Çelik Gülersoy

(d. 23 Eylül 1930 / ö. 6 Temmuz 2003)
Yazar, Araştırmacı, Avukat
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Hakkari/Çölemerik'te dünyaya geldi. Tam adı Çelik Uygur Gülersoy’dur. Münevver Hanım ile jandarma subayı Akif Gülersoy’un oğludur. 1949’da Beyoğlu Erkek Lisesi'nden, 1958’de ise İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu. Kısa bir süre avukatlık yaptı. 1947’de lise birinci sınıf öğrencisiyken çalışmaya başladığı TTOK Türkiye Turing ve Otomobil Kurumunun çeşitli kademelerinde görev aldı. 1966’dan sonra aynı kurumun müdürlük görevini üstlendi.

Restorasyon ve çevre düzenlemesi çalışmalarıyla, 1950’lerden sonra hızla yok olan İstanbul kimliğini yeniden kazandırmaya çalışan Çelik Gülersoy'un, şehir kültürünü ve estetiğini korumaya, tarih bilincini canlı tutmaya ve İstanbul’a toplumsal açıdan bakmaya yönelik eserlerinde kültür adamı kimliğini öne çıkardığı görüldü. Kütüphanesini ve belge koleksiyonunu kendi kurduğu İstanbul Kütüphanesine bağışladı. Karadeniz Teknik, Boğaziçi ve Anadolu üniversitelerinden fahri doktorluk unvanı aldı. 1976'da İtalya Cumhurbaşkanı tarafından “Cavaliere” Nişanı, 1979’da ise Fransa Cumhurbaşkanı tarafından Ulusal Liyakat Nişanı ile ödüllendirildi.

Çelik Gülersoy, 5 Temmuz 2003’te ikindi vakti Büyükada’da fenalaşmasının ardından kaldırıldığı Osmanoğlu Kliniğinde, 6 Temmuz gününün ilk saatlerinde sabaha karşı vefat etti. 8 Temmuz günü sevdikleri, dostları, Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu çalışanlarının katıldığı bir törenle son yolculuğuna uğurlandı. Kendi arzusu doğrultusunda çok sevdiği annesi Münevver Hanım’ın yanına, Demirciköy Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Gülersoy, 1981 Atatürk Yılı’na anlam katan bir dizi hizmeti de gerçekleştirdi. Atatürk'ün Samsun’a gitmeden önce 1919 yılında bir süre kaldığı tarihî ev, kısa sürede kurum kadroları seferber edilerek onarıldı. Metnini kendisinin yazdığı ve Suha Arın’a hazırlattığı Dolmabahçe ve Atatürk belgeseli geniş ilgi uyandırdı. Eser, Güvenlik Konseyi’nin ve TRT’nin ilgisi ile, 10 Kasım gecesi TRT televizyonunda gösterildi.

İlk yazısı, 1952’de TTOK dergisinde yayımlandı. Daha sonra yazılarını, Cumhuriyet gazetesinde yayımlamaya devam etti. 1961’den sonra çeşitli radyo programlarında ve 1999’da TRT 1 televizyonunda yer alan “Gizli Kalmış İstanbul” belgesinde yer alan Çelik Gülersoy, 1970’li ve 1980’li yıllarda TRT’de yayımlanan “Safranbolu”, “Kapalıçarşı” ve “Mavi Cami” belgesellerini kaleme aldı. Tarih, turizm ve mimarlığı konu alan birçok kitap yayımladı.

Yazarın bir masalı vardır. Eskilerin tabiriyle "fena fi’l-İstanbul" olmuş bir çeşit mistiktir. Çelik Gülersoy, birtakım mekânları zamanın elinden ve kurtların pençesinden çekip aldığını ve belki garibanların giremediği, ama başka türlü ayakta kalması mümkün olmayan, en azından çiçekleriyle, temiz ve bakımlı görünüşleriyle göz zevkimizi okşayan, betonarme kaosunun ortasında biraz nefes alabildiğimiz "postmodern güzellikler"e dönüştürmüştür.

Çelik Gülersoy, İstanbul Maceramız I kitabında; hukukçu-yönetici, yazar ve dekoratör hokkalarına batırarak, bu şehrin önceki günleri, dünü ve bugünü üstüne, bildiklerini, deneyimlerini ve gözlemlerini dile getirir. Değişik gazete ve dergilerdeki yazılarını toplayan bu kitap dizisinde, dağınık konulu metinler, bir sistem içinde sınıflandırılmış, kuru bilgilerden, yaşanmış anılara, durup düşünme ürünlerinden, semtler ve yapılarla ilgili duygulanmalara kadar, bir yelpazeyi sunuyor.

