Mehmet Güler

(d. 20 Eylül 1944 / ö. -)
Öykü, roman, deneme yazarı, öğretmen
(Çocuk Edebiyatı / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Sivas'ta doğdu. Pamukpınar İlköğretmen Okulu'nu, Necati Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümü'nü bitirdi. Yurdun çeşitli yerlerinde Türkçe ve edebiyat öğretmenliği yaptı. İlk kitabını 1975'te çıkardı. Gazetelerde, sanat ve edebiyat dergilerinde pek çok öykü, deneme, şiir yayımladı. Birçok öyküsü, şiiri ilkokul ve ortaokulların Türkçe kitaplarında yer aldı. Bazı öyküleri yabancı dillere çevrildi, radyolarda okundu, canlandırıldı. Yazarın Sabahattin Ali Öykü Yarışması İkincilik Ödülü (1974), Orhan Kemal Öykü Yarışması mansiyonu (1975), Antalya Film Festivali Öykü Başarı Ödülü (1975), Başkent Belediyesi Öykü Ödülü ikinciliği (1979), Zonguldak 100. Yıl Vakfı Öykü Ödülü ikinciliği (1981), Zonguldak 100. Yıl Vakfı Öykü Birincilik Ödülü (1986), Enver Naci Gökşen Çocuk Edebiyatı Ödülü birinciliği (1988), İstanbul Belediyesi Öykü Ödülü mansiyonu (1988), Nesin Vakfı Çocuk Edebiyatı Ödülü birinciliği (1988), Güneş Dergisi Öykü Ödülü birinciliği (1998), Sıtkı Dost Çocuk Edebiyatı Ödülü ikinciliği (1990), Ferit Oğuz Bayır Roman Ödülü birinciliği (1991), Orhan Kemal Öykü Ödülü birinciliği (1991), Çankaya Belediyesi Çocuk Edebiyatı Ödülü birinciliği (1992), Uludağ Üniversitesi Öykü Ödülü birinciliği (1996), Haldun Taner Öykü Ödülü ikinciliği (1997), Sabahattin Ali Öykü Ödülü birinciliği (1998), Tudem Gençlik Edebiyatı Roman Ödülü ikinciliği (2006) bulunmaktadır. 2014'te Yalova Belediyesi ve valiliği tarafından yaşadığı sokağa adı verilmiştir.

Güler evli ve iki çocuk babasıdır, yaşamını Yalova'da sürdürmektedir.

Mehmet Güler ilk olarak 1970 yılında Yeni a dergisinde yayımlanan bir öyküsüyle edebiyat dünyasına, "Dünya Çocuk Yılı" ilan edilen 1979'da kaleme aldığı Okul Bir Türküdür adlı roman ile de çocuk edebiyatına adım atmıştır. Yazarın öykülerinde çocukların hayal dünyalarının uçsuz bucaksız olduğu görülmektedir. Gökyüzüne Kaçan Uçurtma'da kahraman, bir uçurtma olduğunu hayal eder; Ay Dedenin Öpücüğü (1990)'nde kahraman, gece Ay Dede'nin kendisini alarak uzaydaki çocuk şenliğine götürdüğünü, Bulut Kız Şimşek Oğlan (2011)'da tatile gidemeyen Eylül'ün ise yaptığı baloncuklardan çıkan su damlasının oluşturduğu bulut ile gökyüzünde gezintiye çıktığını hayal ettiği anlatılır. Eserlerinin büyük çoğunluğunda yazarın "ilkyaz" olarak ifade ettiği bahar mevsimi önemli bir yer tutar. Öykülerinde yaptığı betimlemelerle okuyucular, adeta ilkyazda doğanın canlanmasına zihinlerinde yaşayarak şahit olurlar. Hayvanlar ve bitkilerin özellikleri, önemleri ve çevre temizliği eserlerinde sık sık vurgulanır.

