ŞEYHÎ, Mehmed

(d. ?/? - ö. 1141/1729)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Mehmed olan Şeyhî İstanbullu olup Ahmed Efendi adında birinin oğludur. Medrese öğrenimini tamamladıktan sonra Cemaziyelevvel 1101 / Şubat 1690'da Anadolu kazaskeri Erzincanlı Seyyid Ali Efendiden mülazım oldu. Bir süre görev yaptıktan sonra 40'lı bir medresede müderris iken azledildi ve 8 Zilkade 1109 / 18 Mayıs 1698'de Galata Hariç Medresesi'ne tayin edildi.

Şair, 1 Zilkade 114 / 19 Mart 1703'te Eminülganem Medresesi, 22 Receb 1117 / 9 Kasım 1705'te Mimar Sinan Medresesi, 15 Muharrem 1120 / 6 Nisan 1708'de Topkapı Ahmed Paşa Medresesi, 1 Receb 1123 / 15 Ağustos 1711'de Koca Mustafa Paşa Medresesi, Muharrem 1127 / Ocak 1715'te Şeyhülislam Debbağzada Mehmed Efendi Medresesi, 1 Ramazan 1128 / 19 Ağustos 1716'da Sinan Paşa Medresesi, 4 Ramazan 1131 / 21 Temmuz 1719'da Üsküdar Mihrümah Sultan Medresesi müderrisliği; 8 Receb 1132 / 16 Mayıs 1720'de Bağdat kadılığı, 1 Rebiul-evvel 1140 / 17 Ekim 1727'de Halep ve Tebriz kadılığı, 1 Rebiulevvel 1141 / 5 Ekim 1728'de Erzurum kadılığında görevlerde bulundu (Özcan 1989: 657-658).

Şair, Ramazan 1141 / Mart 1729'da Erzurum'da vefat etti. Mezarı da bu şehirdedir.

Şeyhî Mehmed Efendi, ilim ve marifet sahibi bir zattı. Halk arasında "Şeyhî Efendi" demekle meşhurdu. Hayatının sonlarına doğru kuvvetten düşerek mecalsiz kalmak, zayıflamak, sararıp solmak ve şuurunu yitirmek şeklinde kendisini gösteren "süst-endâmlık" arızasına tutulmuştu.

Şeyhî Mehmed Efendi'nin oğlu Abdurrahman Efendi de monla idi.

Şairin bilinen iki eseri vardır:

1. Feth-i Esrâr: İzhâr Şerhi'dir.

2. Eş'âr.

Kaynakların bildirdiğine göre Şeyhî'nin şiirleri "basitçe"dir.

Kaynakça

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (2001). Nail Tuman,Tuhfe-i Nâilî: Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. I C. Ankara: Bizim Büro Yay. 520.

Mehmed Süreyya (1308/1891). Sicill-i Osmânî Yâhud Tezkire-i Meşâhir-i Osmânî. İstanbul: Matbaa-i Âmire. C. 3. 183.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Şakaik-ı Nu'maniye ve Zeyilleri, Vekayiü'l-fudalâ, I. Şeyhî Mehmed Efendi. İstanbul: Çağrı Yay. 657-658.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. ÜZEYİR ASLAN
Yayın Tarihi: 09.10.2014
Güncelleme Tarihi: 25.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Dil-i bîmâr-ı gama hak bu ki tedbîr olmaz

Şîşe-i münkesiri sa'y ile ta'mîr olmaz

Gördüm ol Yûsuf-ı gül-çehreyi Şeyhî der-hâb

Vâkı'â hüsni anun kâbil-i ta'bîr olmaz

(Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (2001). Nail Tuman,Tuhfe-i Nâilî: Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. I C. Ankara: Bizim Büro Yay. 520.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RÂSİM, Râsim Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2BÂKÎ, Dellâk-zâde Bâkî Efendid. ? - ö. III. Murad devri (1574-95)Doğum YeriGörüntüle
3AZBÎ BABAd. ? - ö. 1835Doğum YeriGörüntüle
4RÂSİM, Râsim Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5BÂKÎ, Dellâk-zâde Bâkî Efendid. ? - ö. III. Murad devri (1574-95)Doğum YılıGörüntüle
6AZBÎ BABAd. ? - ö. 1835Doğum YılıGörüntüle
7RÂSİM, Râsim Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8BÂKÎ, Dellâk-zâde Bâkî Efendid. ? - ö. III. Murad devri (1574-95)Ölüm YılıGörüntüle
9AZBÎ BABAd. ? - ö. 1835Ölüm YılıGörüntüle
10RÂSİM, Râsim Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11BÂKÎ, Dellâk-zâde Bâkî Efendid. ? - ö. III. Murad devri (1574-95)MeslekGörüntüle
12AZBÎ BABAd. ? - ö. 1835MeslekGörüntüle
13RÂSİM, Râsim Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14BÂKÎ, Dellâk-zâde Bâkî Efendid. ? - ö. III. Murad devri (1574-95)Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AZBÎ BABAd. ? - ö. 1835Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RÂSİM, Râsim Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17BÂKÎ, Dellâk-zâde Bâkî Efendid. ? - ö. III. Murad devri (1574-95)Madde AdıGörüntüle
18AZBÎ BABAd. ? - ö. 1835Madde AdıGörüntüle