Kaynakça

Ayvazoğlu, Beşir (1999). "İstanbul’da Bir Masalı Yaşayan Adam: Çelik Gülersoy". Defterimde Kırk Suret. İstanbul: Kapı Yayınları.

"İstanbul'a Adanmış Bir Ömür: Çelik Gülersoy". Radikal Gazetesi. 08.07.2015.

Kurdakul, Şükran (1999). Şairler ve Yazarlar Sözlüğü. Ankara: Bilgi Yayınları.

http://www.turkedebiyatcilar.net/celik-gulersoy-hayati-eserleri [Erişim tarihi: 05.09.2019]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ALI AKSAKAL
Yayın Tarihi: 11.09.2019
Güncelleme Tarihi: 30.10.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
İstanbul’un Anıtsal AğaçlarıTürkiye Turing ve Otomobil Kurumu / İstanbul1972Araştırma
KariyeÇelik Gülersoy / İstanbul1977Araştırma
Lale ve İstanbulTürkiye Turing ve Otomobil Kurumu / İstanbul1980Araştırma
Kurum ve Ülke Hizmetinde 33 YılTürkiye Turing ve Otomobil Kurumu / İstanbul1981Hatıra
Çamlıca'dan BakışlarTürkiye Turing ve Otomobil Kurumu / İstanbul1982Araştırma
Boğaziçi: Sorunlar/Çözümlerİstanbul Kitaplığı / İstanbul1982Araştırma
İstanbul EstetiğiTürkiye Türing ve Otomobil Kurumu / İstanbul1983Araştırma
Eski İstanbul ArabalarıTürkiye Turing ve Otomobil Kurumu / İstanbul1983Araştırma
Ihlamur MesiresiTürkiye Turing ve Otomobil Kurumu / İstanbul1983Araştırma
Kırk Yıl Olmuşİstanbul Kitaplığı / İstanbul1989Hatıra
Beyoğlunda Gezerkenİstanbul Kütüphanesi / İstanbul1990Araştırma
Nasıl Bir İstanbulİstanbul Kütüphanesi / İstanbul1990İnceleme
Mavi CamiÇelik Gülersoy Vakfı İstanbul Kütüphanesi / İstanbul1990Araştırma
Çerağan Saraylarıİstanbul Kitaplığı Yayınları / İstanbul1992Araştırma
Yıldız Parkı ve Malta KöşküTuring ve Otomobil Kurumu / İstanbul1993Araştırma
Kız Kulesinin KitabıTürkiye Turing ve Otomobil Kurumu Yayınları / İstanbul1993Araştırma
İstanbul MaceramızRemzi Kitabevi / İstanbul1996Deneme
AyrılışÇelik Gülersoy Vakfı Yayınları / İstanbul1996Şiir
Hüzün YağmuruÇelik Gülersoy Vakfı Yayınları / İstanbul1997Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Selahattin Şimşekd. 1928 - ö. 3 Mayıs 1960Doğum YeriGörüntüle
2HANİ, Şeyh Ahmedd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3MOLLA MUHAMMED HANİd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4DERVİŞAN, Hasan Hüseyin Yazıcıd. 1930 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5NAZMİ, Nazmi Haskilitd. 1930 - ö. 1980Doğum YılıGörüntüle
6Fahri Kayad. 1930 - ö. 24 Mart 2020Doğum YılıGörüntüle
7Aydın Arıtd. 1928 - ö. 9 Aralık 2003Ölüm YılıGörüntüle
8İsmail Ali Sarard. 27 Haziran 1925 - ö. 15 Nisan 2003Ölüm YılıGörüntüle
9Hacı Murat Yıldızd. 1922 - ö. 2003Ölüm YılıGörüntüle
10Mustafa Kemal Sayıld. 1 Ocak 1925 - ö. 12 Şubat 2015MeslekGörüntüle
11Ali F. Bilird. 28 Şubat 1945 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Lütfi Kalelid. 2 Temmuz 1939 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Güngör Gençayd. 24 Haziran 1934 - ö. 23 Nisan 2012Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Ruhi Göktegind. 20 Ağustos 1938 - ö. 27 Aralık 2008Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Hakan Cemd. 08 Ağustos 1961 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SERVET ÇELİKd. 1955 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Filiz Çelik Doğrud. 18 Kasım 1972 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18MURTAZA, Murtaza Çelikd. 1936 - ö. ?Madde AdıGörüntüle