ÂKİF, Âkif Efendi

(d. 1253/1837-38 - ö. 1316/1898-99)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1253/1837-38 yılında Trabzon’da doğdu. Trabzon tüccarından Hacı Derviş Ağa’nın oğludur. İlköğrenimini tamamladıktan sonra Trabzon âlimlerinden Köle-zâde Hacı Süleymân Efendi’den Arapça ve Hoca Fehmî Efendi’den Farsça öğrendi. Memurluk yapmaya başladı. Trabzon Muhasebe kaleminde çalıştı. 1278/1861-62 yılında Umûr-ı Ticariye Kalemi kâtipliğine, bir süre sonra da Batum Muhasebe başkâtipliğine atandı. 1293/1876 yılında Trabzon’a döndü ve gönüllü taburu oluşturarak Osmanlı-Rus savaşına katıldı. Savaşta yararlı hizmetlerde bulundu. Batum’un istilası sırasında Trabzon Valisi Yûsuf Paşa’nın maiyetinde bulundu. Sonra Muş, Erzincan, Mardin sancakları muhasebeciliklerine atandı. 1305/1887-88 yılına kadar bu görevde kaldı. İstanbul’a gitti. Osmanlı-Rus harbinde tanıdığı Bahriye Nazırı Hüsnü Paşa tarafından Şûrâ-yı Bahriyye başkâtipliğine tayin edildi. Ölümüne kadar on iki yıl bu görevde kaldı. 1316/1898-99 yılında İstanbul’da öldü ve Üsküdar’da Karaca Ahmed Türbesi civarına defnedildi.

Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri (1993: 209-213)’inde iki gazel ile dört mezar kitabesi yer almaktadır. Son Asır Türk Şairleri (Cunbur 1999: 130)’nde bir gazeli bulunmaktadır. TDEA (1977: 92)’ya göre şiirleri Trabzon’da yayımlanan gazetelerde basılmış ve bazı gazellerini de Hasan Hamamî toplamıştır. Kaynaklardaki az sayıdaki şiirlerinden hareketle geleneğin mecaz ve klişelerine hâkim bir şair olduğu anlaşılmaktadır.

Kaynakça

Cunbur, Müjgan (hzl.) (1999). İbnü'l-Emin Mahmud Kemal İnal-Son Asır Türk Şairleri. C. 1. Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1977). “Âkif”. C.1. İstanbul: Dergâh Yay. 92.

Yüksel, Murat (1993). Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri (Osmanlı Dönemi). C. 1. Trabzon: Yunus Dergisi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 18.04.2014
Güncelleme Tarihi: 01.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Yağsa bârân-ı belâ tek reh-i hum-hâneye taş

Rahne-engîz olamaz sâgar-ı mestâneye taş

Bir midir kâbiline kâbil olan ‘izzetde

Konmaz elmâs yerine efser-i şâhâneye taş

Ne ‘aceb seng-i sitem ursa felek ‘uşşâka

Tıfl-ı nâdân atar elbet dil-i dîvâneye taş

Mât eder oynasa şâhânede satranc-ı hüner

Esb-i tab‘ın çıkarır şâ‘ir-i ferzâneye taş

Büt-i nâzım dil-i ‘uşşâka dokunmak ‘Âkif

Atmaz elbette Birehmen beçe büt-hâneye taş

(Yüksel, Murat (1993). Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri (Osmanlı Dönemi). C. 1. Trabzon: Yunus Dergisi Yay. 210.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Mustafa Güçlüd. 1976 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Cem Mumcud. 26 Aralık 1966 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3AVNÎ, Demirci-zâde Mehmed Avnî Efendid. 1810 - ö. 1849Doğum YeriGörüntüle
4Mustafa Güçlüd. 1976 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Cem Mumcud. 26 Aralık 1966 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6AVNÎ, Demirci-zâde Mehmed Avnî Efendid. 1810 - ö. 1849Doğum YılıGörüntüle
7Mustafa Güçlüd. 1976 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Cem Mumcud. 26 Aralık 1966 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9AVNÎ, Demirci-zâde Mehmed Avnî Efendid. 1810 - ö. 1849Ölüm YılıGörüntüle
10Mustafa Güçlüd. 1976 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Cem Mumcud. 26 Aralık 1966 - ö. ?MeslekGörüntüle
12AVNÎ, Demirci-zâde Mehmed Avnî Efendid. 1810 - ö. 1849MeslekGörüntüle
13Mustafa Güçlüd. 1976 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Cem Mumcud. 26 Aralık 1966 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AVNÎ, Demirci-zâde Mehmed Avnî Efendid. 1810 - ö. 1849Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Mustafa Güçlüd. 1976 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Cem Mumcud. 26 Aralık 1966 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18AVNÎ, Demirci-zâde Mehmed Avnî Efendid. 1810 - ö. 1849Madde AdıGörüntüle