AŞÇI-ZÂDE HASAN, Hasan Çelebi

(d. ?/? - ö. 942/1535)
divan şairi, kadı, müderris
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Gelibolu’da doğdu. Aşçı-zâde Hasan Çelebi sanıyla tanındı. Gürz Seydî’den mülazım olmasına rağmen Kemal Paşa-zâde’ye bağlıydı. Mısır seferine katıldı. Bu seferden dönüşte Yıldırım, Manastır, Üç Şerefeli ve Sahn medreselerinde müderrislik yaptı. Ardından Bursa kadılığına getirildi ve Lâmi’î’nin İbrahim Paşa’nın meclisinde Hasan Çelebi’yi kötülemesi üzerine bu görevden azledildi. Kadılık görevinden azledildikten sonra İstanbul’a dönen şair, nikris (gut) hastalığına yakalandı ve 942/1535 tarihinde vefat etti. Bursa’da Zeyniler Tekkesi’nde medfundur (Kılıç 2010: 619-621, Akbayar 1996: 621).

İran seferine de katılan şair, Şah İsmail’in mağlubiyeti üzerine şu tarihi söylemiştir;

Ez şemse-i tîg-i tu cihân pür-nûrest

Ey ân ki be-rûz-ı rezm çün Mirrîhest

El-minnetu li’llâh ki ‘adû şud makhûr

Der-nüh şad u bîst ceng-i vey târîhest (Kılıç 2010: 622)

Hasan Çelebi, fazilet ve marifet sahibi, ilim ve hikmet kaidelerini iyi bilen, hoş yaratılışlı bir zattır. Şiirlerindeki sanat ve akıcılık dikkat çekerdi. Yetenekli bir şair olan Hasan Çelebi, şiirlerini bir araya toplamamış ve kendine bir mahlas seçmemiştir (İsen 1999: 218).

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdülkerim (hzl.) (1988). Beliğ İsmail, Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Dânişverân-ı Nâdiredân. Ankara: Anıl Matbaacılık.

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü'ş-Şuara ve Tabsıratü'n-Nüzemâ. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 

İsen, Mustafa (hzl.) (1999). Latifî Tezkiresi. Ankara: KB Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1998). Tezkire Heşt Behişt. Sehî Bey. Ankara:  Akçağ Yay. 

Kayabaşı, Bekir (1997). Kaf-zâde Fâ’izî’nin Zübdetü’l Eşâr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Aşık Çelebi, Meşâirü'ş-Şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i NâilîDîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Mecdî Mehmed Efendi, Hadâiku’ş-Şakaik . İstanbul: Çağrı Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü'ş-Şuarâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-215416/h/giris.pdf [erişim tarihi: 06.03.2014]

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219121/h/girishc.pdf [erişim tarihi 06.03.2014]

Şemseddin Sâmî (1311). Kâmûsü’l-A’lâm. C. 3. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ŞERİFE ÖRDEK
Yayın Tarihi: 15.03.2014
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gamzen kimi öldürse şebih olur imiş ol

Bu mesele aynıyla tatar handa bulındı

 

Bir gice o meh gelmiş eve tâli’ini gör

Bî-çâre Hasan ol gice yabanda bulındı

(Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü'ş-Şuarâ. 48.)

***

Geldikçe tîri sîneme dil murgu şâd olur

Şâd olmasın mı her birisi kol kanad olur


***

Hayat o dem erişir cism-i nâ-tüvânım için

Ki kûyun itleri cenk ede üstühânım için

 

Vasiyetim bu ki öldükte kâse-i serimi

Sifâl edin eşiği itlerine cânım için

(İsen, Mustafa (hzl.) (1999). Latifî Tezkiresi. Ankara: KB Yay. 218.)

***

Nice tahrîr edeyin vasfını derd ü elemin

Bağrı yufka kagıdın gözleri yaşlı kalemin

(İsen, Mustafa (hzl.) (1998). Tezkire Heşt Behişt. Sehî Bey. Ankara: Akçağ Yay. 101.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Hakîkî, Ağa-zâde Mehmed Deded. ? - ö. 1652Doğum YeriGörüntüle
2ZÂTÎ, Süleymân Efendid. 1684 - ö. 1761Doğum YeriGörüntüle
3AHMED-İ BÎCȂN, Ahmed Bîcân, Yazıcıoğlu Ahmed-i Bîcân, Şeyh Ahmed-i Bîcân Efendi bin Sâlih Efendi, Ahmed İbnü’l-Kâtibd. ? - ö. 1466’dan sonraDoğum YeriGörüntüle
4Hakîkî, Ağa-zâde Mehmed Deded. ? - ö. 1652Doğum YılıGörüntüle
5ZÂTÎ, Süleymân Efendid. 1684 - ö. 1761Doğum YılıGörüntüle
6AHMED-İ BÎCȂN, Ahmed Bîcân, Yazıcıoğlu Ahmed-i Bîcân, Şeyh Ahmed-i Bîcân Efendi bin Sâlih Efendi, Ahmed İbnü’l-Kâtibd. ? - ö. 1466’dan sonraDoğum YılıGörüntüle
7Hakîkî, Ağa-zâde Mehmed Deded. ? - ö. 1652Ölüm YılıGörüntüle
8ZÂTÎ, Süleymân Efendid. 1684 - ö. 1761Ölüm YılıGörüntüle
9AHMED-İ BÎCȂN, Ahmed Bîcân, Yazıcıoğlu Ahmed-i Bîcân, Şeyh Ahmed-i Bîcân Efendi bin Sâlih Efendi, Ahmed İbnü’l-Kâtibd. ? - ö. 1466’dan sonraÖlüm YılıGörüntüle
10Hakîkî, Ağa-zâde Mehmed Deded. ? - ö. 1652MeslekGörüntüle
11ZÂTÎ, Süleymân Efendid. 1684 - ö. 1761MeslekGörüntüle
12AHMED-İ BÎCȂN, Ahmed Bîcân, Yazıcıoğlu Ahmed-i Bîcân, Şeyh Ahmed-i Bîcân Efendi bin Sâlih Efendi, Ahmed İbnü’l-Kâtibd. ? - ö. 1466’dan sonraMeslekGörüntüle
13Hakîkî, Ağa-zâde Mehmed Deded. ? - ö. 1652Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ZÂTÎ, Süleymân Efendid. 1684 - ö. 1761Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AHMED-İ BÎCȂN, Ahmed Bîcân, Yazıcıoğlu Ahmed-i Bîcân, Şeyh Ahmed-i Bîcân Efendi bin Sâlih Efendi, Ahmed İbnü’l-Kâtibd. ? - ö. 1466’dan sonraAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Hakîkî, Ağa-zâde Mehmed Deded. ? - ö. 1652Madde AdıGörüntüle
17ZÂTÎ, Süleymân Efendid. 1684 - ö. 1761Madde AdıGörüntüle
18AHMED-İ BÎCȂN, Ahmed Bîcân, Yazıcıoğlu Ahmed-i Bîcân, Şeyh Ahmed-i Bîcân Efendi bin Sâlih Efendi, Ahmed İbnü’l-Kâtibd. ? - ö. 1466’dan sonraMadde AdıGörüntüle