Gümüş, Semih

(d. 03 Mart 1956 / ö. ?)
Eleştirmen, deneme yazarı, yayıncı
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Ankara'da doğdu. Annesi Ayşe Gümüş, babası esnaf Muhsin Gümüş'tür. İlk öğreniminin ardından bir süre Ankara Fen Lisesi'nde (1974) öğrenim gördü. Gazi Lisesi'nden mezun oldu. Yüksek öğrenimini Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde tamamladı. 1981 yılında mezuniyetinin ardından iş hayatına atıldı.

Ankara'da arkadaşlarıyla birlikte çıkardığı Yarın dergisinde dört yıl süreyle (1981-85) genel yayın yönetmeni olarak çalıştı. 1989-90 yıllarında Kavram ve Adımlar adlı dergilerde yazı işleri müdürlüğü yaptı. Sonraki yıllarda İstanbul'a yerleşti. Adam Yayınları'nda çalışırken 9 yıl boyunca (1996-2005) Adam Öykü dergisinin genel yayın yönetmenliği görevinde bulundu. 2005 yılından sonra bir süre serbest yazar olarak çalışmalarını sürdürdü. 2006'da bir yıl süreyle Defne Yayınları'nı da yönetti. Notos dergisini çıkarmaya devam ediyor. Bir süre Yeni Yüzyıl, Radikal, Gazete Pazar adlı yüksek tirajlı gazetelerde spor yazıları da yazdı.

PEN Yazarlar Derneği ve Edebiyatçılar Derneği üyesidir. Evli ve bir çocuk babası olup İstanbul'da yaşamını sürdürmektedir.

İlk yazıları 1981 yılından itibaren çeşitli dergilerde yayımlanmaya başladı. İlk yazısı 1981 yılında Yazko Edebiyat dergisinde görülmektedir. Eleştiri ve deneme yazılarını Adam Sanat, Adam Öykü, Varlık, kitap-lık ve E adlı süreli yayınlarda yayımladı, yayımlattı. Cumhuriyet Kitap ve Radikal Kitap eklerinde kitap tanıtma yazıları, denemeler ve eleştiri yazıları kaleme aldı. Öykü derlemeleri de hazırladı. Yayın hayatının ilk dönemlerinde eleştiri yazılarına paralel olarak birçok derleme yayımladı. "Türk Yazınından" adlı bir seri niteliğinde kısa öyküler, aşk öyküleri, hayvan öyküleri, şehir öyküleri gibi özel konulardaki öyküleri bir araya getirdi. Yaratıcı yazarlık ile ilgili yazdığı yazılar da bulunmaktadır.

Yazı hayatına atıldığı tarihten beri yazınsal eleştiri ve roman türü üzerine yoğunlaştı, araştırmalar yaptı. Bu nitelikte eserler ve yazılar kaleme aldı. Şiir hakkında birkaç çalışması varsa da daha sonra bu çalışmaların devamı gelmedi. Tahkiyeli metinler üzerinde incelemelerini ve eleştirilerin, yoğunlaştırdı. Modernizm ve postmodernmizm üzerinde kuramsal ve kavramsal çalışmalara imza attı. Yalnızca roman üzerine değil, öyküler üzerinde de geniş bir çalışma havuzu oluşturdu. Eleştiri yazılarında genellikle Vüs'at O. Bener'in ve Adalet Ağaoğlu'nun romanları üzerinde durdu. "Çeşitli edebiyat akımları ve yöntemlerinden yararlanarak kendine özgü bir 'çözümleyici eleştiri' anlayışı kurmaya çalışan Gümüş, özellikle Vüs’at O. Bener ve Adalet Ağaoğlu’nun roman dünyalarını irdelediği kitaplarında bu anlayışını geliştirdi." (Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi C.I., 468). Yazılarında eserler ekseninde yazınsallığı daima ön planda tuttu. Edebiyatın temel sorunlarına değindi. Bunların başında "yazarların neden yazdıkları" sorusu/sorunu vardır. Eleştiri ve inceleme yazılarında izlenimci yaklaşımdan uzak, nesnel bir ifade biçimi kullandı. Genel ve net saptalamalarda bulunmaktan kaçınmayan bir üslup ve dünya görüşü ile yazdı. Eleştiriyi kitap tanımı olarak değil, derinlemesine analizlerle bir edebiyat eseri kadar yaratıcı bir tür olarak gördü ve böyle lanse etti.

