SÜKÛNÎ, Ahmed Sükûnî Efendi

(d. ?/? - ö. 1102/1690)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Aslen İstanbullu olup ismi Ahmed’dir (Çapan 2005: 282). Hicivle meşgul olduğu için Heccâv Ahmed Efendi diye de tanınmaktadır (Abdulkadiroğlu 1985: 216). Doğum tarihi bilinmemektedir. Sâlim, Beliğ ve Nâilî tezkirelerinde “Sükûnî” şeklinde kaydedilen mahlası, Sicill-i Osmânî’de “Sükûtî” olarak geçmektedir (Mehmed Süreyya 1996: 1525).
Eğitim durumu hakkında verilen tek bilgi, gençliğinde “tahsîl-i ma’ârif” ettiğidir (Çapan 2005: 282). Ahmed Sükûnî Efendi’nin devlet dairelerinde görev alması ve hiciv alanında Nâbî’ye rakip olmasından iyi bir eğitim aldığı söylenebilir.
Ahmed Sükûnî Efendi, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’ya intisap ederek onun himayesinde görevler almıştır. Nihayet Şam’da mukabeleci ve ruznâmeci olmuştur (İnce 2005: 403).
Ahmed Sükûnî Efendi, Şam’da görevli iken hicri 1102/ miladi 1690 yılında vefat etmiştir. Sâlim, tezkiresinde ölüm tarihi olarak hicri 1111 yılını vermişse de Tuhfe-i Nâilî’de bu tarihin yanlışlığı ifade edilmiştir (Tuman 2001: 442). Şairin vefat ettiği ay hakkında ise Sicill-i Osmânî’de bilgi vardır. Hicri Rebiülahir 1102, miladi Ocak 1691 tarihleri verilmiştir (Mehmed Süreyya 1996: 1525).
Tabiatının hezil ve mizaha yatkın olmasından dolayı zamanı şairlerini hiciv ile tekdir etmekten geri kalmamıştır (Dağlar 2011: 209; Aydın 2013: 84). Büyük şair Nâbî hakkında yazdığı hicivde; şaire katırcı, çingene, dinsiz, namazsız, oruçsuz diye seslenmiştir (Atila 2011:121).
Hicivleriyle meşhur olduğu bilinen Ahmed Sükûnî Efendi’nin eserlerine dair tezkirelerde herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Safâyî, “Bu ebyât gazeliyyâtındandır.” diyerek beş gazelini iktibas etmiştir (Çapan 2005: 282). Buradan hareketle şairin gazellerden müteşekkil bir divanı veya divançesi olduğu düşünülebilir.

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (1985). İsmail Beliğ Nuhbetü’l-Âsâr li-Zeyl-i Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniv. Yay.

Atila, Mustafa. (2011). “Safâyî Tezkiresi Özelinde 18. Yüzyıl Edebiyat Camiasında Mizahî Ortam”. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. Volume 6/2: 117-126.

Aydın, Abdullah. (2013). “Divan Şairlerinin Şiir Aracılığıyla Atışmaları”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi  6: 49-89.

Çapan, Pervin (2005). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî ‘Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr’ İnceleme- Metin- İndeks. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yay.

Dağlar, Abdülkadir (2011). “Nâbî’nin Mizahî Bir Mektup Şerhi”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi 18/ 1: 195-222.

İnce, Adnan (2005). Tezkiretü’ş-Şu’arâ- Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatcı (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 1. Ankara: Bizim Büro Yay.

Mehmed Süreyya (1996). Sicill-i Osmanî. hzl. Nuri Akbayar. C. 5. İstanbul: Kültür Bakanlığı ile Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Ortak Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH AYDIN
Yayın Tarihi: 19.07.2014
Güncelleme Tarihi: 23.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Harîk-i âteş-i ‘aşkım ne dâg lâzımdır
Ne hânkâh-ı dilimde çerâg lâzımdır

Harîf-i meclis-i pervâne şu‘le-âşâmım
Bana ne meygede vü ne ayag lâzımdır
 
O ‘andelîb-i gülistân-ı vuslatım ki bana
Müdâm seyr-i gül-i deşt ü bâg lâzımdır
 
Olunca bâdiye-peymâ-yı menzil-i maksûd
Dil-i Sükûnî gibi güm-sürâg lâzımdır

(İnce, Adnan (2005). Tezkiretü’ş-Şu’arâ- Sâlim Efendi. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları. 403-404.)


Beyit

Rahş-ı tecrîdüni âlâyiş ile bend itme
Reh-revân-ı ‘ademi pâ-be-rikâb isterler

(Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (1985). İsmail Beliğ Nuhbetü’l-Âsâr li-Zeyl-i Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniversitesi Yayınları. 216.)

 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KIRIMÎ, Dervîş Mehmed Efendid. ? - ö. 1708-09Doğum YeriGörüntüle
2Ahmet Hamdi Tanpınard. 23 Haziran 1901 - ö. 24 Ocak 1962Doğum YeriGörüntüle
3AFÎF, Afîf Sâlih Efendid. ? - ö. 1843Doğum YeriGörüntüle
4KIRIMÎ, Dervîş Mehmed Efendid. ? - ö. 1708-09Doğum YılıGörüntüle
5Ahmet Hamdi Tanpınard. 23 Haziran 1901 - ö. 24 Ocak 1962Doğum YılıGörüntüle
6AFÎF, Afîf Sâlih Efendid. ? - ö. 1843Doğum YılıGörüntüle
7KIRIMÎ, Dervîş Mehmed Efendid. ? - ö. 1708-09Ölüm YılıGörüntüle
8Ahmet Hamdi Tanpınard. 23 Haziran 1901 - ö. 24 Ocak 1962Ölüm YılıGörüntüle
9AFÎF, Afîf Sâlih Efendid. ? - ö. 1843Ölüm YılıGörüntüle
10KIRIMÎ, Dervîş Mehmed Efendid. ? - ö. 1708-09MeslekGörüntüle
11Ahmet Hamdi Tanpınard. 23 Haziran 1901 - ö. 24 Ocak 1962MeslekGörüntüle
12AFÎF, Afîf Sâlih Efendid. ? - ö. 1843MeslekGörüntüle
13KIRIMÎ, Dervîş Mehmed Efendid. ? - ö. 1708-09Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Ahmet Hamdi Tanpınard. 23 Haziran 1901 - ö. 24 Ocak 1962Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AFÎF, Afîf Sâlih Efendid. ? - ö. 1843Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KIRIMÎ, Dervîş Mehmed Efendid. ? - ö. 1708-09Madde AdıGörüntüle
17Ahmet Hamdi Tanpınard. 23 Haziran 1901 - ö. 24 Ocak 1962Madde AdıGörüntüle
18AFÎF, Afîf Sâlih Efendid. ? - ö. 1843Madde AdıGörüntüle