Madde Detay

Asıl adı Muhammed’dir (Ergun 1926: 18). İbrahim Aczî Kendi’nin Türk Şairleri ve Âşıkları’nda (1. Risale) verdiği bilgiye göre Konya’nın Uluırmak Mahallesi'nde doğmuştur. Sadettin Nüzhet Ergun, Cevlânî’nin 1904'te vefat ettiğini belirtir. Ragıb Mahmut Gazimihâl ise, şairin 1854-1919 yılları arasında yaşadığını, altmış beş yaşında iken vefat ettiğini kaydeder (Ergun 1926: 18; Gazimihâl 1946a: 3; Gazimihâl 1947: 52).

Konya Hükûmet Konağı’nda kapıcılık görevinde bulunan ve güzel saz çalan bu halk şairinin şiirleri tasavvufî mahiyettedir. Kalender meşrep herkesle hoş geçinir bir kişi olduğu aktarılır. Şiirleri sade ve canlıdır. Okuryazar değildir. İyi saz çaldığı; içten düzgün gazel koşma söylediği belirtilir (Kendi yty: 9). Koşmaları parlaktır. Kendisine yan gözle bakan hocalara karşı söylemiştir.

Kendi, İbrahim Aczî (yty). Türk Şairleri ve Âşıkları (1. Risale). Yusuf Ağa Kütüphanesi D NO 10470/1. s. 9

Ergun, Sadettin Nüzhet-Mehmed Ferîd [Uğur] (1926). Konya Vilâyeti Halkiyyât ve Harsiyyâtı. Konya: yey.

Gazimihal, R. Mahmut (1945a). “Konyalı Halk Musikicileri”. Folklor Postası. I (9): 5-6.

Gazimihal, R. Mahmut (1945b). “Konyalı Halk Musikicileri II”. Folklor Postası. I (10): 3-4.

Gazimihal, R. Mahmut (1946a). “Konya Halk Sazcıları III”. Folklor Postası. II (15): 3-6.

Gazimihal, R. Mahmut (1946b). “Konya Halk Sazcıları IV”. Folklor Postası. II (17): 7.

Gazimihal, R. Mahmut (1947). Konya’da Musiki. Ankara: yyy.

Kendi, İbrahim Aczî (yty). Türk Şairleri ve Âşıkları (1. Risale). Yusuf Ağa Kütüphanesi D NO 10470/1. 9.

Yeniterzi, Emine (2001). “Tanzimat’tan Cumhuriyetin İlk Yıllarına Kadar Konyalı Şair ve Yazarlar”. Türkiyat Araştırmaları Dergisi (Selçuk Üniversitesi). 10: 77-161.

Koşma

Sanma zâhit bizi yatar gaflette

Gözüm hâb-ı nâzda dil uyanıktır

Azalarım hep çağırır vahdette

Esmâ-i hüsnâya bağrım yanıktır

Aşk-ı ilâhîye etmem itirâz

Kurbet-i Hakk’a eylerim niyâz

Yere göğe sığmadım buyurdu Feyyâz

Dedi mü’min kulum bana âşıktır

Tut Cevlânî sözün eden kardaşın

Hakîkati sana gösterir sırdaşın

Zekeriyâ gibi biçseler baştan başın

Of demezse aşkın bize sâdıktır

Kendi, İbrahim Aczî (yty). Türk Şairleri ve Âşıkları (1. Risale). Yusuf Ağa Kütüphanesi D NO 10470/1, 9

Yeniterzi, Emine (2001). “Tanzimat’tan Cumhuriyetin İlk Yıllarına Kadar Konyalı Şair ve Yazarlar”. Türkiyat Araştırmaları Dergisi (Selçuk Üniversitesi). 10: 77.