Madde Detay

16.yüzyılda Bosna-Hersek’te Čajniče kasabasına bağlı Sudići köyünde doğdu. Adı Ahmed olup doğduğu köy dolayısı ile Sûdî sanıyla tanındı. Eğitimini Foça’da ve Saraybosna’da aldı. Daha sonra İstanbul, Erzurum, Diyarbakır, Şam, Bağdat, Kûfe ve Necef’te bulundu ve buralarda dikkate değer isimlerden eğitimine devam etti. İstanbul’a dönüp Gılmân-ı Hâssa’ya hoca tayin edildi. Uzun sürmeyen bu görevi ardından hayatını eser yazmaya adadı. Kâtib Çelebî, Nev‘îzâde Atâî ve Safvetbeg Bašagić’e göre 1000 (1591-92) yılında, Bursalı Mehmed Tâhir ve Šaćir Sikirić’e göre 1005’te (1596-97) vefat etti ve İstanbul’da Yûsuf Paşa Camii hazîresinde defnedildi. Sûdî çağı aydınları için geçerli diller olan Farsça, Arapça ve Türkçe’yi edebi dil düzeyinde bilip kullanıyordu. Osmanlı devletinin Bosna fethinden yüz yıl sonra bölgede bu konumda aydınların yetişmiş olması dikkat çekicidir.

Eserleri. 1. Şerh-i Dîvân-ı Hâfız. Fars edebiyatının bu büyük şairi daha önce de şerh edilmişti. Eser ilk defa üç cilt (Bulak 1250), daha sonra Sadreddin Konevî şerhinin kenarında iki cilt (İstanbul 1289) halinde neşredilmiştir. Ayrıca bilimsel neşri de yapılmıştır (Kaya 2008). 2. Şerh-i Gülistân. Sa‘dî-i Şîrâzî’nin eserine yaptığı şerhtir. Eser, İstanbul’da beş defa neşredilmiştir (1249, 1276, 1286, 1291,  1293) 3. Şerh-i Bostân. Yine Sûdî Sa‘dî-i Şîrâzî’nin eserine, şerh yazmıştır (I-II, İstanbul 1288). 4. Şerh-i Lugat-ı Şâhidî. İbrâhim Şâhidî’nin manzum Farsça lugatçesinin şerhi . 5. Şerh-i Kâfiye. İbnü’l-Hâcib’in nahve dair eserinin Türkçe tercüme ve şerhidir. 6. Şerh-i Şâfiye. Yine İbnü’l-Hâcib’in sarf ilmine dair eserinin Türkçe tercüme ve şerhidir. 

Aruçi, Muhammed (2009). “Sûdî Bosnevî”. İslam Ansiklopedisi. C. 37. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 466.
Bašagić, Safvetbeg (1986). Bošnjaci i Hercegovci u Islamskoj Knjiήevnosti. Sarajevo.

Burrill, Kathleen. “Sūdī”. EI². V. IX. 762.

Hanciç, Mehmet (1930). el-Cevherü’l-esnâ fî terâcimi Ulemâi ve şu’arâi Bosna. Kahire.

Hoca, Nazif M. (1980). Sûdî, Hayatı, Eserleri ve İki Risâlesi’nin Metni. İstanbul.

Karahalilović, N. ve Drkić, M. (2014). Ahmed Sudi Bošnjak : komentator perzijskih klasika [Elektronski izvor] / Sarajevo : Filozofski Fakultet.

Kaya, İbrahim (2008). Sûdî Şerh-i Divan-ı Hafız: Kelimeler-Remizler-Kavramlar. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Nametak, Fehim (1989). Pregled Knjiήevnog Stvaranja Bosansko-Hercegovačkih Muslimana na Turskom Jeziku. Sarajevo.

Özcan, Abdülkadir (1989). Nev’îzâde Atâî, Hadâiku’l-Hakaik fî Tekmileti’ş-Şakaik (önsöz ve indeks ile tıpkıbasım). İstanbul: Çağrı Yay.

Sikirić, Šaćir (1950). “Sûdî Kao Komentator Sâdijina Gulistana”. POF I: 51-67.

Šabanović, Hazim (1973). Knjiήevnost Muslimana BiH na Orijentalnim Jezicima. Sarajevo.

Tatçı, Mustafa (hzl.) (2003). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri I-II-III. Ankara: Bizim Büro Yay.

Yaltkaya, Şerafettin ve Kilisli Rıfat Bilge (hzl.) (1971). Kâtip Çelebi, Keşf-el-Zunûn. İstanbul: MEB Yay.