Dokuzoğuz, Yılmaz

(d. 1887 / ö. 04 Ekim 1977)
Özel Muhasebe Müdürü, İl Özel İdare Müdürü, Şair, Oyun yazarı
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Eserlerinde, Mantıkçı Hoca Oğlu Abdullah Yılmaz, Abdullah Sabri ve Abdullah Sabri Dokuzoğuz gibi isimleri kullanan sanatçı, Cumhuriyet’in ilanından sonra adını Yılmaz Dokuzoğuz olarak değiştirmiştir. 1887 yılında Kilis’te doğan Dokuzoğuz, ünlü mantık âlimlerinden İsmetullah Efendi’nin oğludur. Hayriye Hanım’la evli olan Dokuzoğuz’un, aralarında Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi eski dekanı Prof. Dr. Mehmet Dokuzoğuz ve emekli kaymakam Yalçın Dokuzoğuz’un da olduğu dört çocuğu bulunmaktadır. Sanatçı, Kilis’te tamamladığı ilköğreniminden sonra Halep Sultanisini bitirmiş ve ardından İstanbul Üniversitesi (Darülfünûn) Hukuk Fakültesine kaydolmuştur. Ancak buradaki eğitimini tamamlayamayarak ikinci sınıfta okuldan ayrılmıştır. Gaziantep, Siirt, Hatay, Bolu ve Sivas gibi çeşitli illerde özel muhasebe müdürü ve özel idare müdürü olarak görev yaptıktan sonra Antalya İl Özel İdare Müdürü iken emekli olmuştur. Dokuzoğuz, 4 Ekim 1977 günü geçirdiği rahatsızlık sonucu Ankara’da vefat etmiş ve Ankara Karşıyaka Mezarlığı’nda defnedilmiştir.

Çeşitli gazete ve dergilerde şiirlerini yayımlatan ve bulunduğu şehirlerde bazı oyunlarını sahnelenen sanatçı, birçok kültürel faaliyette aktif olarak yer almıştır. Eserlerinde annesinin ölümü başta olmak üzere memleket sevgisi, gurbet, doğa sevgisi, savaş karşıtlığı gibi temaların yanında, ülkedeki ekonomik olumsuzlukları ve Anadolu insanının çeşitli sorunlarını işleyen Dokuzoğuz, hece ölçüsüyle ve serbest formlarda şiirler kaleme almıştır.

Hacim bakımından zengin olmayan oyunlarında teknik zayıftır. Bu türdeki eserlerinde hayatın gülünç yanlarını anlatmayı arzulayarak komediye yönelmiş; komedilerini kurgularken de yerel motifler, isimler ve söyleyiş özelliklerinden yararlanarak karakter komedileri oluşturmuştur. Oyunlarında, hayatın gülünç yönlerini belirginleştirebileceği açgözlü, çıkarcı, utangaç, saf ve anlayışsız tiplerle birlikte yabancı kökenli kişilere de yer vererek aralarındaki anlaşmazlıklar üzerinden komik ve eleştirel olanı yansıtmıştır.

Yeni yazı üzerine hazırladığı derleme kitabında ise dil devrimine dair çeşitli görüşleri toplamış; yeni harfli metinler ve öz Türkçe söyleyişlerden yana olmak kaydıyla kendi görüşlerini dile getirmiştir.

Kaynakça

Dokuzoğuz, Yılmaz (1947). Çakır Menekşeler. Bolu: İl Basımevi.

Dokuzoğuz, Yılmaz (Abdullah Sabri) (2015). Otomobil. Yay. hzl.: Mehmet Tektuna. Kilis: Kilis 7 Aralık Üniversitesi Yay. Yay. No: 17.

Işık, İhsan (2006). “Dokuzoğuz, Yılmaz”. Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültürel Adamlar Ansiklopedisi. C. III (Ç-E). Ankara: Elvan Yay. s. 1088.

Şahmaranoğlu, Hasan (2013). “Dokuzoğuz, Yılmaz”. Kilisli Şairler Antolojisi. Kilis: Kilis Belediyesi Kültür Yay. 1-8.

Şahmaranoğlu, Hasan. “Kilis Üniversitesi’nin Övgüye Değer İki Yayını”. Kent Gazetesi. 19 Şubat 2016.

Uludağ, M. Can (2011). “Dokuzoğuz, Yılmaz (Abdullah Sabri)”. Cumhuriyet’ten Günümüze Gaziantep Şairleri – I. Gaziantep: TYB Yay. 152-153.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: OSMAN EROĞLU
Yayın Tarihi: 16.05.2018

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
OtomobilHilal Matbaası / Kilis1923Tiyatro
Eski ve Yeni Yazı DiliHalk Fırkası Matbaası / Gaziantep1934Derleme
Çakır Menekşelerİl Basımevi / Bolu1947Şiir
Mültezim Ağası- / --Tiyatro
Şaka ve Nükteler- / --Tiyatro
Mahçup Bey- / --Tiyatro

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Keçik, Avnid. 1939 - ö. 20/07/2007Doğum YeriGörüntüle
2BEKİR VAHİD-İ ZAMAN/AŞIK KUTLU, Hasan Şahmaranoğlud. 1935 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3MEDHÎ, Kilisli Îsâ Medhî Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ZUHURÎ, Tevfik Bozkurtd. 1887 - ö. 1949Doğum YılıGörüntüle
5Tahsin Nahitd. 1887 - ö. 12 Mayıs 1919Doğum YılıGörüntüle
6HASAN İRİSd. 1887 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7MAHMUT TÜRKTENd. 1909 - ö. 1977Ölüm YılıGörüntüle
8SEFEROV MEHEMMED HEMİD OĞLUd. 1903 - ö. 1977Ölüm YılıGörüntüle
9İmece, Basrid. 1924 - ö. 1977Ölüm YılıGörüntüle
10Güneyli, Abidind. 26 Haziran 1947 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Turanlıoğlu, M. Uluğd. 1913 (1912) - ö. 12 Temmuz 2002MeslekGörüntüle
12Petri Yalıncıd. 1964 - ö. 2002MeslekGörüntüle
13Devrim, İzzet Melihd. 6 Haziran 1887 - ö. 15 Haziran 1966Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Orbay, Kemalettin Şükrüd. 1878 - ö. 27 Nisan 1940Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ebüzziya, Hadiyed. 10 Şubat 1884 - ö. 16 Mart 1913Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Metin Celâld. 13 Mart 1961 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Karakoyunlu, Yılmazd. 26 Nisan 1936 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Erkök, Şiird. 09 Temmuz 1948 - ö. ?Madde AdıGörüntüle