Madde Detay

Bursa’da doğdu, asıl adı Sâlih’tir (İpekten 1998: 413). Bursa Mevlevîhânesi şeyhlerindendir. Şeyh Sâlih-i Sânî olarak da bilinir. 1114 /1702-3 tarihinde babası Zihnî Sâlih Dede-zâde Şeyh Muhammed Efendi’nin vefatıyla irşad makamına geçmiştir. Uzun müddet bu vazifeyi ifa ettikten sonra 1131 /1718-19 senesinde vefat etti.

Müretteb bir divanı vardır. Sözleri "levendâne" ve "zarîfâne"dir (Genç 2000: 229).

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1985). İsmail Beliğ, Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyl-i Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniv. Yay.

Ali Enver (1309). Semâ’-hâne-i Edeb. İstanbul: Nâşiri: Rif’at.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk, M. İsen, R.Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhi Mehmed Efendi, Vakâyi’ü’l-fuzalâ. C.3. İstanbul: Çağrı Yay.

Gazel

Olur bî-câ ümîd-i hâma düşmek la’l-i nâbından
Görürken dem-be-dem hûn-âbe-i câm-ı itabından

O mir’at-ı dil-i uşşâkı gör kim âb u tâbından
Ziyâ-pâş olmada mihr-i ruhı zîr-i nikâbından

Alup rindâne sâgar destüne terk-i riyâ eyle
Oku pîr-i mugânun zâhidâ işret kitabından

Acebdür dest-i sâkîde görilmek kâse-i zerrîn
Dil-i uşşâka hôşdur bu sipihrün nüh-kıbâbından

Sükûnet kalmaz elbet dilde ger hevâ olsa gâlib
Bunı fehm eyle bahrun cezr ü medd-i ıztırâbından

Giriftâr olmamak kâbil mi kayd-ı aşk-ı cânâna
Gelürken câna bûy-ı mihr-i zülfi pîç ü tâbından

Düşerdi hançer-i aşkına ol şûhun nice cânlar
Alınmak kâbil olsa Sâhibâ merhem cevabından

(Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay. 229, 230)

***
Dil-i uşşâka zülf-i rû-yi âteş-fâm hep birdür
Belî rindân-ı aşka küfrile İslâm hep birdür

(Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 304)

Ne hâcet hâlüne zülfün dahi eyler şikâr anı
Gönül murguna ister dâne ister dâm hep birdür

İzârun sâde olmış mûydan yahut ber-âverde
Ne mâni âşıkun yanında subh u şâm hep birdür

(Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay. 230)

***
Zahidün destinde kaldı sâgâr-ı sahbâ garîb
Hem-çü sübha ber-kef-i rindân-ı bî-pervâ garib

Mahv it vücûdı pûte-i hidmetde er gibi
Sâfî ‘ayâr sîretün olunca zer gibi 

(Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay. 400)