Madde Detay

1183/1769'da İstanbul'da doğdu. Asıl adı Abdürrahîm, mahlası Künhî'dir. Yenikapı Mevlevîhanesi şeyhlerinden Seyid Ebû Bekir Dede'nin üç oğlunun küçüğüdür. Annesi Sâidâ Hanım, Kutb-i Nâyî Osman Dede (öl. 1142/1729)'nin kızıdır. Künhî Dede, Yenikapı Mevlevîhanesi'nde büyük ağabeyi Şeyh Ali Nutkî Dede (öl. 1219/1805)'nin yanında tasavvuf, edebiyat ve musiki dersleri aldı. Genç yaşta musikiye ilgi duyarak dergâhın kudümzenbaşılığına kadar yükseldi. Diğer ağabeyi, Abdülbakî Nâsır Dede (öl. 1236/1820) idi. Devlet büyüklerinden ilgi gören Künhî Dede'yi, III. Selîm saraya almak istemişse de büyük ağabeyi Ali Nutkî Dede, buna müsaade etmemişti. O, 1246/1830 yılında Abdülbakî Nâsır Dede'nin oğlu şeyh Receb Hüsnî Dede'nin ölümü üzerine, Mehmed Sa'îd Hemdem Çelebi tarafından 1830'da Yenikapı Mevlevîhanesi şeyhi olarak tayin edildi. Yaklaşık iki yıl sonra 62 yaşında vefat etti ve dergâha gömüldü. "Abdürrahîm Efendi pîrâna hemdem oldu" (1247) ölümüne düşürülen tarih mısrasıdır.

Kaynaklarda Türkçe şiirlerine rastlanılmayan Künhî Dede'nin, Farsça akıcı şiirleri ve Esrar Dede Tezkiresi'nde kayıtlı bir tarih kıtası vardır. Şiirlerinde genellikle tasavvufi konulara yer veren şairin şiirleri, bir Dîvân hâlinde toplanmamıştır.

22 yaşında hicâz ayinini besteledi ve böylece Türk Mevlevî Musikisi bestekârı olarak meşhur oldu. Künhî Dede, dönemin musiki üstatlarından olup anberefşan adlı bir makam terkip ettiği bilinmektedir. Musikide üstat mertebesine erişmiş olan Künhî, asıl büyük şöhretini bu alanda kazanmış olup hicaz, nühüft ve sabâ makamında üç güzel ayin bestelemiştir. Güfteleri kadar besteleri de âşıkânedir.

Enver, Ali (1309). Semâ'hâne-i Edeb. İstanbul.
Erdemir, Avni (2000). Anadolu Sahası Musikişinas Divan Şâirleri. Ankara.
Genç, İlhan (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şu'arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.
Öztuna, Yılmaz (1970-1976). Büyük Türk Musikisi Ansiklopedisi. İstanbul: MB Yay.
Tuman, Mehmet Nâil. Tuhfe-i Nâilî. MEB. Yayınlar Dairesi Bşk. Nüshası. No: B / 870.2 / n. 3629.