ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır. Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır. Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir. Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir. Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile: Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FEYZÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2BÜRYAN ANA, Ayşed. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3HAKİROĞLU, Cemal Demirellid. 1953 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Fatih Kerimid. 30 Mart 1870 - ö. 27 Eylül 1937Doğum YılıGörüntüle
5MIRIK, Fatmad. 1870 - ö. 1940Doğum YılıGörüntüle
6MEHMED SA'ÎD, Teke-zâded. 1870 - ö. 1913Doğum YılıGörüntüle
7Zakir Hadid. 1863 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
8GURBAN AĞDABANLI, Gurban Gocayevd. 1868? - ö. 1933?Ölüm YılıGörüntüle
9İsak Fererad. 1877/1883 - ö. 7 Mart 1933Ölüm YılıGörüntüle
10ÖZEROL, Süleyman Özerold. 01.11.1953 - ö. ?MeslekGörüntüle
11SIDKÎ, Hekimhanlıd. 1795 - ö. 1850\'den sonraMeslekGörüntüle
12KURBANİ MİRZABAĞI OĞLU AHMEDOVd. 1934 - ö. ?MeslekGörüntüle
13İHSAN GÜRDALd. 1932 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14GÜLOĞLU, İsmail Güloğlud. 1951 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15BAHATTİN, Bahattin Avcud. 1951 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16GEDÂÎ, Ahmed Beşiktaşlı (Tokatlı)d. 1826 - ö. 1899Madde AdıGörüntüle
17MAHMUT, Mahmut Küçükaydınd. 04.03.1949 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18İBRAHİM/MECRUHİ, İbrahim Özyurtd. 1963 - ö. ?Madde AdıGörüntüle