Taha Toros

Taha Ay
(d. 1912 / ö. 26 Ocak 2012)
Araştımacı, Yazar, Şair, Arşiv Uzmanı
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Adana'da dünyaya geldi. Tam adı Ömer Taha Toros olan yazar, Tarsus müftüsü Küçükzade Hilmi Efendi'nin oğludur. Adana Lisesi'ni 1930'da bitirdi. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden 1933'te mezun oldu. Bir müddet Türkçe öğretmenliği yaptı. Üniversiteyi bitirdikten sonra maliye teşkilatında tahsil müfettişi olarak çalışmaya başladı. 1937'de Adana Ticaret ve Sanayi Odası umumi kâtipliğine tayin edildi. Ticaret Bakanlığında müfettişlik ve başmüfettişlik yaptıktan sonra 1975'te kendi isteğiyle emekliye ayrıldı. Emekli olana kadar Türkiye’nin bütün illerini dolaştı. Folklor ve edebiyat araştırmaları yaptı. Görevi dolayısıyla gittiği Paris'te Türk kültür tarihiyle ilgili araştırmalar yaptı. Vatikan arşivlerinde Osmanlı Devleti ile Papalık arasındaki ilişkileri inceledi. Polonya'da konferanslar verdi. Halkevleri ve TDK gibi kurumlarda da görev aldı. 26 Ocak 2012 tarihinde Etiler'deki evinde 102 yaşındayken vefat etti. Cenazesi Zincirlikuyu'da düzenlenen törenin ardından defnedildi.

Ülkemizin yetiştirdiği önemli biyograf ve arşivcilerinden biri olan Taha Toros, Adana Lisesi birinci sınıftayken, edebiyat tarihçisi İsmail Habib Sevük’ün teşvikiyle edebiyata yönelmiştir. Arşiv merakını Mazi Cenneti I (1992) adlı hatıratında şu cümlelerle dile getirmiştir: "Arşiv oluşturmak, özellikle ülkemizde nadir yetişen biyograf olmak, bibliyografyada uzmanlık kazanabilmek, yararına yürekten inandığım, kültür zenginliklerindendir. Yaşamım boyunca bunu yapmaya çalıştım. Aslında bu konularla ölesiye uğraşmak, tedavisi mümkün olmayan bir hastalık gibidir. Bugün kanserin bile tedavisi mümkün. Ama 'arşiv' hastalığının tedavisi yok!. Ne diyelim, Tanrı, bu türden hastalığa yakalananları kurtarmasın!.." (Toros 1992). Toros, Hayat mecmuasında çıkan şiirlerinin ardından şiire ilgi duymuştur. Şiir ve yazıları 1928'den itibaren; Maarif Mecmuası (Çukurova'da Memleket), Millet, Yedigün, Hayat, Hayat Tarih, Tarih ve Toplum, Antice, Cumhuriyet ve Milliyet gibi süreli yayınlarda yayımlanmıştır. İlk şiir kitabı Toros Demetleri adıyla 1929'da basılmıştır. Gençliğinde müzik ve karikatürle de ilgilenen Toros, daha çok edebiyat, tarih, folklor ve biyografi alanlarında yaptığı araştırma, inceleme, derleme ve arşiv çalışmalarıyla tanımıştır (Yalçın 2010: 1032). Türk kültür tarihiyle ilgili zengin bir arşive sahip olan yazarın, hem bu alanlarda hem de son dönem tarihimizle ilgili çok sayıda kitabı bulunmaktadır. Kabacalı, Toros'un arşivi için "Taha Toros'un bilgisayara yüklenmesi iki buçuk yıl sürecek on binlerce dokümandan oluşan zengin özel arşivi, yakın tarih için önemli bir bilgi kaynağı." (Kabacalı 1989) değerlendirmesini yapmıştır.

Kaynakça

Kurdakul, Şükran (1999). "Toros, Taha". Şairler ve Yazarlar Sözlüğü. İstanbul: İnkılap Kitabevi. s. 606.

Kabacalı, Alpay (1989). "Geçmişin Tadı Var". Cumhuriyet. 2 Ekim 1989. s. 20.

Uçerol, Tuncer (1992). "Kültür Varlığımızın Aynası Bir Arşiv". Gösteri. S. 142.

Toros, Taha (1992). Mazi Cenneti 1. İstanbul: İletişim Yayınları.

