Yılmaz Dokuzoğuz

Mantıkçı Hoca Oğlu Abdullah Yılmaz, Abdullah Sabri, Abdullah Sabri Dokuzoğuz
(d. 1887 / ö. 04 Ekim 1977)
Özel Muhasebe Müdürü, İl Özel İdare Müdürü, Şair, Oyun yazarı
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Eserlerinde, Mantıkçı Hoca Oğlu Abdullah Yılmaz, Abdullah Sabri ve Abdullah Sabri Dokuzoğuz gibi isimleri kullanan sanatçı, Cumhuriyet’in ilanından sonra adını Yılmaz Dokuzoğuz olarak değiştirmiştir. 1887 yılında Kilis’te doğan Dokuzoğuz, ünlü mantık âlimlerinden İsmetullah Efendi’nin oğludur. Hayriye Hanım’la evli olan Dokuzoğuz’un, aralarında Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi eski dekanı Prof. Dr. Mehmet Dokuzoğuz ve emekli kaymakam Yalçın Dokuzoğuz’un da olduğu dört çocuğu bulunmaktadır. Sanatçı, Kilis’te tamamladığı ilköğreniminden sonra Halep Sultanisini bitirmiş ve ardından İstanbul Üniversitesi (Darülfünûn) Hukuk Fakültesine kaydolmuştur. Ancak buradaki eğitimini tamamlayamayarak ikinci sınıfta okuldan ayrılmıştır. Gaziantep, Siirt, Hatay, Bolu ve Sivas gibi çeşitli illerde özel muhasebe müdürü ve özel idare müdürü olarak görev yaptıktan sonra Antalya İl Özel İdare Müdürü iken emekli olmuştur. Dokuzoğuz, 4 Ekim 1977 günü geçirdiği rahatsızlık sonucu Ankara’da vefat etmiş ve Ankara Karşıyaka Mezarlığı’nda defnedilmiştir.

Çeşitli gazete ve dergilerde şiirlerini yayımlatan ve bulunduğu şehirlerde bazı oyunlarını sahnelenen sanatçı, birçok kültürel faaliyette aktif olarak yer almıştır. Eserlerinde annesinin ölümü başta olmak üzere memleket sevgisi, gurbet, doğa sevgisi, savaş karşıtlığı gibi temaların yanında, ülkedeki ekonomik olumsuzlukları ve Anadolu insanının çeşitli sorunlarını işleyen Dokuzoğuz, hece ölçüsüyle ve serbest formlarda şiirler kaleme almıştır.

Hacim bakımından zengin olmayan oyunlarında teknik zayıftır. Bu türdeki eserlerinde hayatın gülünç yanlarını anlatmayı arzulayarak komediye yönelmiş; komedilerini kurgularken de yerel motifler, isimler ve söyleyiş özelliklerinden yararlanarak karakter komedileri oluşturmuştur. Oyunlarında, hayatın gülünç yönlerini belirginleştirebileceği açgözlü, çıkarcı, utangaç, saf ve anlayışsız tiplerle birlikte yabancı kökenli kişilere de yer vererek aralarındaki anlaşmazlıklar üzerinden komik ve eleştirel olanı yansıtmıştır.

Yeni yazı üzerine hazırladığı derleme kitabında ise dil devrimine dair çeşitli görüşleri toplamış; yeni harfli metinler ve öz Türkçe söyleyişlerden yana olmak kaydıyla kendi görüşlerini dile getirmiştir.

Kaynakça

Dokuzoğuz, Yılmaz (1947). Çakır Menekşeler. Bolu: İl Basımevi.

Dokuzoğuz, Yılmaz (Abdullah Sabri) (2015). Otomobil. Yay. hzl.: Mehmet Tektuna. Kilis: Kilis 7 Aralık Üniversitesi Yay. Yay. No: 17.

Işık, İhsan (2006). “Dokuzoğuz, Yılmaz”. Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültürel Adamlar Ansiklopedisi. C. III (Ç-E). Ankara: Elvan Yay. s. 1088.

Şahmaranoğlu, Hasan (2013). “Dokuzoğuz, Yılmaz”. Kilisli Şairler Antolojisi. Kilis: Kilis Belediyesi Kültür Yay. 1-8.

Şahmaranoğlu, Hasan. “Kilis Üniversitesi’nin Övgüye Değer İki Yayını”. Kent Gazetesi. 19 Şubat 2016.

Uludağ, M. Can (2011). “Dokuzoğuz, Yılmaz (Abdullah Sabri)”. Cumhuriyet’ten Günümüze Gaziantep Şairleri – I. Gaziantep: TYB Yay. 152-153.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: OSMAN EROĞLU
Yayın Tarihi: 16.05.2018
Güncelleme Tarihi: 19.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
OtomobilHilal Matbaası / Kilis1923Tiyatro
Eski ve Yeni Yazı DiliHalk Fırkası Matbaası / Gaziantep1934Derleme
Çakır Menekşelerİl Basımevi / Bolu1947Şiir
Mültezim Ağası- / --Tiyatro
Şaka ve Nükteler- / --Tiyatro
Mahçup Bey- / --Tiyatro

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ZİHNÎ, Mehmed Nedretd. 1835 - ö. 1891Doğum YeriGörüntüle
2HÂKÎ, Mehmed Hâkîd. ? - ö. 1759Doğum YeriGörüntüle
3FAKRÎ, Ahmed Deded. ? - ö. 1543-1544Doğum YeriGörüntüle
4YAMAN DEDE, Mehmet Kadir Keçeoğlud. 29.07.1887 - ö. 03.05.1962Doğum YılıGörüntüle
5HASANd. 1887 - ö. 1913/1914?Doğum YılıGörüntüle
6Sermet Muhtar Alusd. 28 Mayıs 1887 - ö. 20 Mayıs 1952Doğum YılıGörüntüle
7Abdülkadir Noyand. 1886 - ö. 1977Ölüm YılıGörüntüle
8Esat Mahmut Karakurtd. 1902 - ö. 15 Temmuz 1977Ölüm YılıGörüntüle
9M.Akil Koyuncud. 1886 - ö. 8 Mart 1977Ölüm YılıGörüntüle
10Melek Özlem Sezerd. 21 Aralık 1971 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Orhan Ülkülüd. 1922 - ö. ?MeslekGörüntüle
12İbrahim Karacad. 28 Ekim 1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Cemal Yeşild. 1900 - ö. 27 Kasım 1977Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Avanzâde Mehmet Süleymand. 1871 - ö. 1922Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Halide Edip Adıvard. 1882 - ö. 9 Ocak 1964Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Yılmaz Arsland. 12 Ocak 1968 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ELİHAN ABBASKULU OĞLU NİFTALİYEVd. 1943 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ABDULLAH, Abdullah Efendid. 1663-64 - ö. 7 Haziran 1722Madde AdıGörüntüle