Fazlullah Moral

Fazlî, Fazlullah
(d. 14 Mart 1876 / ö. 23 Nisan 1942)
Eğitimci, şair, yazar.
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Sivas’ta doğar. Babası, “Gulâmî” mahlasıyla şiirler yazmıştır. Münâcât-ı Bedîa'da soyunun Antep'ten gelip Sivas'a yerleşen (Arpa, 2005:18) Tercüme-i Tefsîr-i Tıbyân müellifi Mehmed b. Hamza ed-Debbağ el-Ayıntabî’ye kadar gittiğini belirtilir.İlk eğitimini dedesi Kerküklü Kadirî şeyhi Mûr Ali Baba'dan alır, ilk ve orta tahsilini tamamladıktan sonra Sivas’ta medreseden icazet almıştır. Arapça ve Farsçayı öğrenir (Yıldız, 2017:85), 12 Ocak 1896'da Amasya İdadîsi’ne Resim ve Türkçe muallimi olarak atanır. Tokat, Mardin, Urfa Maraş'ta öğretmenlik yapar. Maraş işgalinde halkı direnişe çağırır ve Hilâl-i Ahmer Cemiyeti’nin başkanlığını yapar. 1918'de Şarkî Karahisar’a İdadî müdürülüğü, Sivas’ta Dârü’l-hilâfe Medresesi müdürlüğü ve Sivas Sultanîsi öğretmenliği görevlerinde bulunmuştur. Erzurum Kongresi'ne delege olarak katılır. Yıllarca Türkçe, Arapça, Farsça, Edebiyat, Felsefe, Mantık, Resim ve Hıfzu's-sıhha dersleri okutmuş ve 1930'da isteğiyle emekliye ayrılmıştır.1935'te, dedesi Mûr Ali Baba’ya nisbetle “Moral” soyadını alan Fazlullâh Moral, 23 Nisan 1942’de ölmüş, Sivas’ta Mor Ali Baba Camii haziresine defnedilmiştir (Yıldız, 2017:86).

Kaynaklarda çok sayıda eseri olduğundan bahsedilse de yayınlanmış üç eseri vardır: Bunlar Münacaât-ı Bedîa (Yıldırım, 2015:87). ehl-i beyt sevgisi işleyen El-İtidâl fî Muhabbeti’l-âl (Süer, 2016:315),Fikret'in "Tarih-i Kadim"'ine cevaben yazılan Şihâbü’l-kudret fî-Recmi’l'dir. (Erdoğan, 2010:980) “Şiirlerinde didaktik bir eda olmakla beraber gazelleri liriktir. Eserleri dil bakımından sade ve anlaşılırdır;hicivlerinin dili keskindir. Bazı eserlerinde milli duyguları işlemiştir (Aşkun,1948:135). Münâcât-ı Bedîa’nın ikinci baskısının (Giresun 1331) sonunda matbu eserleri arasında Ta’zîmü’l-mağfûrîn fî-Tecrîmi’l-Menfûrîn, Keşfü’s-sudûr Celbi’s-sürûr; gayr-ı matbu eserleri arasında ise Tâziyâne-i Te’dîb ve Hikemiyât-ı Fazlullah'ın isimleri geçse de bunlar bulunamamıştır.

Kaynakça

Arpa, Recep (2005), Ayıntâbî Mehmed Efendi’nin Tibyân Tefsîri ve Osmanlı Toplumunda Yorum Değeri (Yayınlanmamış YL Tezi), Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.

Arslanoğlu, İbrahim(2006), Sivas Meşhurları, Sivas Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Sivas.

Arslan, Mehmet (2009), Gulâmî Divanı, Asitan Yayınevi, Sivas.

Aşkun, Vehbi Cem(1948), Sivas Şairleri, Sivas Halkevi Yayını, Sivas.

