ŞEYHÎ, Gavrem-zâde

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Kayseri’de doğdu. Asıl adı İbrâhîm’dir. Bu şehirde Gavrem-zâdeler diye bilinen aileden Hâşim Efendi’nin oğludur. Dedesinin adı İsmail Yektâ Efendi’dir. Şiirlerini Şeyhî ve Şeyh mahlaslarıyla yazan şair hakkında bilinenlerin hemen tamamı kendi el yazısıyla yazdığı Mecmûa-i Eş’âr’dan tespit edilebilmektedir. Şairin kendi el yazısıyla tertip ettiği ve içinde kendisine ait bir çok şiirin de bulunduğu mecmûanın 14. sayfasında Ahmet Remzi (Akyürek) tarafından düşülen nottan anlaşıldıgına göre şairin dedesi İbrâhîm Yektâ Efendi’dir. Şairle ilgili az da olsa bilgiler ihtiva eden söz konusu notun tamamı şöyledir: “Bu mecmûa Kayseri eşrâfından Gavrem-zâde Şeyh İbrâhîm Efendi ibn Hâşim Efendi ibn İsmâil Yektâ Efendi’nin hatt-ı destiyle vücûda gelmiştir. Bu mecmûa derûnunda kendinin de bir hayli eş’ârı vardır. Ma’lumât-ı kâfiye ashâbından mezâmîn-âşinâ ise de ba’zı güftârı nâ-mevzundur. Merhum li-ümmin cedd-i âcizî olup hîn-i sabâvetimde irtihâl itmişdir. Tavîlü’l-kâme, ak sakallı, nûrânî bir zât idi. Rahmetullahi aleyh. Post-nişîn-i Mevlevî-hâne-i Üsküdar el-fakîr Ahmed Remzî el-Kayserî.” Şiirlerinde Şeyhî’nin yanı sıra “Şeyh” mahlasını da kullanan bu şairin mesleği, doğum ve ölüm tarihleri tespit edilememiştir. Ancak bahsettiğimiz şiir mecmûasında yer alan kendine ait şiirlerin tarihlerinden 19. yüzyılın her iki yarısını da idrâk ettiği, ancak şiirlerini daha çok ikinci yarısında yazdığı anlaşılmaktadır. Ayrıca Ahmed Remzi Dede’nin söz konusu notu da bizi bu konuda aydınlatmaktadır. Remzi Dede’nin çocukluk çağlarında “irtihâl” ettiğini söylediğine göre vefat tarihi 1885 senesi civarında olmalıdır. Yine aynı nottaki “ak sakallı” ifadesinden de o tarihlerde yaşlı bir zat olduğunu, yani 19. asrın başlarında doğduğunu tahmin edebiliriz.

Eserleri şunlardır:

1. Dîvân: Şairin yazma bir Dîvân’ının Yılmaz Gavremoğlu’nda bulunduğu söylenmektedir (Kalkan 1988: 44).

2. Mecmû'a: Şairin kendi el yazısıyla hazırlamış olduğu bir Mecmûa ise Konya İl Halk Kütüphanesi Feridun Nâfiz Uzluk Böl. 6773 numarada olup Millî Kütüphane’de MFA (A) 4276 numarada mikrofilmi mevcuttur. Söz konusu Mecmûa, Fuzûlî’den Nedîm’e Sürûrî’den Nazîm’e kadar bir çok şairin şiirlerinin kafiyelerinin elifbâ sırasına göre sıralanmasıyla oluşmuştur. Sayfa numarası verilen Mecmûa 708 sayfa, yani 354 varaktan müteşekkildir. Gavrem-zâde Şeyhî, diğer şairlerin şiirlerinin arasına kendinin de şiirlerini yerleştirmiştir. Şeyhî’nin “Şeyh” başlığı altında verilen şiirlerinin birçoğunda yazıldığı tarih de bulunmaktadır. Mecmua'daki Şeyhî’nin kendi şiirleri kitap hâlinde yayımlanmıştır (bk. Güven 2009).

Ahmed Remzi Dede’nin yukarıdaki notunda belirttiği gibi şairin şiirlerinde vezin bozuklukları oldukça fazladır. Vezin kusuru bulunmayan manzumesi yok gibidir.

Kaynakça

Güven, Ahmet Emin (2000). Kayseri’de Yazma Mecmualar ve Muhtevalarından Seçmeler. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yay.

Güven, Ahmet Emin (2009). Kayserili Şeyh İbrahim Efendi ve Mecmû’a-ı Eş’ârı. Kayseri: Kayseri Enstitüsü Yay.

Kalkan, Emir (1988). Çağlar Boyunca Kayseri Şairleri. Kayseri: Kayseri İli Özel İdare Müdürlüğü ve Kayseri Belediyesi Birliği Yay.

Köksal, M. Fatih (1998). Kayserili Divan Şairleri. Kayseri: Geçit Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 06.01.2014
Güncelleme Tarihi: 29.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Oldı is’âfına tevbe çünki mânend-i Nasûh

Sen de ihdâ eyle sâkî cümle ahbâba sabûh

Zevk-i bûs-ı la’l ile olsan gönül şîrîn-mezâk

Subh-dem feyz-i seher itsün dile gayrı sunûh

Zevrak-ı eltâfa mâni’ olamaz hiç mevcler

Bâd-ı vuslat nâsırâna şîve-bahşâ-yı fütûh

Böyle hîzâb-âşinâna nâhudâ-yı ârzû

Fülk-i himmet bahr-i dilde gûyiyâ keştî-i Nûh

Tâziyâne kıl güşâd-ı bâdbân-ı gayreti

Degil mi Şeyhiyâ gufrân-serâ-yı Rabbimin meftûh

(Köksal, M. Fatih (1998). Kayserili Divan Şairleri. Kayseri: Geçit Yay. 179.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Adnan Büyükbaşd. 24 Haziran 1963 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2REFÎKd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Metin Kaçand. 15 Kasım 1961 - ö. 06 Ocak .2013Doğum YeriGörüntüle
4Adnan Büyükbaşd. 24 Haziran 1963 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5REFÎKd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Metin Kaçand. 15 Kasım 1961 - ö. 06 Ocak .2013Doğum YılıGörüntüle
7Adnan Büyükbaşd. 24 Haziran 1963 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8REFÎKd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Metin Kaçand. 15 Kasım 1961 - ö. 06 Ocak .2013Ölüm YılıGörüntüle
10Adnan Büyükbaşd. 24 Haziran 1963 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11REFÎKd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Metin Kaçand. 15 Kasım 1961 - ö. 06 Ocak .2013Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Adnan Büyükbaşd. 24 Haziran 1963 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14REFÎKd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15Metin Kaçand. 15 Kasım 1961 - ö. 06 Ocak .2013Madde AdıGörüntüle