İKRAM, Mehmet Ali İkram

(d. 1890 / ö. 1926)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mehmet Ali olan Âşık İkram, 1890'da Kars'ın Selim ilçesinin Oluklu köyünde doğmuştur. İlk eğitimini köyünde alan âşığın (Karadeniz ve Bahçıvan 2010: 653) babası Âşık Havasî mahlasıyla bilinen Âşık Dursun'dur. Âşık Dursun, 65 yaşlarındayken Ağyar/Akyar köyünde 1918'in Nisan ayında "Otuz Dört Kırgını" da denilen Ermeni katliamında öldürülmüştür (https://www.turkudostlari.net/kimdir.asp?kim=474;). Hakkında kaynaklarda çok fazla bilgi bulunmayan Âşık İkram, Kars'ın Kağızman ilçesine bağlı Yalnızağaç köyünde evlenerek o köye yerleşmiştir. Sonraki yıllarda o yörede gezerek sesini duyuran âşık, 1926'da Yalnızağaç köyünde vefat etmiş ve aynı köyde defnedilmiştir (https://www.antoloji.com/asik-ikrami/hayati/;).

Âşık İkram, özellikle babasından etkilenerek âşıklık geleneği ve şiirle küçük yaşlarda ilgilenmeye başlar. Şiire ve bağlamaya ilişkin ilk dersleri de babası Âşık Havasi'den alır. Zamanla kendi şiirlerini seslendirmeye başlar. Kısa sürede yörede adı duyulmuş ve birçok âşık meclisine katılır. İkram mahlası ona babası tarafından verilir. Özellikle Dursun Cevlanî'nin ustası olarak bilinen İkram, sonraki yıllarda bulunduğu yöre ve civarında dolaşarak sesini duyurmuş ve birçok âşığın yetişmesine yardımcı olur (Karadeniz ve Bahçıvan 2010: 653). Bu yönüyle İkram'ın usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişen ve kendinden sonrası için çıraklar yetiştiren bir âşık olduğunu söylemek mümkündür. İkram'ın, âşıklık geleneği içinde yer alan rüyada bade içme olayını yaşayıp yaşamadığı hakkında bir bilgiye ulaşılamamıştır. Âşık İkram şiirlerinde aşk, ayrılık, tabiat, yaşadığı yerin güzelliği gibi konulara yer vermiştir. Âşık İkram'ın çırağı Dursun Cevlanî tarafından Âşık İkram'ın bazı türküleri TRT repertuvarına aktarılmıştır (https://www.turkudostlari.net/kimdir.asp?kim=474;). Âşık İkrami'nin 1923 yılı sonlarında Kars'ın son defa düşman işgalinden kurtuluşu üzerine, Bardızlı Âşık Nihani'ye nazire olarak söylediği "Kars'ın Son Kurtuluşu ve Paşalar Destanı" Kars, Sarıkamış ve Kağızman Türkmenleri arasında yaygın olarak bilinmektedir (TDEA 2007: 161).

Kaynakça

https://www.antoloji.com/asik-ikrami/hayati/; [erişim tarihi: 05.12.2018].

https://www.turkudostlari.net/kimdir.asp?kim=474; [erişim tarihi: 05.12.2018].

Karadeniz, Bekir, O. Bahçıvan (2010). Doğulu Halk Şairleri I. Ankara: Kara Mavi Yay.

Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C.5 (2007). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. NAGİHAN ÇETİN
Yayın Tarihi: 25.03.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AVCI, Mehmet Avcıd. 13.12.1938 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ORHAN KURTOĞLUd. 1968 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Ertan Taşdelend. 27 Temmuz 1968 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Yazar, Mehmet Behçetd. 1890 - ö. 2 Temmuz 1980Doğum YılıGörüntüle
5Akozan, Mehmet Sıtkıd. 1890 - ö. 4 Ocak 1948Doğum YılıGörüntüle
6AĞCA GÜLAĞCA KIZId. 1890 - ö. 1971Doğum YılıGörüntüle
7KÜLAHÇIZÂDE MEHMET EFENDİd. ? - ö. 1926Ölüm YılıGörüntüle
8İhsan Raifd. 1877 - ö. Nisan 1926Ölüm YılıGörüntüle
9AHMED CAZİMd. 10.06.1879 - ö. 26.01.1926Ölüm YılıGörüntüle
10SÜLEYMANd. 1891 - ö. ?MeslekGörüntüle
11HALİL, Halil Topçud. 1965 - ö. ?MeslekGörüntüle
12AZİZÎ, Aziz Küçükd. 1956 - ö. ?MeslekGörüntüle
13MÜTELLİBOV KEYFEDDİN EMRULLAH OĞLU DALĞINd. 1932 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14COŞKUN/COŞKUNÎ, Mustafa Coşkund. 1900 - ö. 1973Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15VASSAF, Osmanzâde Hüseyin Vassafd. 08.03.1872 - ö. 22.10.1929Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Yardımcı, Mehmetd. 08 Ağustos 1945 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Erinç, Sıtkı M.d. 16 Nisan 1940 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ÇARESİZ, Mehmet Pektaşd. 1957 - ö. ?Madde AdıGörüntüle