ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır. Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır. Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir. Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir. Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile: Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1DOĞANAY, Kemal Doğanayd. 10.04.1954 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2FİKRİ/EDNA FİKRİ, Ahmetd. 1864 - ö. 1954Doğum YeriGörüntüle
3Cemalettin Aykınd. 2 Şubat 1928 - ö. 18 Ocak 2012Doğum YeriGörüntüle
4TEVFİKd. 1870 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
5KENAN, Kenan Büyükaksoyd. 1869-1870 - ö. 07.07.1950Doğum YılıGörüntüle
6KUL HAYDAR, Yozgatlıd. 1870 - ö. 1916Doğum YılıGörüntüle
7İsak Fererad. 1877/1883 - ö. 7 Mart 1933Ölüm YılıGörüntüle
8FAHİMÎ, Abdurrahim Doğand. 1853 - ö. 28.03.1933Ölüm YılıGörüntüle
9Galiesgar Kamald. 6 Ocak 1879 - ö. 19 Haziran 1933Ölüm YılıGörüntüle
10YEĞEN GAZİ, Yeğen Osman Paşad. ? - ö. 1689MeslekGörüntüle
11KARAGÖZ/UMMAN DEVAMİ, Adem Karagözd. 01.11.1963 - ö. ?MeslekGörüntüle
12NURBAKÎ, Hakkı Yanıkd. 1970 - ö. ?MeslekGörüntüle
13FİGANÎ, Faik Yılmazd. 1938 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14YOKSUL SOYLU, Mustafa Soylud. 1941 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15FEVZİ, Hüseyin Fevzi Ersoyd. 1901 - ö. 1990Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ÇOBAN TAĞIYEV MESTAN OĞLUd. 1917 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17HÜSEYİNd. 1884 - ö. 1950Madde AdıGörüntüle
18OSMANd. 1822 - ö. 1889Madde AdıGörüntüle