BÂKÎ-ZÂDE REMZÎ, İsmail

(d. ?/1641-42 - ö. ?/01 Mayıs 1703)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Adı İsmail’dir. Babası Bâkî-zâde Fâizî Es’ad Efendi, dedesi ise sultânü’ş-şuarâ unvanlı meşhur şair  Bâkî’dir. 1051/1641-42 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Devrindeki meşhur âlimlerden dersler aldı. Zamanının klasik ilimlerini, Arapça ve Farsça’yı öğrendi. Medrese tahsilini tamamladıktan sonra asrındaki şöhretli bir âlimden mülâzım oldu. Rütbesi kırk akçelik medreselere yükseltilene kadar düşük rütbeli medreselerde görev yaptı. 1075 Rebîülevvel’inde/Eylül-Ekim 1664 yeni açılan Sâniye-i Nişâncı Paşa-yı Cedîd Medresesi’sinin ilk müderrisi oldu. 1080 Cumâdelâhire’sinde/Ekim-Kasım 1669 Sâniye-i Husrev Kethuda, üç yıl sonra da Ûlâ-yı Husrev Kethuda Medresesi müderrisliğine getirildi. 1084 Rebîülevvel’inde/Haziran-Temmuz 1673  Hoca Hayreddin, 1085 Ramazan’ında/Kasım-Aralık 1674 Nişancı Paşa-yı Cedîd, 1087 Ramazan’ında//Kasım-Aralık 1676 Sahn-ı Semâniye, 1088 Şevval’inde/Kasım-Aralık 1677 Davud Paşa, 1090 Cumâdelâhire’sinde/Temmuz-Ağustos 1679 Mahmud Paşa, 1092 Receb’inde/ Temmuz-Ağustos 1681 Şehzâde Medreselerinde görev yaptı. 1095 Rebîülâhir’inde/Mart-Nisan 1684 en yüksek rütbeli medreselerden olan Süleymaniye Medreseleri’nden birine, ertesi yıl da Süleymaniye Dârülhadisi’ne tayin olundu. Müderrislik görevini bırakarak kadılık yapmaya başladı. 1097 Şaban’ında/Haziran-Temmuz 1686 Şam, 1101 Şevval’inde/Temmuz-Ağustos 1690 Edirne kadısı oldu. 1106 Safer’inde/Eylül-Ekim 1694 Mekke kadılığı payesinin yanı sıra Menemen, Foçalar ve Kirmastı kasabaları kendisine arpalık olarak verildi. 1108 Cumâdelâhire’sinde/Aralık 1696 Mekke kadılığının yanı sıra İstanbul kadılığı payesi verildi. 1110 Muharrem’inde/Temmuz-Ağustos 1698 azledilerek Bursa Yenişehri ve Beypazarı kazaları arpalık verildi. 1112 Zilhicce’sinde/Mayıs-Haziran 1701 İstanbul kadılığına tayin edildi. Bir yıl sonra Birgi kazası arpalık olarak verilerek emekli edildi. 14 Zilhicce 1114’te/1 Mayıs 1703 İstanbul’da vefat etti. Ebâ Eyyûb-i Ensârî civarındaki mezarlığa defnedildi. Yaşadığı devrin kaynaklarından Vekâyi‘u’l-fuzalâ ve Sâlim’in Tezkire-i Şuarâ’sı şairden övgüyle söz etmişlerdir. İrfan ve fazilet sahibi, âlim, hoş sohbet, birçok meziyeti şahsında toplamış bir zât idi.  Şiirlerinde Remzî mahlasını kullandı. Kaynaklarda divan sahibi olduğuna dair bir kayda rastlanmamıştır. Mecmualarda “Remzî” mahlaslı şairlere ait şiirlere rastlanmaktadır, ancak bunların hangilerinin Bâkî-zâde İsmail Remzî’ye hangilerinin diğer Remzî’lere (Remzî Abdulhadi, Remzî  Ahmed, Remzî Abdullah, Remzî Mehmed, Remzî Ali) ait olduğunu tespit etmek güçtür. Günümüze erişen bir gazeli  ve bir beytinden hareketle klasik Türk şiiri estetiği ve hayal dünyasına vâkıf, aruz kullanım becerisi iyi bir şair olduğu, âşıkâne tarzda şiirler yazdığı söylenebilir. 