Erdoğan, Mehtap (2010), “Tevfik Fikret’in Tarih-i Kadîm’ine Mehmed Fazlullah’ın Reddiyesi: Şihâbü’l-kudret fî Recmi’l-Fikret”. Turkish Studies, İnternational Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 5/1, s. 974-1006.

Süer, F. Ramazan (2016) “Mehmed Fazlullah es-Sivâsî’nin el-İtidâl fi Muhabbeti’l-Âl Adlı Mesnevisi”, CÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sivas.

Yıldırım, Yusuf (2015), “Fazlullah Moral’ın Münâcât-ı Bedîa Adlı Eseri”, CÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sivas.

Yıldız, Âlim (2005), “Fazlullah Moral’ın İki Mesnevîsi: Taziye-nâme ve Vefât-ı Nebi”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8, s. 25-42.

Yıldız, Alim (2017), Sivaslı Divan Şairleri, Sivas Belediyesi, Sivas.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KENAN BOZKURT
Yayın Tarihi: 06.05.2019
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Münâcât-ı Bedîaİkbâl-i Millet Matbaası / İstanbulH. 1327/ M.1909-1910Mesnevi
Şihâbü’l-kudret fî-Recmi’l-FikretMatbaa-i Nersu ve Serapyan / MerzifonH. 1328-1330/M. 1912Mesnevi
El-İtidâl fî Muhabbeti’l-âlEl-Bahai Matbaası / HalepH. 1330/ M.1911/1912Şiir
Miftâhu’l-Basîret,Yayınlanmamış / --Diğer
Rûhu’r-RûhYayınlanmamış / --Diğer
Mürşidü’l-MüsterşidînYayınlanmamış / --Diğer
Muhabbetü’l-Âli AbâYayınlanmamış / --Mesnevi
Atatürk SevgisiYayınlanmamış / --Diğer
Cumhuriyet NeşideleriYayınlanmamış / --Şiir
Ölüm FelsefesiYayınlanmamış / --Diğer
MiraciyeYayınlanmamış / --Mesnevi
MevlidYayınlanmamış / --Mesnevi

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1OSMAN AKTAŞd. 1942 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2EZELÎ, Hasan Yalınacaklıd. 1930 - ö. 19.02.2011Doğum YeriGörüntüle
3ZÜLFİKAR, Zülfikar Açıkalınd. 1923 - ö. 1975Doğum YeriGörüntüle
4İSMÂİL HAKKI, Baban-zâde, Bağdatlıd. 1876 - ö. 1913Doğum YılıGörüntüle
5CELÂL, Yanyalı-zâde Mahmûd Celâleddînd. 1876 - ö. 1895Doğum YılıGörüntüle
6NİHANÎ, Hasankaleli Saatçi Nihanid. 1876 (?) - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Galiesgar Gafurov-Çığtayd. 16 Eylül 1867 - ö. 20 Ağustos 1942Ölüm YılıGörüntüle
8REMZİd. 1877 - ö. 1942Ölüm YılıGörüntüle
9KOCA, Koca Kurban Oğlu Kuliyevd. 1896/1900 - ö. 1942/1957Ölüm YılıGörüntüle
10Ali Nard. 15 Mayıs 1941 - ö. 16 Temmuz 2015MeslekGörüntüle
11Şener Aksud. 13 Ağustos 1963 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Fahri Ersavaşd. 1 Mart 1920 - ö. 1 Ekim 2010MeslekGörüntüle
13Hüsnü Açıksözd. 1896 - ö. 27 Ağustos 1939Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Abdülgani Seniy Yurtmand. 1871 - ö. Nisan 1951Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Hikmet Şevkid. ? - ö. 28 Nisan 1930Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Fazlı Ertekind. 1911 - ö. 17 Şubat 1977Madde AdıGörüntüle
17FAZLÎ, Mahmûd Fazlî Efendi, Rusçuklud. 1840 - ö. 1909Madde AdıGörüntüle
18FAZLI, Fazlı Türkmend. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle