Bedrettin Cömert

(d. 27 Eylül 1940 / ö. 11 Temmuz 1978)
Akademisyen, eleştirmen, sanat tarihçisi, şair, yazar
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Samsun'un Vezirköprü ilçesinde doğdu. İlk ve orta okulu burada tamamladı. Lise eğitimini Sivas Lisesinde, üniversite eğitimini ise İtalya hükümetinin sağladığı karşılıksız burs ile gittiği Roma Üniversitesi İtalyan Dili ve Edebiyatı Bölümünde aldı. Yüksek lisans ve estetik alanında doktora eğitimini de Roma Üniversitesi'nde tamamladıktan sonra Türkiye'ye döndü (1971). Doktora tezi, Giotto ve San Francesco Geleneği adını taşımakta ve alanında özgün bir çalışma olma özelliğini korumaktadır.

Ülkeye dönüşünün ardından Hacettepe Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümünde öğretim üyeliği görevine başladı. Estetik, eleştiri tarihi, mitoloji ve ikonografi dersleri verdi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi içerisinde bulunan bir konferans salonuna Bedrettin Cömert'in adı verilmiştir. 1977 yılında estetik alanında doçentliğine yükseldi.

12 Eylül öncesi üniversitede çıkan siyasi olayları incelemesi için kurulan grubun başında Bedrettin Cömert yer alıyordu. Bu vesileyle birçok ölüm tehditleri aldı. 11 Temmuz 1978 tarihinde, Ankara’da Türk Dil Kurumu’nun XVI. Kurultayı’na katılmak üzere evinden eşi ile çıktığı sırada, kimliği belirlenemeyen şahısların arabasına yaptığı silahlı saldırı sonucunda hayatını kaybetti, eşi ise ağır yaralandı.

Şiirleri, eleştiri yazıları ve denemeleri, 1959'dan itibaren önemli süreli yayın organlarında yayımlandı. İlk şiiri Varlık'ta 15 Mart 1959 tarihlidir. Bu yayın organları arasında Varlık (1967), Forum (1968-69), Halkın Dostları, Antalya, Gelecek, Barış, Yansıma, Milliyet Sanat, Ant ve Türk Dili gibi gazete ve dergiler bulunmaktadır. Bu dergilerdeki eleştiri ve inceleme yazılarıyla dikkatleri üzerine çekti. İtalyanca dilinden yaptığı çevirileri de bu dönemde dergilerde yayımlandı.

Bir bilim insanı olarak eleştirinin siyasi ideolojilerden ve iktidarın elinden koparak bağımsızlaşması fikrini savundu. Estetik biliminin gerçekten uzaklaşmaması gerektiği hakkında birçok yazı kaleme aldı. "Siyasal ölçütle yola çıkıp sanat yapıtlarına güzel-çirkin demek çok kolay. Asıl zor ve gerekli olanı, sanatsal ölçütle yola çıkıp sanat yapıtlarını toplumsal yerlerine oturtmaktır." (Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, 2010: 284). Her şeyden önce bir fikir adamıydı. Sanat ve estetik konusundaki görüşlerini şiirlerine de yansıttı fakat bir bilim insanı olması onu akademik bir bakış açısına ve dolayısıyla daha da somut bir anlatıma yaklaştırdı. Şiirleriyle başladığı yazı hayatına eleştiri ve deneme ile devam etti. Eleştiri ve inceleme yazıları uzmanlık alanı olan estetik üzerine yoğunlaşmış olsa da edebiyat eleştirisi, şiirin yapısal sorunları ve dilbilimi üzerinde etkili ve yönlendirici çalışmalara imza attı. "Geniş bir kültürle beslenmiş, edebiyatı, sanatı kendi ilkeleri doğrultusunda değerlendirirken toplumsal bağlamını da göz ardı etmeyen yazılarıyla tanındı." (Özkırımlı, 2004: 297).

Kalmasın Ellerim Sizlerden Uzak (1979) adlı şiir kitabında dergilerde yayımlanan şiirlerinin bir bölümü ve henüz yayımlanmamış şiirleri bir araya getirildi. Alanında yaptığı çalışmalar olan Benedetto Croce'nin Estetiği'nde İfade Kavramı ve İfadenin İletimi Sorunu (1979) Kültür Bakanlığı tarafından, Mitoloji ve İkonografi (1980) Hacettepe Üniversitesi tarafından yayımlandı. Eleştiri yazılarından yapılan bir seçki Eleştiriye Beş Kala, 1981 yılında yayımlandı. Emre Kongar, Talat Tekin ve Günsel Renda tarafından 1980 yılında bir Bedrettin Cömert'e Armağan kitabı da yayımlanmıştır. Bugün üniversitelerin sanat tarihi bölümlerinde okutulmaya devam edilen, alanının en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilen Ernst H. Gombrich'in Sanatın Öyküsü adlı eserini Türkçemize Bedrettin Cömert kazandırmıştır. 1977 yılında yaptığı bu çeviri ile Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülünü kazandı.

Kaynakça

Işık, İ. (2007). Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi C.II. Ankara: Elvan Yayınları, 849,850.

Kurdakul, Ş. (1999). Şairler ve Yazarlar Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp Yayınları, 192-193.

Necatigil, B. (2016). Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 112.

Özkırımlı A. (2004). Türk Edebiyatı Tarihi - I. İstanbul: İnkılâp Yayınları, 296-297.

(2010), "Cömert, Bedrettin". Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi C.I. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 284.

https://samsun.ktb.gov.tr/TR-60354/bedrettin-comert.html [erişim tarihi: 22.11.2019]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DEVRİM ÖZBEK
Yayın Tarihi: 25.11.2019
Güncelleme Tarihi: 19.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Estetik IAyyıldız Mtb. / Ankara1975Araştırma
Giotto'nun SanatıHacettepe Üniversitesi Yayınları / Ankara1977Araştırma
Kalmasın Ellerim Sizlerden UzakEvrensel Yayınları / Ankara1979Şiir
Benedetto Croce'nin Estetiği'nde İfade Kavramı ve İfadenin İletimi SorunuKültür Bakanlığı Yayınları / Ankara1979Araştırma
Mitoloji ve İkonografiHacettepe Üniversitesi Yayınları / Ankara1980Araştırma
Eleştiriye Beş KalaAyko / İstanbul1981Eleştiri

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Bircan Çelikd. 1 Temmuz 1960 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Kadri Öztopçud. 1954 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Ömür Kurtd. 23 Nisan 1982 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Sinan Uğurlud. 07 Mayıs 1940 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Muhtar Magavind. 1940 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ÖMER, Ömer Albayrakd. 01.04.1940 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7ALİ, Ali Karabacakd. 1934 - ö. 03.08.1978Ölüm YılıGörüntüle
8CAFER/CAFER BABA, Cafer Tand. 1891 - ö. 30.10.1978Ölüm YılıGörüntüle
9DURMUŞ ŞIVGINd. 1917 - ö. 1978Ölüm YılıGörüntüle
10Nebih Nafiled. 01 Mart 1969 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Barış Pirhasand. 1951 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Leyla Karacad. 04 Nisan 1976 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Hasibe Çerkod. 16 Kasım 1971 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Burhan Güneld. 7 Nisan 1947 - ö. 21 Aralık 2012Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Tuna Kiremitçid. 1973 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Kâzım Cömertd. 1956 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17M. Turhan Tan (M. Samih Fethi)d. 1885 - ö. 25 Aralık 1939Madde AdıGörüntüle
18OZAN CÖMERT/DAVUT, Davut Cömertd. 04.04.1961 - ö. ?Madde AdıGörüntüle