Denemelerinde bunun tersi bir tutum görülmektedir. Öznel ve gözlemcidir. Samimi ve sıcak bir üslup ile yazdığı denemelerinin konularını hayatın her yönünden, kesiminden ve duygusundan seçti. Genel itibarıyla edebiyat ve güncel konular hakkında denemeler kaleme aldı. Genel olarak eleştiri ve incelemelerine baktığımızda, övgüleri yergilerinden yoğundur demek doğru olacaktır. Tür bazlı çalışmalarında ise öykü ve roman kendini göstermektedir. Bu iki türün yanında kuramsal olarak yaptığı çalışmalar da oldukça önemlidir. Edebiyat kuramı konusunda akademik bilgiye sahip olmayan insanların da yönelebileceği, kuramsal bilgiyi deneme türüne yaklaştıran tarzda eserleri göze çarpmaktadır. Gümüş bu eserlerinde bilimsel dil ve günlük dilin yakınlığının sentezini yaparken iki kutbun ortasında ve uçlarında bulunan insanları ortak bir paydada buluşturmayı denemiştir. Yazarın, ilk romanı Belki Sonra Başka Şeyler de Konuşuruz 2015 yılında, Yalnızlık Kime Benzer adlı ikinci romanı ise 2017 yılında yayımlanmıştır.

Başkaldırı ve Roman adlı eseri ile 1997 yılında Cevdet Kudret Eleştiri Ödülü'ne lâyık görüldü.

Kaynakça

(2010). "Gümüş, Semih". Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi C.I. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 468-469.

(2004). "Gümüş, Semih". Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C.IV. Ankara: AYK Atatürk Kültür Merkezi, 257-258.

Işık, İhsan (2007). Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi C.IV. Ankara: Elvan Yayınları, 1531-1532.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DEVRİM ÖZBEK
Yayın Tarihi: 09.12.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Roman KitabıAdam / İstanbul1991Eleştiri
Türk Yazınından Seçilmiş Kısa ÖykülerAdam / İstanbul1992Derleme
Türk Yazınından Seçilmiş Aşk ÖyküleriAdam / İstanbul1993Derleme
Türk Yazınından Seçilmiş Hayvan ÖyküleriAdam / İstanbul1993Derleme
Kara Anlatı Yazarı Vüs'at O. BenerYKY / İstanbul1994Eleştiri
Karşılıksız YazılarAdam / İstanbul1994Eleştiri
Yazının ve Tarihin BilinciYKY / İstanbul1994Eleştiri
Başkaldırı ve RomanOğlak / İstanbul1996Eleştiri
Fethi Naci’ye ArmağanOğlak / İstanbul1997Derleme
Öykünün BahçesiAdam / İstanbul1999Eleştiri
Futbol ve BizCan / İstanbul2000Deneme
Öykülerde İstanbulTürkiye İş Bankası / İstanbul2000Derleme
Adalet Ağaoğlu'nun RomancılığıAdam / İstanbul2000Eleştiri
Puslu Adaİş Bankası / İstanbul2002Eleştiri
Yazının Sarkacı Romanİş Bankası / İstanbul2003Eleştiri
Yazarın Yalnızlık BurcuDoğan Kitap / İstanbul2005Eleştiri
Dikkat Kırılacak EşyaGünışığı / İstanbul2007Derleme
Ay’ı BoyamakGünışığı / İstanbul2007Derleme
Öykünün Şimdiki ZamanıNotos / İstanbul2007Derleme
Eleştirinin Sis ÇanıCan / İstanbul2008Eleştiri
Modernizm ve Postmodernizm Edebiyatın Dünü ve YarınıCan / İstanbul2010Eleştiri
Öykünün Kedi GözüCan / İstanbul2010Eleştiri
Orhan Veli KanıkKültür ve Turizm Bakanlığı / Ankara2011İnceleme
Çözümleyici EleştiriCan / İstanbul2012Eleştiri
Edebiyat ve Yeni Zamanların KültürüCan / İstanbul2013Eleştiri
Romanın Şimdiki ZamanıCan / İstanbul2014Eleştiri
Okumak ve YazmakNotos / İstanbul2014Deneme
Belki Sonra Başka Şeyler de KonuşuruzCan / İstanbul2015Roman
Yaratıcı Yazarlık DersleriNotos / İstanbul2016Deneme
Yalnızlık Kime BenzerCan / İstanbul2017Roman

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Sadık Güneşd. 1961 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2HACI BAYRAM-I VELÎd. 1352-53 - ö. 1429Doğum YeriGörüntüle
3Turla, Ayşed. 07 Kasım 1963 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Karabulut, Coşkund. 05 Kasım 1956 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Er, Atilad. 17 Aralık 1956 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Karışman, Selma Ümitd. 13 Eylül 1956 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Özlü, Demird. 1935 - ö. -MeslekGörüntüle
8Mustafa Kaya Akozand. 01 Ocak 1963 - ö. ?MeslekGörüntüle
9Şimşek, Onurd. 1978 - ö. ?MeslekGörüntüle
10Emin Gürdamurd. 24 Aralık 1980 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Baki, Hayatid. 17 Ağustos 1949 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Karcı, Mehmet Ragıpd. 14 Haziran 1945 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Gümüş, İsmaild. 05 Temmuz 1938 - ö. 05 Ekim 2015Madde AdıGörüntüle
14Dağıstanlı, Semih Seyyidd. 1944 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15Semih Sait Umard. 1923 - ö. 13 Aralık 2009Madde AdıGörüntüle