Yalçın, Murat (Ed.) (2010). "Toros, Taha". Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. C. 2. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. s. 1032.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: İSA KOYUNCU
Yayın Tarihi: 23.09.2019
Güncelleme Tarihi: 12.11.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Toros DemetleriTürk Sözü Matbaası / Adana1929Şiir
İki Ses GeliyorAhmet Halit Kitabevi / İstanbul1931Şiir
Seyhan Efsanesi? / İstanbul1934Masal
Türk Kadın ŞairleriUniversum Matbaası / İstanbul1934Antoloji
Toroslarda Tahtacı OymaklarıMersin Halkevi / Mersin1938Araştırma
Köy İktisadiyatıYeni Adana Basımevi / Adana1938Araştırma
Çukurova'da Etili Halk ŞairleriSeyhan Basımevi / Adana1938Araştırma
Atatürk'ün Adana SeyahatleriSeyhan Basımevi / Adana1939Araştırma
Şair Ziya Paşa'nın Adana ValiliğiYeni Adana Basımevi / Adana1940Araştırma
DadaloğluYeni Adana Basımevi / Adana1940Diğer
1940 Adana Ticaret RehberiYeni Adana Matbaası / Adana1941Araştırma
Kaçkaç : Çukurova Kurtuluş Mücadelesinden Bir YaprakBiricik Matbaası / Ankara1946Tiyatro
Türk HatipleriKültür Kooperatifi / Ankara1949Biyografi
Milli Korunma Kanunu ve İzahlı Kâr Hadleri KararnamesiYKY / İstanbul1956Diğer
Geçmişte Türkiye-Polonya İlişkileri? / İstanbul1983Araştırma
Fikret MuallaAkbank / İstanbul1986Biyografi
Salih Münir Paşa Ünlü Eseri Kur'ana' Göre Din ve Ahlak KurallarıMilliyet / İstanbul1986Diğer
İlk Kadın RessamlarımızAkbank / İstanbul1988Biyografi
Mazi Cenneti 1İletişim Yayınları / İstanbul1992Hatıra
İsmet Paşa'ya Dair Bazı Bilgiler ve Belgelerİnönü Vakfı / İstanbul1992Araştırma
Ali Münif Bey'in Hatıralarıİsis / İstanbul1996Hatıra
Türk Edebiyatında Altı Renkli Portreİsis / İstanbul1998Biyografi
Kahvenin Öyküsüİletişim Yayınları / İstanbul1998Araştırma
O Güzel İnsanlarAksoy / İstanbul2000Biyografi
Ben Spor Yazarı İken? / İstanbul2001Hatıra
Nâzım HikmetCumhuriyet / İstanbul2006Biyografi

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FATMA/BATUR/FATMA BEHİCE, Fatma Behice Baturd. 1911 - ö. 30.05.1987Doğum YeriGörüntüle
2ŞIHLIOĞLU, Duran Şıhlıoğlud. 1933 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Ahmet Adad. 20 Mayıs 1947 - ö. 19 Mart 2016Doğum YeriGörüntüle
4Fuat Edip Baksıd. 1912 - ö. 30 Kasım 1974Doğum YılıGörüntüle
5Adile Aydad. 22 Şubat 1912 - ö. 5 Kasım 1992Doğum YılıGörüntüle
6NALBANT İSHAK/İSHAK KEMALÎ, İshak Kemali Nalbantd. 1912 - ö. 01.04.1971Doğum YılıGörüntüle
7Abdurrahim Karakoçd. 7 Nisan 1932 - ö. 7 Haziran 2012Ölüm YılıGörüntüle
8Hüseyin Topçugild. 31 Aralık 1925 - ö. 12 Mart 2012Ölüm YılıGörüntüle
9Burhan Güneld. 7 Nisan 1947 - ö. 21 Aralık 2012Ölüm YılıGörüntüle
10Egemen Berközd. 13 Nisan 1941 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Muhsin Durucand. 23 Nisan 1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Feriha Aktand. 1924 - ö. 27 Kasım 1983MeslekGörüntüle
13Hatice Kübra Tongard. 15 Kasım 1984 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Alper Ataland. 1972 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Faize Özdemircilerd. 12 Aralık 1964 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Kâmil Eşfak Berkid. 17 Mayıs 1948 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17İnci Asenad. 01 Nisan 1948 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Halime Torosd. 17 Temmuz 1960 - ö. ?Madde AdıGörüntüle