Madde Detay

Civan 1741'de Diyarbakır'da doğmuştur. Güneydoğu Anadolu’da ve özellikle Diyarbakır muhitinde yetişmiş olup, Ermeni asıllı âşıklardandır (TDEA 1977: 80). Sadeddin Nüzhet Ergun, Türk Şairleri III adlı eserinde Ali Emirî'nin Civan hakkındaki malumatlarını aktarmaktadır: “Civan: Şehrimizin sâhib-i kisb ü san’at şuarâsından idi. 1160 (M. 1747) hudûdunda bu temâşâgâh-ı imkâna kadem basmıştır. Evâil-i hâlinde bir mikdâr tahsil-i kırâat eyledikten sonra basmacılık san’atınına süluk etmiş idi. Millî şiir söylemeye heveskâr olduğundan henüz nevcivân iken Civan mahlasını seçti. Giderek basmacılar esnafının mümtazlarından oldu. Beyaz ve sâir elvan bezler üzerine gûnagûn nakışlar basardı. Edebî kişiliği sade ve açıktır. Bazı güzel beyitlerine ve hüsn-i insicâm dairesinde gazellerine tesadüf edilir. Mâye makamında millî ve şevkefzâ murabbaları hâlâ meşhurdur ve hafıza-i enâmda menkuştur. Vefatı 1230 (M. 1815)'dur" (yty: 1083).

Civan'ın genç yaşta şiir söylemeye başlaması nedeniyle Civan mahlasını aldığını ve tahsilinden sonra basmacılık sanatıyla meşgul olduğu anlaşılan Civan hakkında Fuad Köprülü, âşığın aruz ile gazeller ve divanlar yazdığı gibi, maya makamında bestelenmiş koşmaları ile de 19. yüzyılın meşhur şairlerinden olduğunu söylemektedir (2004: 352).

Ergun, S. Nüzhet (yty). Türk Şairleri 3. yyy.

Köprülü, M. Fuad (2004). Saz Şairleri I-V. Ankara: Akçağ Yay.

“Civan” (1977). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 2. İstanbul: Dergâh Yay. 80.

Koşma

Derd-ü gamdan göz açmadım ağalar

Dua edin kara bahtım uyansın

Her kim beni kem bildirmiş o yâre

Bugün yarın al kanlara boyansın

Gavvas gibi aşk bahrine dalınca

Can çürüttüm tâ bir gevher ulunca

Vazgeçemem canım tende olunca

Canım yakmak ister rakıyb o yansın

Buruk koydu bu âşıkın boynunu

Pek zâlimdir asla saymaz sonunu

Bir yâr sevdim gayri sürmüş gününü

Böyle derde nasıl Civan dayansın

Köprülü, M. Fuad (2004). Saz Şairleri I-V. Ankara: Akçağ Yay. 400.