Güler, eserlerinde mutlu ve şanslı çocuklara yer vermiştir ancak bununla birlikte onun çocuk kahramanlarının büyük çoğunluğu işçilik yapan fakir, yetim ve ezilmiş çocuklardır. Yazarın Kese Kağıdı Ustaları (1992) isimli eserinde iyi vaatlerle kandırılan ve şehre çalışmaya gelen dört çocuğun öyküsü yürek burkan dokunaklı bir öyküdür. Şehre geldiklerinde patronları çocuklara hiçbir hak sağlamadan onları boğaz tokluğuna çalıştırır. Bir yandan hayal kırıklığına uğrayan bir yandan da gurbet hüznünü yaşayan çocukları içinde bulundukları şartlar kısa sürede olgunlaştırır. Bir başka çalışan çocuk "Pazar Yerindeki Çocuk" öyküsünde babası sakatlandığı için hamallık yapan ve daha o yaşında arabesk müzik dinleyerek arabasına "Batsın bu dünya!" yazan çocuktur. Avcı (2017: 27)'ya göre emekli bir öğretmen olarak gözlemlerini aktaran yazar, çocuk işçiler sorununa daha çok eğitim açısından yaklaşır. "Gecenin İçindeki Pırıltılar" öyküsünde, geceden karanlıktan korkan çocuk gün ışımadan kalkıp okula yürüyerek gitmek zorundadır. Babası o küçükken Almanya'ya gitmiş geri dönmemiştir. Hayal meyal hatırlar babasını, kendisine bir şeyler getirmesini değil çıkıp gelmesini ister. Babasızlığını, yoksulluğunu düşünen çocuk karanlıktan korkmaz artık. "Kalem" öyküsünde ise derslerinde başarılı olamadığı için okuldan alınan ve bir zanaat öğrensin diye tamirhaneye verilen çocuk, kalemi kitapları sevmez ama araba boyarken resim derslerini anımsar, mutlu olur. Arkadaşlarıyla karşılaştığında utanır. Bir gün yolda bir kalem bulur, düşüren öğrencinin belki sınavı vardır diye kalemi ona verebilmek için her şeye rağmen okula gider. Yolda anılarına dalar. Onu okuldan soğutanların gecekondulu bir öğrenci olduğu için sınıf ayrımı yapan öğretmeni ve arkadaşları olduğunu hatırlar. Yazar bu öyküler aracılığıyla hayatın zorluklarını gözler önüne sererek hem zor durumda olan başkalarını anlamaları için empati kurmalarını sağlar hem de çocukları gerçek hayata hazırlar.

Yazarın dokunaklı hikâyeleri olan çocukların dışında öyküsünü anlattığı diğer çocuklar genelde oyunda bile olsa şiddeti sevmeyen ve asla onaylamayan çocuklardır. Ayrıca bu çocukların çoğu duygusal, sorumluluk sahibi, başarılı, estetik duygusu güçlü, sanatın bir dalıyla ilgilenen ve kendini sanatla ifade eden özel çocuklardır. "Elif'in Kağnısı"ndaki Elif, "Barışın Güvercini"ndeki Barış, "Kara Tahta"daki Duygu, "Kırmızı Pelerinli Kurtçuk" bunlara örnek olarak verilebilir.

Eserler aile ilişkileri bakımından ele alındığında genelde çalışan ve doğadan uzaklaşan şehirde kendini yalnız hisseden çocuklara rastlanır. Bu çocukların ailede birlikte olmaktan en çok keyif aldıkları bireyler ise dedelerdir. Dedeler torunları ile doğada birlikte olmaktan oynamaktan büyük zevk almakta hatta onlarla çocuklaşmaktadırlar. Ninemin Yemekleri Dedemin Oyuncakları (2015) eseri ailesinin yaz tatili için köye gönderdiği Doğan'ın dedesi ve ninesi ile geçirdiği günleri anlatmaktadır. Oyuncağı bozulan torununun oyuncaksız duramayacağını düşünen dedesi Doğan'a bir oyuncak yapmaya karar verir. Bundan sonra Doğan'ın günleri kendisine oyuncak yapan dedesine yardım etmekle geçer. Yemek vakitlerinde ise ninesi hormonsuz besinlerle birbirinden güzel yemekler ve tatlılar yapar. Türk kültürünü yansıtan her yemeğin ve tatlının adı Doğan'a ilginç gelir. Uçurtmam Bulutlardan Yüce (1993), Balonlar Gökyüzünün Olsun (1992) eserlerinde de benzer dede-torun ilişkisi görülmektedir.

Yazarın Uzaylı Uzi (2014), Ruandalı Dinozor (2018), Düşçelen (2018) gibi son dönemde yazdığı eserlerine bakıldığında çağın gelişmelerine paralel olarak kendisinin bilimi ve teknolojiyi ne kadar önemsediği ve doğaya zarar vermeden teknolojinin insanlığın yararı için nasıl kullanılması gerektiğini, bilimsel düşünmenin ve bilimin önemini çocuklara anlatabilmek için özen gösterdiği görülmektedir. Efsane Dolu Anadolu (2017) isimli eseri binlerce yıllık geçmişi olan medeniyetler beşiği Türkiye'nin yedi bölgesinde söylenen efsanelerden seçki sunmaktadır. Efsaneleri kendine has üslubu ile anlatan Güler, şehirlerin ve beldelerin tarihî ve kültürel özelliklerinden ve destanlara konu olan olayların öneminden bahsetmektedir. Ayrıca bölümlerin sonunda açıkladığı kelimeler ile okuyucularının kelime hazinesine katkı sağlamaktadır.

Güler'in "Uçurtmam Bulutlardan Yüce" adlı öyküsü oyunlaştırılarak, TRT 2'de gösterime girmiştir.

Kaynakça

Avcı, Yıldız Yenen (2017). "Mehmet Güler'in Kalemiyle Çocuk İşçiler". Sosyal ve Beşeri Bilimleri Dergisi 9 (1): 18-29.

Güler, Emine (2014). Çocuk Edebiyatı Kapsamında Mehmet Güler'in Eserleri Üzerine Bir İnceleme. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi.

Güler, Mehmet (2017). "Karamsarlığın İçindeki İyimserlik". Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, Çocuk ve İlk Gençlik Edebiyatı Özel Sayısı 756: 458-460.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE ULUÇAY
Yayın Tarihi: 07.01.2019
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Ak Badanalı EvKoza Yayıncılık / İstanbul1975Hikâye
Okul Bir TürküdürCem Yayınevi / İstanbul1980Hikâye
İkizlerÖzyürek Yayınevi / İstanbul1986Hikâye
Keloğlan KeleşoğlanÖzyürek Yayınevi / İstanbul1986Hikâye
En Güzel Gülücük OyunuÖzyürek Yayınevi / İstanbul1986Hikâye
Bir Eski SevdaCem Yayınevi / İstanbul1988Hikâye
Üst GeçitÖzyürek Yayınevi / İstanbul1989Hikâye
İstanbul Kanatlı BenCem Yayınevi / İstanbul1990Roman
Aydede'nin ÖpücüğüÖzyürek Yayınevi / İstanbul1990Hikâye
Ferhat GibiCem Yayınevi / İstanbul1991Hikâye
İçim Dışım GökkuşağıÖzyürek Yayınevi / İstanbul1992Hikâye
Adım Çocukların OlsunÖzyürek Yayınevi / İstanbul1992Hikâye
Kesekâğıdı UstalarıÇankaya Belediyesi Yayınları / Ankara1992Hikâye
Balonlar Gökyüzünün Olsunİş Bankası Yayınları / İstanbul1992Hikâye
Uçurtmam Bulutlardan YüceÖzyürek Yayınevi, Yapı Kredi Yayınları / İstanbul1993Hikâye
Aşkı Çeyrek GeçeCem Yayınevi / İstanbul1993Hikâye
Yedi Renkli Dünya ÇocuklarıÖzyürek Yayınevi / İstanbul1995Hikâye
Öznesi AşkBumerang Yayınları / İstanbul2000Roman
Arka OdaKültür Bakanlığı Yayınları / Ankara2002Hikâye
Satılık Uzay MekiğiÖzyürek Yayınevi / İstanbul2002Hikâye
Yüreklerde Fay HattıÖzyürek Yayınevi / İstanbul2004Roman
Yeryüzü Aşk Gökyüzü SevdaŞimşek Yayınları / İstanbul2005Roman
Zamana DokunuyorumŞİmşek Yayınları / İstanbul2005Şiir
Galatasaray Destan - Fenerbahçe EfsaneÖzyürek Yayınları / İstanbul2005Hikâye
Zamanın Elleri VarKök Yayıncılık / Ankara2006Hikâye
Kargaya ŞarkıKök Yayıncılık / Ankara2007Hikâye
Ayrılıktan Çok Aşktan FazlaTudem Yayınları / İzmir2007Roman
Düşlerime Kuşlar KonuyorTudem Yayınları / İzmir2007Roman
Bir Kış MasalıÖzyürek Yayınevi / İstanbul2008Hikâye
Ayın Arka Yüzü(Özyürek Yayınevi / İstanbul2008Hikâye
Gül Solmadan Öpücük KurumadanÖzyürek Yayınevi / İstanbul2008Hikâye
Matruşka BebeklerÖzyürek Yayınevi / İstanbul2008Roman
Düşler BahçesiTudem Yayınları / İzmir2008Hikâye
Saçları Boncuk SeliŞimşek Yayıncılık / İstanbul2010Hikâye
Kırmızı Pelerinli KurtçukFinal Kültür Sanat Yayınları / İstanbul2010Hikâye
Ben ve ÖğretmenimNesin Yayınevi / İstanbul2010Roman
Beni Bekle ÇiçeğiCumhuriyet Kitapları / İstanbul2011Roman
Uzay GünlükleriNesin Yayınevi / İstanbul2011Hikâye
