Konduk, Kandemir

-
(d. 4 Eylül 1945 / ö. -)
Oyun ve Mizah Yazarı, Senarist, Şair, Romancı, Hikâyeci, Anı Yazarı
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Büyük Çerkes sürgününde Kafkasya’nın Kabardey yöresinden Sivas’a yerleşen bir Adıge ailesinin çocuğu olan Kandemir Konduk, İstanbul’da doğmuştur. Haşim Bey ve Nuriye Hanım’ın ilk çocuğu olan yazarın iki kız kardeşi vardır. Öğrenim gördüğü ilk ve orta okul ve mezuniyet yılları hakkında bilgiye ulaşılamayan Konduk'un, ilkokulu İstanbul’da Bostancı'da, ortaokulu Kırklareli’nin Pınarhisar ilçesinde bitirdiği ve iki yıl Edirne Lisesi'nde öğrenim gördükten sonra İstanbul’da çeşitli işlerde çalışmaya başladığı bilinmektedir (Karaalioğlu 1982: 329; Berzeg 1995: 143; Çelik 2015). Yaptığı çeşitli işlerin yanı sıra yazdığı gülmece türündeki yazılarını da çeşitli gazete ve dergilerde yayımlayarak geçimini sağlamıştır.

Metin Serezli- Altan Erbulak’ın kurdukları Çevre Tiyatrosu'na, ünlü bir Türk yazarının oyunu ile başlamak istemeleri üzerine o dönem tersanede çalışan, ünlü olmayan 26 yaşındaki Konduk da, Yüzsüz Zühtü oyununu götürmüş ve oyunun seçilmesi üzerine yazar tiyatro hayatına adım atmıştır (Çelik 2015). Bu oyundan sonra Deli Deli Tepeli, Işıklar Niye Karardı?, İnsanlığın Lüzumu Yok, Yasaklar ve Geceler adlı oyunları da Devekuşu Kabare Tiyatrosu tarafından sahnelenmiştir. Konduk, aynı yıl Trt’de yayımlanan skeç ve parodileriyle televizyon yazarlığına başlamıştır. Sonraki yıllarda da devam edecek olan bu süreç içinde pek çok eğlence programına güldürüler yazmış ve program metinleri hazırlamıştır (Aral 1995).

Aynı düşüncedeki insanların bir araya gelince güçlendiğini düşünen yazar 1982’de Güldürü Üretim Merkezi projesini Müjdat Gezen’le birlikte gerçekleştirmiştir, ünlü yazar ve çizerleri bir araya getiren GÜM yıllarca gazetelere mizah sayfası yapan bir merkez hâline gelmiştir (Tamer 2002; Çelik 2015). Konduk, 1986'dan itibaren “Komik Ajans” adındaki ekibiyle de senaryo çalışmaları yapmıştır. Kandemir Konduk, ressam Jale Konduk ile evlidir (Berzeg 1995: 144). Kandemir Konduk, Kadıköy’deki Müjdat Gezen sahnesinde Kabare Tiyatrosu'na devam etmekte, Müjdat Gezen'in okullarında yazarlık bölümünün başkanı olarak da görev yapmaktadır. Sosyal medyada "Kamil Abi’ye Şiir Gibiler" köşesinde şiirlerini yayımlamaya devam etmektedir.

Geçimini yazı yazarak sağlamaya karar veren Kandemir Konduk, ilk yazılarını Papağan dergisinde yayımlamıştır. Çeşitli gazete ve dergilerde gülmece türünde yazılar yazan ve pek çok oyunu Devekuşu Kabare’de sahnelenen Konduk’un İnsanlığın Lüzumu Yok eseri üç sene oynanarak Devekuşu tarihinde bir ilke imza atılmıştır. (Karaalioğlu 1982: 329; Berzeg 1995: 144; Çelik 2015). Ülkemiz mizahında önemli bir yere sahip olan Devekuşu Kabare'nin birçok oyununu yazmış olması Konduk'un Türk mizah tarihindeki önemini göstermesi bakımından önemlidir.

Konduk, farklı edebî türlerde eser vermesinin yanı sıra TV yazarlığı ile de tanınmıştır. “Perihan Abla”, “Ana” ve “Mahallenin Muhtarları” dizileri uzun yıllar devam etmiş ve yazarın en sevilen senaryoları olmuştur. Türk halkını yerli dizi kavramıyla tanıştıran, mahalle eksenli bir dünya kurarak orta sınıf ve daha alt tabakanın yaşamını ele alan Konduk, sıcak komşuluk ilişkilerinin ve dayanışmanın önemini göstermiştir.

