MEHMET/KOCATÜRK, Mehmet Kocatürk

(d. 1929 / ö. 2005)
âşık, çiftçi
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Mehmet Kocatürk, 1929'da Niğde’nin şimdilerde kasaba olan Aşlama köyünde doğmuştur. Şiirlerinde kimi zaman adını kimi zaman ise soyadını mahlas olarak kullanan âşığın babası çiftçilikle uğraşan Hacı Osman Bey, annesi ise halı dokuyarak ev ekonomisine katkı sağlayan Fatma Hanım'dır. Aşlama köyü ilkokulunda üçüncü sınıfa kadar okuyan âşık, daha sonra dışardan sınava girerek ilkokul diplaması almaya hak kazanır. Köyde çiftçilik ve sobacılık yaparak geçimini sağlayan âşık, kendi köyünden Hatice (Akartürk) adlı bir kızla evlenir ve bu evlilikten dört kız ve dört erkek çocuğu dünyaya gelir. Kocatürk, 2005'te vefat etmiştir (Özmel 2009: 739; Bakırcı 2017: 43-44).

Mehmet Kocatürk, ilk şiirini 1966'da yazar, fakat âşığın destan türündeki bu ilk şiiri kaybolmuştur. Türkü dinlemeyi ve şiir okumayı çok seven âşık, İsmail Özmel'e verdiği mülakatta "Türküleri ve oyunları çok sevdiğini, diğer illerden gelen halk şairleriyle atıştığını, Refik Başaran'ı küçükken gördüğünü, sonra Nevşehir'de evinde onu ziyaret ettiğini, onun tam bizim anlayacağımız bir sanatkâr olduğunu, içinden geldiği gibi söylediğini, kendisinin de içinden geldiği gibi söylediğini (Özmel 2009: 739) ifade ederek hem türkülere merakını hem türkü okuyan ve kaynak kişi olan Refik Başaran'a olan sevgisini hem de şiirlerini içinden geldiği gibi söyleyip yazdığını belirtir.

Daha çok destan tarzında yazan âşık, yazdığı destanlarını satarak geçimini sağlar. Özellikle Kıbrıs çıkartması, Kore savaşı gibi toplumsal olaylar ve deprem gibi felaketler onun destan yazmasına ilham vermiştir. Kocatürk, şiirlerini halk şiiri geleneğine uygun olarak yazar. Şiirlerinde 7, 8, 11'li hece ölçüsünü kullanan Kocatürk, şiirlerinde ölçü ve kafiyeye dikkat etmez. Yazdığı şiirlerin pek çoğunda hece kusurları göze çarpar. Kocatürk, şiirlerinde dini, millî ve sosyal konuların yanı sıra Niğde'nin tarihî ve doğal güzelliklerini işler. Ayrıca Bosna Hersek savaşı ve Karabağ'ın işgalini anlatan destanları sözlü tarih açısından önemlidir. Âşık, mahlasını kendisi seçmiş ve şiirlerinde Âşık Mehmet, Âşık Kocatürk ve Âşık Mehmet Kocatürk'ü kullanmıştır. Âşığın şiirleri, Adana Çukurova ve Niğde'nin Sesi gazetelerinde yayımlanmış olup şiirleri kitap olarak basılmamıştır.

Kaynakça

Bakırcı, Nedim (2017). 19. Yüzyıl Âşıklarından Niğdeli Âşık Tâhirî. Konya: Kömen Yay.

Özmel, İsmail (2009). Niğdeli Şair ve Yazarlar. Niğde: Niğde Valiliği Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. NEDİM BAKIRCI
Yayın Tarihi: 03.01.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Balcı, Fikrid. 1936 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Suphi Aytimurd. 18 Nisan 1922 - ö. 26 Haziran 1997Doğum YeriGörüntüle
3TAHİRÎ, Ortaköylüd. 1812/14 - ö. 1884?Doğum YeriGörüntüle
4AHMET, Ahmet Turan Doğruyold. 1929 - ö. 2006Doğum YılıGörüntüle
5MEHMET SUNARd. 1929 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Adalet Ağaoğlud. 23 Ekim 1929 - ö. 14 Temmuz 2020Doğum YılıGörüntüle
7Hüseyin Lütfü Acard. 01 Temmuz 1946 - ö. 27 Temmuz 2005Ölüm YılıGörüntüle
8Dölek, Sulhid. 20 Eylül 1948 - ö. 7 Kasım 2005Ölüm YılıGörüntüle
9Nermi Uygurd. 15 Ocak 1925 - ö. 21 Şubat 2005Ölüm YılıGörüntüle
10SEREN, Salih Cand. 02.03.1949 - ö. ?MeslekGörüntüle
11HASAN, Hasan Emekd. 1939 - ö. ?MeslekGörüntüle
12BEKİR, Bekir Karadenizd. 1949 - ö. ?MeslekGörüntüle
13FAKİRÎ CAFERd. 1866 - ö. 1932Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MIRIK, Fatmad. 1870 - ö. 1940Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KASIM ŞENLİKOĞLUd. 1872 - ö. 1959Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NURA FERYADÎ, Mehmet Kurtd. 24.06.1938 - ö. -Madde AdıGörüntüle
17Mehmet Gönençd. 1973 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18YAMAN DEDE, Mehmet Kadir Keçeoğlud. 29.07.1887 - ö. 03.05.1962Madde AdıGörüntüle