Bulut Kız Şimşek OğlanNesin Yayınevi / İstanbul2011Hikâye
Okulumu KaybettimNesin Yayınevi / İstanbul2011Hikâye
Kelebekler VadisiÖzyürek Yayınevi / İstanbul2012Roman
DenizkızıÖzyürek Yyaınevi / İstanbul2012Roman
Söylence Dolu AnadoluNesin Yayınevi / İstanbul2012Hikâye
Kirpiler Banyoyu SevmezÖzyürek Yayınevi / İstanbul2013Hikâye
Tembel TenekeÖzyürek Yayınevi / İstanbul2013Hikâye
Elim SendeÖzyürek Yayınevi / İstanbul2013Hikâye
Çim AdamÖzyürek Yayınevi / İstanbul2013Hikâye
Bayan KertenkeleÖzyürek Yayınevi / İstanbul2013Hikâye
Michael Jackson Yarın Bize GeldiÖzyürek Yayınevi / İstanbul2013Hikâye
Selam Vermeyi Seven ÇocukÖzyürek Yayınevi / İatanbul2013Hikâye
Bir Tuz MasalıÖzyürek Yayınevi / İstanbul2013Hikâye
Kedi GünlükleriFinal Kültür Sanat Yayınları / İstanbul2013Hikâye
Bastıbacak VirgülNesin Yayınevi / İstanbul2013Hikâye
Boncuk Gözlü Kız Zeytin Gözlü OğlanŞimşek Yayınları / İstanbul2013Hikâye
Deniz Kız Irmak OğlanŞimşek Yayınları / İstanbul2013Hikâye
Kuş OkuluNesin Yayınevi / İstanbul2014Hikâye
Kestane KızDoğan Egmont Yayıncılık / İstanbul2014Hikâye
Uzaylı UziDoğan Egmont Yayıncılık / İstanbul2014Hikâye
Ninemin Yemekleri Dedemin OyuncaklarNesin Yayınevi / İstanbul2015Hikâye
Uzun Atlama ŞampiyonuDoğan Egmont Yayıncılık / İstanbul2015Hikâye
Ne Şeker Şey BunlarÖzyürek Yayınevi / İstanbul2015Hikâye
Çıtı Pıtı Özlem Yaramaz ÖzgürDoğan Egmont Yayıncılık / İstanbul2015Hikâye
Cam ÇocukÖzyürek Yayınevi / İstanbul2016Roman
Şimdi Okullu OldukDoğan Egmont Yayıncılık / İstanbul2016Hikâye
Efsane Dolu AnadoluDoğan Egmont Yayıncılık / İstanbul2017Hikâye
DüşçelenÖzyürek Yayınevi / İstanbul2018Hikâye
Ruandalı DinozorÖzyürek Yayınevi / İstanbul2018Hikâye

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ABDULLAH/DELİ KOÇ, Abdullah Koçd. 1964 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Battal Keskind. 15 Temmuz 1969 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3FUAT, Fuat Türkayd. 1953 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ESMANÎ, Esmani Doğand. 1944 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Gürhan Tümerd. 15 Kasım 1944 - ö. 20 Eylül 2013Doğum YılıGörüntüle
6Hasan Mercand. 1944 - ö. 2006Doğum YılıGörüntüle
7Aysın Uğur Kezerd. 1 Ocak 1942 - ö. ?MeslekGörüntüle
8M. Yasin Küçükoğlud. 1946 - ö. 19 Haziran 2016MeslekGörüntüle
9Ali Kemal Meramd. 1914 - ö. 2001MeslekGörüntüle
10Fatma Günerd. 16 Mart 1926 - ö. 05 Aralık 2004Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Selçuk Demireld. 18 Mayıs 1954 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Sabri Cemil Yalkutd. 01 Eylül 1882 - ö. 12 Ağustos 1957Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13NURA FERYADÎ, Mehmet Kurtd. 24.06.1938 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14Nazlı Deniz Gülerd. 1983 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15MEHMET CANd. 1927 - ö. ?Madde AdıGörüntüle