Kaynakça

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i NâilîDîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C.I. Ankara: Bizim Büro Yay.1537.

Ekinci, Ramazan (hzl.) (2018). Şeyhî Mehmed Efendi, Vekâyi‘u’l-Fuzalâ, Şeyhî’nin Şakâ’ik Zeyli. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. 2201-2203.

Arslan, Mehmet (hzl.) (2018). Mehmed Sirâceddin, Mecma‘-i Şu‘arâ ve Tezkire-i Üdebâ. Kültür Bak. e-kitap https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/58597,mecma-i-suara-ve-tezkire-i-udeba-pdf.pdf?0 s. 15. [erişim tarihi: 20.10.2020]

İnce, Adnan (hzl.) (2018). Mirzâzâde Mehmed Sâlim Efendi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Kültür Bak. e-kitap. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/57124,mirza-zade-mehmed-salim-tezkiretu39s-su39arapdf.pdf?0 s. 231-232, [erişim tarihi: 20.10.2020]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: RAMAZAN EKİNCİ
Yayın Tarihi: 09.12.2020
Güncelleme Tarihi: 09.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Mülk-i dili sen lutf ile âbâda mı geldün

Ey şûh nedür söyle ya ber-bâde mi geldün

 

Tatar-ı tegâfül dili hod eyledi teshîr

Düzd-i nigeh-i nâz ile âmâde mi geldün

 

Hemvâre sütûn eyle dilâ şu‘le-i âhı

Bu hayme-i nüh-perdeye âzâde mi geldün

 

Gülşende nedür eyledüğün âh-ı gulû-sûz

Ey bülbül-i nâ-şâdunıla dâde mi geldün

 

Buldı yolını künc-i dilün eyledi âbâd

Ey pîr-i mugân Remzi’ye irşâde mi geldün 

(Ekinci, Ramazan (hzl.) (2018). Şeyhî Mehmed Efendi, Vekâyi‘u’l-FuzalâŞeyhî’nin Şakâ’ik Zeyli. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. 2203)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Sabri Gürsesd. 07 Şubat 1972 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2NÂSIH, Mahmûd Nâsıh Efendi, İstanbullud. ? - ö. 1902Doğum YeriGörüntüle
3Barbaros Altuğd. 1972 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Sabri Gürsesd. 07 Şubat 1972 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5NÂSIH, Mahmûd Nâsıh Efendi, İstanbullud. ? - ö. 1902Doğum YılıGörüntüle
6Barbaros Altuğd. 1972 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Sabri Gürsesd. 07 Şubat 1972 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8NÂSIH, Mahmûd Nâsıh Efendi, İstanbullud. ? - ö. 1902Ölüm YılıGörüntüle
9Barbaros Altuğd. 1972 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Sabri Gürsesd. 07 Şubat 1972 - ö. ?MeslekGörüntüle
11NÂSIH, Mahmûd Nâsıh Efendi, İstanbullud. ? - ö. 1902MeslekGörüntüle
12Barbaros Altuğd. 1972 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Sabri Gürsesd. 07 Şubat 1972 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14NÂSIH, Mahmûd Nâsıh Efendi, İstanbullud. ? - ö. 1902Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Barbaros Altuğd. 1972 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Sabri Gürsesd. 07 Şubat 1972 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17NÂSIH, Mahmûd Nâsıh Efendi, İstanbullud. ? - ö. 1902Madde AdıGörüntüle
18Barbaros Altuğd. 1972 - ö. ?Madde AdıGörüntüle