Madde Detay

Larende’de doğdu. Kartal Dede sanıyla tanındı. Sefîne-i Nefîse’de ümmî olarak gösterilmişse de Esrar Dede (Genç 2000: 175) şiirlerinden Dâlî’nin ümmî olmadığının anlaşılabileceğini söylemiştir. Semâhâne-i Edeb’de (1309: 65) ise Dâlî’nin Şam Mevlevihanesi şeyhi olduğunda yazdığı mesnevinin başlangıç beyitleri olan “nehedat ümmiyyen ve nezelet ilmiyyen (cehalet yükseldi, ilim alçaldı)” beyitleri örnek verilerek, takip eden satırlarda “evâil-i hâlinde ümmî iken bi’l-âhire berekât-ı enfâs-ı evliyâ-yı kirâm ile vâkıf-ı ulûm-ı mütenevvi’a oldukları anlaşılıyor.” cümlesiyle Dâlî’nin büyük evliyanın lütufları sayesinde ümmîlikten kurtulduğu ifade edilmiştir. Dâlî, Bostan Dede’nin hizmetine girmiş ve onun tarafından yetiştirilmiştir. Şam Mevlevihanesi’ne şeyh oldu. 1010/1601 tarihinde vefat etti.

 Esrar Dede ve Semâhâne-i Edeb’de Dâlî’nin mesnevisi olduğu belirtiliyorsa da bu esere ulaşılamadı. Şiirleri başarılı olarak değerlendirilmektedir. 

Enver, Ali (1309). Semâhâne-i Edeb. İstanbul: Âlim Matbaası.

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrâr Dede, Tezkire-i Şu’ârâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Haluk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.)  (2001). Mehmet Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.  Ankara: Bizim Büro Yay.

Lâlâ olalı la’line gül haddine lâle

Lü’lü’ dişinün bendesidir akd-i le’âli

Gûyâ ki miskdür gelüben üstine konmış

Şîrîn lebi üstündeki ol dâne-i hâli

(Enver, Ali (1309). Semâhâne-i Edeb. İstanbul: Âlim Matbaası. 65.)

Gazel

Nice yüz bin dil-rübâ var âşık ammâ binde bir

Âleme insân-ı kâmil gelmez illâ binde bir

Zulmet-i hecründe fikr-i leblerün âb-ı hayât

Hızr-veş vuslat müyesser olmaz ammâ binde bir

Ey şeh-i mülk-i melâhat yıkma gönlüm şehrini

Her diyâre devr-i dîger olmaz illâ binde bir

Sâl-i Hicret binbir oldı gelmedi bir er veli

Hazret-i Monlâ gibi olalı dünyâ binde bir

Bir kesicidür kılıcı Dâliyâ bil bekcisi

Kim harâmîdür olur zâhir hüveydâ binde bir

Gazel

Her kaçan itse semâ şevk ile monla kûçegi

Devr ider anun ile çarh-ı mu’allâ kûçegi

Mülket-i dehre Süleymânlık iderse yeridür

Mantıkut’t-tayr bilür Hazret-i Monlâ kûçegi

Mürde-i ehl-i dili eyledi ihyâ nefesün

Oldı la’lün sanma Hazret-i Îsâ kûçegi

İstivâmuz meh-i nev gibi felekde görinür

Göge irdi başumuz olalı Monla kûçegi

Hazret-i Pîr-i Celâl’ün olalı Dâlî kulı

Didiler şimdi bize ma’nîde Mevlâ kûçegi

(Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrâr Dede, Tezkire-i Şu’ârâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay. 176-177.)