ŞÎRÎ, Hersek-zâde

(d. ?/? - ö. ? 16. yy./?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Ali’dir. İstanbul’da doğdu. Beyazid ve Yavuz devri sadrazamlarından Hersekoğlu Ahmed Paşa’nın oğludur. Hz. Ali soyundan geldiği söylenmektedir. Latîfî, adı Ali olduğu için “Şîrî” mahlasını aldığını söyler. Âşık Çelebi’nin bildirdiğine göre Yavuz Selîm, istikbal vaat ettiğini düşündüğü Ali Bey’i harîm-i hâsına alarak eğitimiyle bizzat ilgilendi. Yavuz Sultan Selîm’in sancak verdiği gözde yiğitlerinden biriydi. Âşık Çelebi bizzat padişahın himayesinde yetiştirildiğini kaydetmektedir. Yavuz Sultan Selîm devrinde kapıcıbaşılıktan sancakbeyliğine terfi etti. Genç yaşta yakalandığı nikris hastalığı sebebiyle devlet umurundan çekilmek zorunda kaldı. Mısır’da tekaüd sancağı verdiler. Birkaç yıl Mısır’da kaldıktan sonra Kanunî döneminde şaire çok sıkıntı çektiren bu hastalıktan öldü. Âşık Çelebi, şairin, hastalık nedeniyle çok zayıfladığını ifade ettiği “Nahîf cismümi döndürdi âh u zâr neye / Görün beni neye dönderdi rûzgâr neye” beytini tezkiresine aktarmıştır. Ölüm tarihi belli değildir. Ancak Sehî Bey’in “Alî Beg aleyhü’r-rahme” diye bahsetmesine nazaran Heşt Bihişt’in yazıldığı 1538 tarihinde hayatta olmadığı anlaşılmaktadır. Târîh-i Feth-i Mısır adlı bir eseri vardır (Nüshası: Topkapı Sarayı Kütüphanesi, EH Nu. 1433/2). Mesnevi tarzında kaleme alınan bu eserde II. Beyazid devri, Yavuz’un cülusu, İran ve Mısır seferleri anlatılmaktadır. Sehî Bey, “ahlâkı güzel ve kendisi bî-bedel” dediği Şîrî’nin mesnevi üzerinde çok çalıştığını bildirmektedir. Tezkireci yazarlarının bir kısmının sanatı hakkındaki değerlendirmeleri hemen tamamen olumlu ve mahlasına uygun kalıplaşmış övgü cümlelerinden ibarettir. Edirneli Nazmî’nin Mecma’u’n-Nezâ’ir’inde ve Pervâne Bey Mecmuası’nda şiirleri yer almaktadır.

Kaynakça

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzemâ. Ankara: AKM Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf.

Köksal, M. Fatih (2007). “Şîrî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 8. Ankara: AKM Yay. 119.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1978). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: TTK Yay.

Sehî (1325). Tezkire-i Sehî. Matbaa-i Âmidî. İstanbul. 36.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 20.03.2013]

Şemseddîn Sâmî (1314). Kâmûsu’l-A’lâm. İstanbul: Mihrân Matbaası.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 07.09.2013
Güncelleme Tarihi: 28.10.2020

Eserlerinden Örnekler

 GAZEL 

 Merdüm-i çeşm-i siyeh-pûşun bizümle yagıdur

 Hây efendim rahm kılursan kuluna çagıdur

 Kanlu yaşum göz kenârında habâb olmış durur

 Yâ ho sultân-ı hayâlünün kızıl otagıdur

 Milket-i cismümde dâg ile elifler sanmanuz

 Leşker-i derd ü belânun yaragı yasagıdur

 Bu kaşum köprisinün altında gözlerden akan

 Biri ciger kanıdur biri belâ ırmagıdur

 Şîriyâ didüm ki vasl umam mı ol cânâneden

 İşidüp dil-ber didi kim ol yılan ayagıdur

Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli NazmîMecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf.618.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1M. Suphi Nuri İlerid. 11 Ekim 1953 - ö. 4 Şubat 2004Doğum YeriGörüntüle
2Gülçin Durmand. 1970 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3MAHVÎ, Ali Mahvî Efendid. ? - ö. 1882Doğum YeriGörüntüle
4M. Suphi Nuri İlerid. 11 Ekim 1953 - ö. 4 Şubat 2004Doğum YılıGörüntüle
5Gülçin Durmand. 1970 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6MAHVÎ, Ali Mahvî Efendid. ? - ö. 1882Doğum YılıGörüntüle
7M. Suphi Nuri İlerid. 11 Ekim 1953 - ö. 4 Şubat 2004Ölüm YılıGörüntüle
8Gülçin Durmand. 1970 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9MAHVÎ, Ali Mahvî Efendid. ? - ö. 1882Ölüm YılıGörüntüle
10M. Suphi Nuri İlerid. 11 Ekim 1953 - ö. 4 Şubat 2004MeslekGörüntüle
11Gülçin Durmand. 1970 - ö. ?MeslekGörüntüle
12MAHVÎ, Ali Mahvî Efendid. ? - ö. 1882MeslekGörüntüle
13M. Suphi Nuri İlerid. 11 Ekim 1953 - ö. 4 Şubat 2004Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Gülçin Durmand. 1970 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15MAHVÎ, Ali Mahvî Efendid. ? - ö. 1882Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16M. Suphi Nuri İlerid. 11 Ekim 1953 - ö. 4 Şubat 2004Madde AdıGörüntüle
17Gülçin Durmand. 1970 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18MAHVÎ, Ali Mahvî Efendid. ? - ö. 1882Madde AdıGörüntüle