NİHÂLÎ, Cafer Çelebi

(d. ?/? - ö. 1542/949)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Bursa’da doğdu. Asıl adı Câfer Çelebi’dir. Sehî Bey Heşt Behişt adlı tezkiresinde mahlasını Nihânî olarak göstermiştir (İsen 1998: 159). Müeyyed-zâde Abdurrahman Efendi’den (ö.1506) mülazım olduktan sonra Pilevne’de Mihaloğlu Ali Bey, İstanbul’da Murad Paşa Medreselerinde müderrislik yaptı. Galata kadısı oldu. Bu görevdeyken uzlete çekilerek tasavvufa yöneldi. Bir ara Sultan Selim’in musahibi olan Nihâlî, dönemin ileri gelen devlet adamlarını eleştirdiği için sık sık görevlerinden azledildi. İçkiye olan düşkünlüğü nedeniyle hayatının sonlarına doğru ellerinde ve ayaklarında sorunlar oluştu. 949/1542 yılında ölen şair, Şeyh Vefa mahallesindeki evinin yakınlarındaki mezarlığa gömüldü (Kılıç 2010: 906-911; İsen 1994: 182, 1998: 159-60; Canım 2000: 540; Eyduran 2009: 383-385, Kutluk 1997: 85, Atlansoy 1998: 285).

Kaynaklar Nihâlî Câfer Çelebi’nin herhangi bir eserinin varlığından bahsetmezler. Şiirlerinde hicve ve hezliyata ağırlık veren şairin kendine has bir tarzı ve üslubu vardır. Bu yönüyle yaşadığı dönemde adından söz ettirmesini bilmiştir. Şiirleri sade ve sanattan uzaktır. Bunların büyük çoğunluğunu çeşitli zanaatkârlar hakkında yazmıştır (Kılıç 2010: 911; İsen 1998: 159-160; Eyduran 2009: 385).

Kaynakça

Atlansoy, Kadir (1998). Bursa Şairleri, Bursa Vefeyatnamelerindeki Şairlerin Biyografileri. Bursa: Asa Kitabevi.

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü'ş-Şu'arâ ve Tabsıratü'n-Nuzamâ. Ankara: AKM Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 20.03.2013]

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: Akçağ Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1998). Sehî Bey Tezkiresi, Heşt-Behişt. Ankara: Akçağ Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. C. 2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Ens. Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1997). Beyânî, Mustafa bin Carullah, Tezkiretü’ş-Şuarâ. Ankara: TTK Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 19.05.2013

Eserlerinden Örnekler

 Gazel

Hammâma girdi nâz ile bir sîm-ten güzel

Şu şöyle diyecek yiri yok cümleten güzel

 

Soyındı çıkdı ğonce gibi sebz-câmeden

Bir sûsenî fûtayla o gül-pîrehen güzel

 

Kim sâ’idini kimisi sâkın güzel didi

Ben bildügüm şu bir perîdür cümleten güzel

 

Meh külçe sîne fûtası ebri hicâb idi

O gül yunurken açılı düşdi iñen güzel

 

Koçmaz güzel kocaldı dimişsin Nihâlîyi

İñen güzelsin ey iki gözüm iñen güzel

 (Kılıç 2010: 912; İsen 1998: 60; Eyduran 2010: 386)

 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HAMDÎ, Hamdî Bey, Bursalıd. 1877 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2SÜLEYMAN, Süleyman Efendid. ? - ö. 1543Doğum YeriGörüntüle
3Pelin Özerd. 17 Haziran 1972 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HAMDÎ, Hamdî Bey, Bursalıd. 1877 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5SÜLEYMAN, Süleyman Efendid. ? - ö. 1543Doğum YılıGörüntüle
6Pelin Özerd. 17 Haziran 1972 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7HAMDÎ, Hamdî Bey, Bursalıd. 1877 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8SÜLEYMAN, Süleyman Efendid. ? - ö. 1543Ölüm YılıGörüntüle
9Pelin Özerd. 17 Haziran 1972 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10HAMDÎ, Hamdî Bey, Bursalıd. 1877 - ö. ?MeslekGörüntüle
11SÜLEYMAN, Süleyman Efendid. ? - ö. 1543MeslekGörüntüle
12Pelin Özerd. 17 Haziran 1972 - ö. ?MeslekGörüntüle
13HAMDÎ, Hamdî Bey, Bursalıd. 1877 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SÜLEYMAN, Süleyman Efendid. ? - ö. 1543Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Pelin Özerd. 17 Haziran 1972 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HAMDÎ, Hamdî Bey, Bursalıd. 1877 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17SÜLEYMAN, Süleyman Efendid. ? - ö. 1543Madde AdıGörüntüle
18Pelin Özerd. 17 Haziran 1972 - ö. ?Madde AdıGörüntüle