ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır. Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır. Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir. Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir. Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile: Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MÜMİN, Zilelid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2HUBBİ, Hasand. 1880 - ö. 1945Doğum YeriGörüntüle
3FİKRÎ, Zileli Kaytezoğlu Ahmedd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Zahir Bigiyevd. 1870 - ö. 1902Doğum YılıGörüntüle
5ALİ, Ali Süleymanovd. 1870 - ö. 1953Doğum YılıGörüntüle
6MEHDİ NESİBOĞLUd. 1870 - ö. 1940Doğum YılıGörüntüle
7Örikağasızade Hasan Sırrıd. 9 Ocak 1861 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
8SÜLEYMAN DEDEd. 1860\\\'lar - ö. 1932-1933Ölüm YılıGörüntüle
9Ahmet Haşimd. 1887 - ö. 4 Haziran 1933Ölüm YılıGörüntüle
10PEHLİVAN, Pehlivan Dinkcid. 1941 - ö. ?MeslekGörüntüle
11ABÜLFAT MEHRALİ OĞLU ALİYEVd. 1949 - ö. ?MeslekGörüntüle
12ABDULLA ESGER OĞLU ABDULLAYEVd. 1944 - ö. ?MeslekGörüntüle
13SEFİL, Ahmet Durmuşd. 1940 - ö. 1991Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14GUFRANÎ, Durmuş Alid. 1864 - ö. 1926Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HAYATÎ, Hayati Bilgind. 1937 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SALİHÎ, Halil Yılmazd. 18.03.1949 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17SERDAR MEMMEDOVd. 1963 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18KUL RABİA, Rabia Ceyhand. 1946 - ö. 1994Madde AdıGörüntüle