LA'LÎ/FENAYÎ, Şeyh La'lî Efendi

(d. ?/? - ö. Mayıs-Haziran 1701/Zilhicce 1112)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mehmed'dir.Kastamonuludur. Edirne'ye gelip Mehmed Sırrî Efendi'ye intisap ederek tasavvuf ilmini öğrendi. İcazet aldıktan sonra İstanbul'a gelerek Sünbülîyye tarikatı şeyhlerinden Koca Mustafa Paşa Dergâhı şeyhi Seyyid Alâaddin Efendi, Balat şeyhi Seyyid Hasan Nûrî Efendi ve Manisa şeyhi Hasan Kenzî Efendi gibi mutasavvıfların sohbetinde bulundu. Şeyh Hasan Sezayî, Edirne'ye gelip sohbetinde bulundu (Ekinci 2013:93 ). Tasavvuf terbiyesini tamamlamak için tekrar halvet ederek halifelik sırrına erdi. Bu arada Seyyid Hasan Nûrî Efendi'den hüsnühat meşk etti; fakat hat sanatını meslek edinmediğinden bu alanda şöhret sahibi olmadı. Mehmed La'lî Efendi, hacca gidip geldikten sonra Edirne'ye yerleşti. Gülşenî tarikatı şeyhlerinden Kutbî Efendi-zâde Şeyh Seyyid Ali Efendi vefat edince onun yerine şeyh oldu. Zilhicce 1112/Mayıs-Haziran 1701'de vefat eden Mehmed La'lî Efendi, şeyhlik yaptığı tekkenin haziresine defnedildi. Vefâtına Kâmî Mehmed Efendi: "Nihâl-i Gülşenî'den kopdı hayfâ bir gül-i La'lî" [1113] tarihini düşürdü (Bursalı Mehmed Tâhir 1333-42: 158; Kurnaz vd. 2001: 785). Müstakim-zâde'ye göre bu mısra, "Meded kopdu nihâl-i Gülşenî'den bir gül-i La'lî-1112" şeklinde düşürülseydi; tamiye külfetine gerek kalmazdı (İnal 1928 : 481).

Mehmed Efendi'nin La'lî ve Fenâyî mahlaslarıyla tasavvufî şiirleri söyle­diği bilinir. La'l renkli mürekkebe güzel bir görünüş vermesinden dolayı Lal'i şöhretiyle tanınmıştır. (İnal 1928 : 481) La'lî'nin bilinen iki eseri vardır:

1.Dîvânçe: Şiirlerini bir araya topladığı Dîvânçesi, Şeyh Sezâyî Efendi'nin Dîvânı'nın sonunda yer alıp ikisi birlikte basıldı (bk. Millet Ktp., Ali Emîrî Ktp, Nu.358).

2. Manevi-i Şerif Şerhi: Manevi-i Şerif'in başlarına şerhi vardır. İbrahim Gülşeni'nin biyografisi ve Sezayî'nin mektupları ile basıldı. 

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tâhir (1333-42). Os­manlı Müellifleri. C. I. İstanbul: Matbaa-ı Amire. 158.

Ekinci, Ramazan (hzl.)(2013). Hâfız Hüseyin Ayvansarayî, Vefeyât-ı Ayvansarayî. İstanbul: Buhara Yay.

İnal, İbnülemin Mahmud Kemâl (hzl.) (1928). Müstakîm-zâde Süleyman Sadeddin, Tuhfe-i Hattâtîn.  İstanbul: Türk Tarih Encümeni Külliyatı. 481.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.  Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakim-zade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım). Ankara: KB Yay. 342, 377.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 4. İstanbul: Çağrı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 02.07.2014
Güncelleme Tarihi: 22.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Ey Fenâyî gel fenâ bahrında ol misl-i sadef

Açma agzın tâ kemâlin bula dürr-i men aref

 ***

 Her ne gelse dostdan hoş gör bulasın tâ şeref

Bâg-ı vahdet bülbüli seçmez gülini hârdan

(Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.  Ankara: Bizim Büro Yay.785)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Mustafa bin Mehmed el-Kastamonî (Hâcegî-zâde)d. ? - ö. 1589-90Doğum YeriGörüntüle
2NİHÂNÎ (Kadı)d. ? - ö. 1546\'da sağDoğum YeriGörüntüle
3Basri İmeced. 1924 - ö. 1977Doğum YeriGörüntüle
4Mustafa bin Mehmed el-Kastamonî (Hâcegî-zâde)d. ? - ö. 1589-90Doğum YılıGörüntüle
5NİHÂNÎ (Kadı)d. ? - ö. 1546\'da sağDoğum YılıGörüntüle
6Basri İmeced. 1924 - ö. 1977Doğum YılıGörüntüle
7Mustafa bin Mehmed el-Kastamonî (Hâcegî-zâde)d. ? - ö. 1589-90Ölüm YılıGörüntüle
8NİHÂNÎ (Kadı)d. ? - ö. 1546\'da sağÖlüm YılıGörüntüle
9Basri İmeced. 1924 - ö. 1977Ölüm YılıGörüntüle
10Mustafa bin Mehmed el-Kastamonî (Hâcegî-zâde)d. ? - ö. 1589-90MeslekGörüntüle
11NİHÂNÎ (Kadı)d. ? - ö. 1546\'da sağMeslekGörüntüle
12Basri İmeced. 1924 - ö. 1977MeslekGörüntüle
13Mustafa bin Mehmed el-Kastamonî (Hâcegî-zâde)d. ? - ö. 1589-90Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14NİHÂNÎ (Kadı)d. ? - ö. 1546\'da sağAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Basri İmeced. 1924 - ö. 1977Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Mustafa bin Mehmed el-Kastamonî (Hâcegî-zâde)d. ? - ö. 1589-90Madde AdıGörüntüle
17NİHÂNÎ (Kadı)d. ? - ö. 1546\'da sağMadde AdıGörüntüle
18Basri İmeced. 1924 - ö. 1977Madde AdıGörüntüle