Tiyatro, sinema ve televizyon alanlarındaki mizah yazarlığını karşılaştırdığında kitabın ve mizah dergisinin en özgür alan olduğunu düşünen Konduk, 2012'den itibaren çeşitli türlerde kitap yayımlamaya ağırlık vermiştir. Eserlerinde genellikle kadın-erkek ilişkilerini, askerliği, politikacıları, ekonomik sıkıntıları, değişen toplumsal yapıyı ele alan yazar, baskı dönemlerinde delileri ya da hayvanları konuşturarak dolaylı anlatım yöntemiyle mesajını iletmiştir. Konduk, baskı dönemlerinde mizahın geliştiğini ancak gelişimini devam ettirebilmesi için hoşgörünün olması gerektiğini düşünmektedir. Eserlerinde eleştirel mizah anlayışını benimseyen yazar, söyleyecek sözü olan, aksaklıkların görünür hâle gelmesini sağlayan komedileri ve absürd komedi türünü benimsemiştir (Eğilmezler Boylan 2016: 149-153; Sözlü Tarih Kandemir Konduk 2017).

İnsanı tanımadan insanın anlatılamayacağı düşüncesinde olan yazar, eserlerinde gerçek hayatta gözlemlediği insanları/konuları ve yaşamda karşılığı olan şeyleri ele almıştır. Seyirciye/okuyucuya her zaman mesaj vermek gerektiğine inanan yazar, özellikle tiyatrolarında doğrudan yana olan mesajlar vermiştir.

Kandemir Konduk, insanların gülme nedenlerini birkaç maddede toplamıştır. İnsanların kendi başına gelmesini istemediği şeylere ve tersliklere güldüğünü belirtmiştir. İnsanların gülmeleri için mutlu olmaları gerektiğini ve insanlarımızın asıl mutlu olunca güleceklerine inanmıştır. Kadınları özgürce gülebilen ülkelerde mutlu insanların yaşadığına inanan Konduk, gülmesi kısıtlanmış kadınların birazcık da olsa gülebilmesi için kadınlar hakkında komik şiirler yazmıştır.

Toplumdaki herkesin özgürce gülmesini isteyen Konduk, anı kitaplarında gündelik yaşamında sıradan insanlarla yaşadığı eğlenceli olayların yanı sıra ünlülerle başından geçen komik olayları anlatmıştır.

Aşklar da Değişti, Kandemir Konduk’un gülmece türü dışındaki ilk eseridir. Romanda hem devrime hem birbirine sevdalananları anlatmıştır.

Kaynakça

Aral, Oğuz. (1995).http://www.trtarsiv.com/izle/81537/mizah-yolculari-9-bolum. Erişim Tarihi: 04.04.2018.

Berzeg, Sefer E. (1995). “Kandemir Konduk”. Kafkas Diasporası’nda Edebiyatçılar ve Yazarlar Sözlüğü. Samsun: Nart Yayıncılık. s. 143-144.

Çelik, Fatma. (28 Kasım 2015). Ünlü Mizah Ustası Kandemir Konduk Anlattı. https://www.haberler.com/unlu-mizah-ustasi-kandemir-konduk-anlatti-7918754-haberi/. Erişim Tarihi: 17.01.2018.

Eğilmezler Boylan, Melike. (2016). "Kandemir Konduk". Güldürme Beni! Mizah Üstüne Ciddi Söyleşiler. İstanbul: YKY Yayınları.

Karaalioğlu, Seyit Kemal. (1982). “Konduk, Kandemir” Resimli Türk Edebiyatçılar Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp ve Aka. s. 329.

Necatigil, Behçet. (2007). “Konduk, Kandemir” Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (24. Basım). İstanbul: Varlık Yayınları. s. 267.

Sözlü Tarih Kandemir Konduk. (19 Aralık 2017). Senaristbir '100 Yılda Senaryo Yazarlığı - IV' etkinliği kapsamında çekilen Sözlü Tarih röportajlarından ''Kandemir Konduk''. https://www.youtube.com/watch?v=hGw4bVvTdNA. Erişim Tarihi: 24.09.2019.

Tamer, Ülkü. (05 Kasım 2002). Geldi, Gördü… Güldürmeyi Sürdürüyor. http://www.milliyet.com.tr/2002/11/05/pazar/yazulku.html. Erişim Tarihi: 17.01.2018.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. AYDAN ENER SU
Yayın Tarihi: 07.10.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Yüzsüz Zühtü? / ?1971Tiyatro
Deli Deli Tepeli? / ?1974Tiyatro
Işıklar Neden Karardı? / ?1977Tiyatro
Televizyona Dokunduk? / ?1979Hikâye
Sayenizde EfendimBilgi Yayınevi / Ankara1982Hikâye
Gülümseyen Dünya- / -1984Diğer
Çalsın Sazlar_ / _1984Diğer
İyi Aile Çocuğu? / ?1984Tiyatro
Kaynanam Evleniyor_ / _1985Diğer
Aşk Olsun? / ?1985Tiyatro
Şüpheli Şemsettin? / ?1985Tiyatro
Perihan Abla_ / _1986Diğer
Kobay_ / _1986Diğer
Artiz MektebiMitos Boyut / İstanbul1987Tiyatro
Beyoğlu Beyoğlu_ / _1988Diğer
Şüpheli Şemsettin_ / _1988Diğer
Üniformanın Hatırı VarBilgi Yayınevi / Ankara1989Hikâye
Yarı Şaka Yarı Ciddi_ / _1989Diğer
Ünlülerden Komik AnılarBilgi Yayınevi / Ankara1990Hatıra
Şuna Buna Dokunduk? / ?1991Tiyatro
Ana_ / _1991Diğer
Masala Kanma Küçük? / ?1991Şiir
İnsanlığın Lüzumu Yok? / ?1992Tiyatro
Komik HüzünlerimBilgi Yayınevi / Ankara1992Şiir
Herkesin Hayali_ / _1992Diğer
Mahallenin Muhtarları_ / _1992Diğer
İnce İnce Yasemince_ / _1994Diğer
Palavra Aşklar_ / _1995Diğer
Mesela Dedik_ / _1996Diğer
Ana Kuzusu_ / _1997Diğer
Hayvanlara Dokunduk_ / _1997Diğer
Yerli FilmBilgi Yayınevi / Ankara1999Diğer
Tatil Köyü? / ?1999Tiyatro
Kadınlar Hep GülmeliAksoy Yayıncılık / İstanbul2000Şiir
Abuzer Kadayıf_ / _2000Diğer
Yarı Şakı Yarı Ciddi_ / _2000Diğer
Ona Bakma Bana Bak_ / _2000Diğer
Medya Medya Nereye?? / ?2000Tiyatro
Ünlü Yıldız_ / _2000Diğer
Geldim Gördüm Çok GüldümBilgi Yayınevi / Ankara2002Hatıra
Mor Dönem ÖyküleriBilgi Yayınevi / Ankara2003Hikâye
No Savaş Yes Manken? / ?2003Tiyatro
Tatil Aşkları_ / _2004Diğer
Aşklar da DeğiştiRemzi Kitabevi / İstanbul2005Roman
Aman Annem Görmesin_ / _2008Diğer
Sahilde BuluşalımRemzi Kitabevi / İstanbul2012Roman
Yeni Yasaklar? / ?2013Tiyatro
Başbakan'dan Korkan KediDestek Yayınları / İstanbul2014Mizah
Merhaba SevdaKırmızı Kedi Yayınevi / İstanbul2017Roman
Şemsiyeli Balıklar Büyüklere Hayvan ÖyküleriTarihçi Kitabevi / İstanbul2017Hikâye
Dök İçini Rahatla? / ??Tiyatro
Yasaklar? / ??Tiyatro
Güle Güle? / ??Tiyatro
Güle Güle Kabare_ / _2018Tiyatro

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ayşe Şasad. 1 Ocak 1941 - ö. 16 Haziran 2014Doğum YeriGörüntüle
2Tozan Alkand. 06 Mart 1963 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ATÂ, Atâullah Efendizaded. 1750-51 - ö. 1814-15Doğum YeriGörüntüle
4HASGÜL, Hasan Hüseyin Erimd. 1945 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Arabul, Özeld. 20 Mart 1945 - ö. 04 Kasım 2014Doğum YılıGörüntüle
6DALĞA, Merziye Ehmedi Üskuyid. 1945 - ö. 1972/1975Doğum YılıGörüntüle
7HASGÜL, Hasan Hüseyin Erimd. 1945 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Arabul, Özeld. 20 Mart 1945 - ö. 04 Kasım 2014Ölüm YılıGörüntüle
9DALĞA, Merziye Ehmedi Üskuyid. 1945 - ö. 1972/1975Ölüm YılıGörüntüle
10HASGÜL, Hasan Hüseyin Erimd. 1945 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Arabul, Özeld. 20 Mart 1945 - ö. 04 Kasım 2014MeslekGörüntüle
12DALĞA, Merziye Ehmedi Üskuyid. 1945 - ö. 1972/1975MeslekGörüntüle
13HASGÜL, Hasan Hüseyin Erimd. 1945 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Arabul, Özeld. 20 Mart 1945 - ö. 04 Kasım 2014Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15DALĞA, Merziye Ehmedi Üskuyid. 1945 - ö. 1972/1975Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HASGÜL, Hasan Hüseyin Erimd. 1945 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Arabul, Özeld. 20 Mart 1945 - ö. 04 Kasım 2014Madde AdıGörüntüle
18DALĞA, Merziye Ehmedi Üskuyid. 1945 - ö. 1972/1975Madde AdıGörüntüle