VÂKIF, İshak Hocası (Acem) Ahmed Efendi-zâde Mahmûd Efendi

(d. 1094?/1682-83? - ö. 1137/1724-25)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Bursa’da doğdu. Asıl adı Mahmud’dur. Kâmûsu’l-Âlâm (Ş. Sami 1314: 4663), Fatin (1271: 434) ve Safâyî (Çapan 2005: 711) tezkirelerinde ismi Mehmed diye kaydedilmişse de M. Nâil Tuman bunun doğru olmadığını belirtir (Kurnaz ve Tatçı 2001: 1143). Meşhur hattat, müderris ve şair olan Ahmed Efendi’nin oğludur. Babası İshak Hocası ve Acem Ahmed Efendi diye meşhur olduğu için kendisi de daha çok İshak Hocası Ahmed Efendi-zâde veya Acem Ahmed Efendi-zâde Mahmud diye tanındı. İlk öğrenimini babasından gören Vâkıf Efendi, 1107/1695-96 yılında Bursa’da Gazi Ambar Gazi Medresesi’nde öğrenimini tamamlayarak mülazım oldu. Çeşitli medreselerde müderrislik yaptıktan sonra en son Bursa Orhaniye Medresesi müderrisi iken 1137/1724-25  yılında henüz 43 yaşındayken vefat etti. Müstakîm-zâde “ez-zâhir” kelimesini ölümüne tarih olarak düşürmüştür.

Hüsn-i hattın talik çeşidini babası Ahmed Efendi’den meşk eden Vâkıf Efendi, babasının eserlerini kendi hattıyla istinsah etti. Hattatlığının yanında şairliğiyle de tanınan Vâkıf Efendi’nin herhangi bir eserinin olup olmadığı hakkında kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır.

Vâkıf, Arapça ilimlerde emsalsiz bir âlim, şiir ve inşada ise usta bir şair ve nasirdi.

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ, Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Başkanlığı Yay. 506.

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). C. 5. İstanbul: Kültür Bakanlığı-Tarih Vakfı Ortak Yay. 1650.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkîre-i Safâyî, (Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idü’l-Eş’âr). Ankara: AKM Yay. 711-12.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurefâsı, İnceleme-Tenkidli Metin-İndeks-Sözlük. Ankara: AKM Yay. 277-78.

Fatîn Dâvûd (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul. 434.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkîretü’ş-Şu’arâ, Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 688-89.

Karatay, Halit (2008). Hattat Divân Şâirleri. Ankara: Akçağ Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay. 1143.

Müstakîm-zâde Süleymân Sa’deddin (1928). Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul. 734-35.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Es’ad Mehmed Efendi ve Bâğçe-i Safâ-Endûz’u. Ankara: KB Yay.190.

Şemseddin Sâmî (1314). Kâmûsu’l-Âlâm. C. 6. İstanbul: Mihran Matbaası. 4663.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 29.06.2014
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Neşâta bâ’is olur nev-bahâr anıldıkda

Gider humâr mey-i hoş-güvâr anıldıkda

 

Nigâh-ı şefkat eder mi aceb o meh-pâre

Dil-i sitem-zede-i bî-karâr anıldıkda

 

Vücûdu âşık-ı ser-geştenin gubârâsâ

Reh-i nigâra düşer rûzgâr anıldıkda

 

Bir iki nâvek-i dil-sûzun eylesin irsâl

Bu çâk-i sîne-i uşşâk-ı zâr anıldıkda

 

Zamân-ı hâme-i Vâkıf güher-feşânlık eder

Bu gûne bir gazel-i âbdâr anıldıkda

(Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkîre-i Safâyî, (Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idü’l-Eş’âr). Ankara: AKM Yay. 711.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FERRÛHÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2BÂKÎ, Derviş Abdülbâkîd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Sadettin Nüzhet Ergund. 1899/1901 - ö. 25 Nisan 1946Doğum YeriGörüntüle
4FERRÛHÎd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5BÂKÎ, Derviş Abdülbâkîd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Sadettin Nüzhet Ergund. 1899/1901 - ö. 25 Nisan 1946Doğum YılıGörüntüle
7FERRÛHÎd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8BÂKÎ, Derviş Abdülbâkîd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Sadettin Nüzhet Ergund. 1899/1901 - ö. 25 Nisan 1946Ölüm YılıGörüntüle
10FERRÛHÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11BÂKÎ, Derviş Abdülbâkîd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12Sadettin Nüzhet Ergund. 1899/1901 - ö. 25 Nisan 1946MeslekGörüntüle
13FERRÛHÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14BÂKÎ, Derviş Abdülbâkîd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Sadettin Nüzhet Ergund. 1899/1901 - ö. 25 Nisan 1946Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16FERRÛHÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17BÂKÎ, Derviş Abdülbâkîd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Sadettin Nüzhet Ergund. 1899/1901 - ö. 25 Nisan 1946Madde AdıGörüntüle