BÂLÎ, Rumelili Bâlî Çelebi, Kalkandelenli Bâlî Çelebi

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / Başlangıç-15. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Bâlî, biyografik kaynaklardaki bilgilere göre Rumelilidir. Bu konuda ayrıntı veren Latîfî, bir beytine dayanarak şairin Rumeli’ndeki “Kalkandelen”, Ahdî ise aynı bölgedeki “Göllikesriye” şehrinden olduğunu belirtmiştir. Tımar sahibidir. Divan mensuplarının ve dönemin ileri gelenlerinin hizmetinde bulunmuş, onlarla yakınlık kurmuştur. Sultân I. Selîm (sal. 1512-1520) devrinde vefat etmiştir. Bâlî’nin eser kaleme alıp almadığına dair günümüze bir kayıt ulaşmamıştır. Ahdî’nin işaret ettiğine göre o, görünüş ve tavır itibariyle şairlere değil “Rumeli delilerine” benzemektedir. Arap memleketleri, Halep ve Şam fethedildiğinde güzel tarihler söylemiştir. “Sultân Selîm şuvey şuvey” tarihini Arap diyarının fethi için düşürmüştür. Başlangıç düzeyinde bir eğitim aldığı ve Farsça öğrendiği bilinen Bâlî, meşhur bir şair değilse de şiirlerinin çoğu, mahlası gibi şirin ve rengindir. Takdire şayan nazik manzumeleri ve beğenilen sözleri vardır (Canım 2000: 185-186; Solmaz 2005: 240).

Kaynakça

Açıkgöz, Namık (1982). Riyâzî Muhammed Efendi, Riyâzü’ş-Şu’arâ (Metin-Dizin). Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (Hzl.) (2001). Tuhfe-i Nâilî - Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutlar Oğuz, Fatma Sabiha, M. Çakır, H. Koncu (hzl.) (2012). Mehmed Tevfik, Kâfile-i Şu’arâ. İstanbul: Doğu Kütüphanesi Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1989). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. C. I. Ankara: TTK Yay.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Sungurhan, Aysun (1994). Beyânî Tezkiresi (İnceleme-Tenkitli Metin). Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİCLÂL DEMİR
Yayın Tarihi: 28.08.2014
Güncelleme Tarihi: 05.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Bâgun güli vü sünbüli serv ü benefşesi

Yâri gelür diyü kodılar gözci nergesi

Aldı haber sabâdan ü döndi göz eyledi

Ya’nî gelür o gözleri âhû kesün sesi

Müştâk imiş benefşe ki pâyuna yüz süre

Miskînün o imiş çemen içinde sekmesi 

Bâlî niçe halâs ola kaplan-ı aşkdan

Çünkim irişdi tenden öte câna pençesi

(Kutluk, İbrahim (hzl.) (1989). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. C. I. Ankara: TTK Yay. 209.)

Gazel

Dilâ sanma meh-i bedri ihâtâ eylemiş hâle

Kemend-i mihrini takmış o mâh-ı çâr-deh sâle

Dil esrâr-ı leb-i la’lünle ser-gerdân u hayrândur

Sanasın bir megesdür kim ırakdan tolışur bala

Şekerdür vasf-ı la’l-i yâr-i Bâlî-i şeker-hânun

Gıdâ vir kand-i güftâr-ı lebünden tûtî-i bâle

(Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay. 240.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NÂLÎ, Nâlî Nu'mân Efendi, Kalkandelenlid. ? - ö. 1849Doğum YeriGörüntüle
2KÂŞİFÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3TULÛ'Î, İbrahim Tulûî Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4NÂLÎ, Nâlî Nu'mân Efendi, Kalkandelenlid. ? - ö. 1849Doğum YılıGörüntüle
5KÂŞİFÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6TULÛ'Î, İbrahim Tulûî Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7NÂLÎ, Nâlî Nu'mân Efendi, Kalkandelenlid. ? - ö. 1849Ölüm YılıGörüntüle
8KÂŞİFÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9TULÛ'Î, İbrahim Tulûî Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10NÂLÎ, Nâlî Nu'mân Efendi, Kalkandelenlid. ? - ö. 1849Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11KÂŞİFÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12TULÛ'Î, İbrahim Tulûî Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13NÂLÎ, Nâlî Nu'mân Efendi, Kalkandelenlid. ? - ö. 1849Madde AdıGörüntüle
14KÂŞİFÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15TULÛ'Î, İbrahim Tulûî Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle