NİHÂLÎ, Cafer Çelebi

(d. ?/? - ö. 1542/949)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Bursa’da doğdu. Asıl adı Câfer Çelebi’dir. Sehî Bey Heşt Behişt adlı tezkiresinde mahlasını Nihânî olarak göstermiştir (İsen 1998: 159). Müeyyed-zâde Abdurrahman Efendi’den (ö.1506) mülazım olduktan sonra Pilevne’de Mihaloğlu Ali Bey, İstanbul’da Murad Paşa Medreselerinde müderrislik yaptı. Galata kadısı oldu. Bu görevdeyken uzlete çekilerek tasavvufa yöneldi. Bir ara Sultan Selim’in musahibi olan Nihâlî, dönemin ileri gelen devlet adamlarını eleştirdiği için sık sık görevlerinden azledildi. İçkiye olan düşkünlüğü nedeniyle hayatının sonlarına doğru ellerinde ve ayaklarında sorunlar oluştu. 949/1542 yılında ölen şair, Şeyh Vefa mahallesindeki evinin yakınlarındaki mezarlığa gömüldü (Kılıç 2010: 906-911; İsen 1994: 182, 1998: 159-60; Canım 2000: 540; Eyduran 2009: 383-385, Kutluk 1997: 85, Atlansoy 1998: 285).

Kaynaklar Nihâlî Câfer Çelebi’nin herhangi bir eserinin varlığından bahsetmezler. Şiirlerinde hicve ve hezliyata ağırlık veren şairin kendine has bir tarzı ve üslubu vardır. Bu yönüyle yaşadığı dönemde adından söz ettirmesini bilmiştir. Şiirleri sade ve sanattan uzaktır. Bunların büyük çoğunluğunu çeşitli zanaatkârlar hakkında yazmıştır (Kılıç 2010: 911; İsen 1998: 159-160; Eyduran 2009: 385).

Kaynakça

Atlansoy, Kadir (1998). Bursa Şairleri, Bursa Vefeyatnamelerindeki Şairlerin Biyografileri. Bursa: Asa Kitabevi.

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü'ş-Şu'arâ ve Tabsıratü'n-Nuzamâ. Ankara: AKM Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 20.03.2013]

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: Akçağ Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1998). Sehî Bey Tezkiresi, Heşt-Behişt. Ankara: Akçağ Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. C. 2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Ens. Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1997). Beyânî, Mustafa bin Carullah, Tezkiretü’ş-Şuarâ. Ankara: TTK Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 19.05.2013

Eserlerinden Örnekler

 Gazel

Hammâma girdi nâz ile bir sîm-ten güzel

Şu şöyle diyecek yiri yok cümleten güzel

 

Soyındı çıkdı ğonce gibi sebz-câmeden

Bir sûsenî fûtayla o gül-pîrehen güzel

 

Kim sâ’idini kimisi sâkın güzel didi

Ben bildügüm şu bir perîdür cümleten güzel

 

Meh külçe sîne fûtası ebri hicâb idi

O gül yunurken açılı düşdi iñen güzel

 

Koçmaz güzel kocaldı dimişsin Nihâlîyi

İñen güzelsin ey iki gözüm iñen güzel

 (Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. C. 2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 912; İsen, Mustafa (hzl.) (1998). Sehî Bey Tezkiresi, Heşt-Behişt. Ankara: Akçağ Yay. 60)

 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HÂTİF, Eğercizâde/Semercizâde/Sarrâczâde Hasan Hâtif Efendid. 1666-67 - ö. 1744-45Doğum YeriGörüntüle
2MEHMED, Hoca Sa\'deddin Efendizâde Mehmed Efendi (Çelebi Müftî)d. 27 Şubat 1578 - ö. 2 Temmuz 1615Doğum YeriGörüntüle
3Seda Cebecid. 31 Temmuz 1974 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HÂTİF, Eğercizâde/Semercizâde/Sarrâczâde Hasan Hâtif Efendid. 1666-67 - ö. 1744-45Doğum YılıGörüntüle
5MEHMED, Hoca Sa\'deddin Efendizâde Mehmed Efendi (Çelebi Müftî)d. 27 Şubat 1578 - ö. 2 Temmuz 1615Doğum YılıGörüntüle
6Seda Cebecid. 31 Temmuz 1974 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7HÂTİF, Eğercizâde/Semercizâde/Sarrâczâde Hasan Hâtif Efendid. 1666-67 - ö. 1744-45Ölüm YılıGörüntüle
8MEHMED, Hoca Sa\'deddin Efendizâde Mehmed Efendi (Çelebi Müftî)d. 27 Şubat 1578 - ö. 2 Temmuz 1615Ölüm YılıGörüntüle
9Seda Cebecid. 31 Temmuz 1974 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10HÂTİF, Eğercizâde/Semercizâde/Sarrâczâde Hasan Hâtif Efendid. 1666-67 - ö. 1744-45MeslekGörüntüle
11MEHMED, Hoca Sa\'deddin Efendizâde Mehmed Efendi (Çelebi Müftî)d. 27 Şubat 1578 - ö. 2 Temmuz 1615MeslekGörüntüle
12Seda Cebecid. 31 Temmuz 1974 - ö. ?MeslekGörüntüle
13HÂTİF, Eğercizâde/Semercizâde/Sarrâczâde Hasan Hâtif Efendid. 1666-67 - ö. 1744-45Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MEHMED, Hoca Sa\'deddin Efendizâde Mehmed Efendi (Çelebi Müftî)d. 27 Şubat 1578 - ö. 2 Temmuz 1615Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Seda Cebecid. 31 Temmuz 1974 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HÂTİF, Eğercizâde/Semercizâde/Sarrâczâde Hasan Hâtif Efendid. 1666-67 - ö. 1744-45Madde AdıGörüntüle
17MEHMED, Hoca Sa\'deddin Efendizâde Mehmed Efendi (Çelebi Müftî)d. 27 Şubat 1578 - ö. 2 Temmuz 1615Madde AdıGörüntüle
18Seda Cebecid. 31 Temmuz 1974 - ö. ?Madde AdıGörüntüle