ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır. Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır. Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir. Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir. Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile: Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KÂNÎ, Ebû Bekîrd. 1712 - ö. 1791Doğum YeriGörüntüle
2Öner Yağcıd. 01 Nisan 1951 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3LÜTFÎ, Hacı Velid. 1859 - ö. 1929Doğum YeriGörüntüle
4TAMEY ANAd. 1870 - ö. 1920Doğum YılıGörüntüle
5ALİ, Ali Süleymanovd. 1870 - ö. 1953Doğum YılıGörüntüle
6MAZLUMÎ, Ahmetd. 1870 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Zakir Hadid. 1863 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
8Galiesgar Kamald. 6 Ocak 1879 - ö. 19 Haziran 1933Ölüm YılıGörüntüle
9Örikağasızade Hasan Sırrıd. 9 Ocak 1861 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
10AHMET/AHMET BAYHAN, Ahmet Bayhand. 1907 - ö. 1988MeslekGörüntüle
11OSMANCIKOĞLU, Hamdi Öztosund. 1908 - ö. 1945MeslekGörüntüle
12KARACEMİRLİ KASIM, Kasım Hacı Ali Oğlud. 1840 - ö. 1916MeslekGörüntüle
13ZEHRA/ZEHRA SULTAN, Zehra Çakırd. 01.03.1953 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MUHARREM SALTId. 1953 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15DURANd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16EDİBÎ/EDİP, Edip Önald. 1936 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17BABACAN, Ahmet Ali Babacand. 1912 - ö. 23.03.1975Madde AdıGörüntüle
18OZANd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle