünyâya tâ

Afv ide cürmün bağışlaya kerem kânı Hudâ

Var (…) bul fâni dünyâ benden erlik yok sana

El-amân ey pîre-zen dünyâ elinden el-amân

Köksal, M. Fatih (2009b). “Kayserili Mutasavvıf Şair Sâdıkî’nin İki Mersiyesi”. Erciyes. 381: 16-17.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1VEHBÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2KÂMÎ, Yahya Efendid. ? - ö. 1716Doğum YeriGörüntüle
3AYSEN, Aysen Bardakçıd. 1962 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4VEHBÎd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5KÂMÎ, Yahya Efendid. ? - ö. 1716Doğum YılıGörüntüle
6AYSEN, Aysen Bardakçıd. 1962 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7VEHBÎd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8KÂMÎ, Yahya Efendid. ? - ö. 1716Ölüm YılıGörüntüle
9AYSEN, Aysen Bardakçıd. 1962 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10VEHBÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11KÂMÎ, Yahya Efendid. ? - ö. 1716MeslekGörüntüle
12AYSEN, Aysen Bardakçıd. 1962 - ö. ?MeslekGörüntüle
13VEHBÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14KÂMÎ, Yahya Efendid. ? - ö. 1716Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AYSEN, Aysen Bardakçıd. 1962 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16VEHBÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17KÂMÎ, Yahya Efendid. ? - ö. 1716Madde AdıGörüntüle
18AYSEN, Aysen Bardakçıd. 1962 - ö. ?Madde AdıGörüntüle