HALİL/SOYLU HALİL, Halil Soylu

(d. 1902 / ö. 01.02.1986)
duvar ustası
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Halil Soylu, 1902 yılında Sivas'ın Şarkışla ilçesine bağlı Akçakışla köyünde dünyaya gelmiştir. Babası Osman Bey, annesi Rahime (Rahma) Hanım'dır. Halil'in bir de ağabeyi Muharrem vardır. Muharrem Rus harbinde esir düşmüş ve 8 yıl orada kalmıştır. Döndükten sonra da felç olmuş ve yatağa düşmüştür. Ağabeyinin bu durumu dolayısıyla evin tek çocuğu kalan Halil, ailesinin geçimini erken yaşta omuzlamak mecburiyetinde kalmıştır. Okula gidememiş ancak kendi çabaları ile hem Arap alfabesini hem de Latin alfabesini öğrenmiş ve okumayı sökmüştür. Yazma konusunda okumada olduğu kadar iyi değildir. 1924 yılında askere gitmiş ve vatani görevini Elazığ'da topçu eri olarak tamamlamıştır. Ayrıca 1937-1938 yılları arasında da ihtiyatlı olarak askere çağrılmıştır (Kaya 2009/3: 40; Kuzucular 1977: 24).

Tek evliliğini Elif Hanım ile yapmış ve bu evlilikten bazıları ikiz olmak üzere 10'dan fazla çocuğu dünyaya gelmiştir. Fakat bazıları doğar doğmaz bazıları da bebekken vefat etmiştir. Hayatta kalan beş oğlu (Şevki, Osman, Mustafa, Gani ve Kadim) ve bir kızı vardır. Eşi Elif genç yaşta vefat etmiştir. Ağabeyi Muharrem'i de eşinden kısa bir süre sonra kaybetmiştir. Gençlik yıllarında ekonomik anlamda çok sıkıntı yaşayan Halil Soylu, 1927-1929 yılları arasında TCDD'de çalışarak, sonraki yıllarda ise duvar ve doğrama ustalığı yaparak geçimini sağlamıştır. Köyündeki pek çok evin duvarını örmüştür. Yirmi beşer yıl ara ile ayağı aynı yerden üç kez kırıldığı için hafif aksak yürür. Bundan ötürü yöre insanı tarafından "Yamuk Halil" diye de bilinir. 1985 yılında prostat ameliyatı olan Soylu, 1 Şubat 1986 tarihinde vefat etmiştir (Kaya 2009/3: 40; Yıldız 2003: 521; Aslanoğlu 2006: 408; Özdemir 1997: 118).

Halil Soylu halk şiiri vadisine usta malı türküler söyleyerek ve halk hikâyeleri anlatarak girmiştir. Geleneğin pek çok unsuruna haiz değildir ancak irticali kuvvetlidir. Bade içmemiştir. Aşktan ziyade dert ozanıdır. "Çoğu şairin gönlünde bir yosma yatar; benimkinde çakal bile yatmıyor" (Kuzucular 1977: 24) diyerek sanatında beşeri aşkın fazla yer tutmadığını belirtmiştir.

Şiirlerinde Halil Soylu, Soylu Halil ve Halil mahlaslarını kullanan âşığın yazması iyi olmadığı için şiirlerinin bazılarını kaydedemez; ancak güçlü hafızası sayesinde pek çoğunu hatırlar. Eserlerini doğaçlama üretir bundan dolayı şiirlerinde zorlama yoktur. Üslubu sadedir. Saz çalamaz ancak şiirleri, türküleri andırır. Herhangi bir ustası yoktur ancak tanışma fırsatı bulduğu Âşık Veysel Şatıroğlu'ndan çok etkilenmiştir. İrticaldeki başarısını Veysel de takdir etmiştir (Kuzucular 1977: 26).

Şiirlerinin konusu gündelik hayatın içindendir. Çocuklarına, kadere, garip hâline söylediği pek çok şiiri vardır. Şiirlerinin çoğunun nazım türü dertlenmedir. Şiir tekniği kuvvetlidir. Kullandığı nazım birimi dörtlük olup genelde 11'li hece ölçüsünü tercih etmiştir. Pek çok şiiri kavuştaklıdır. Kavuştak kullanma konusunda da başarılı olduğu söylenebilir. Koşma, semai ve destan, en çok kullandığı nazım şekilleridir. Hakkında kitap hacminde bir çalışma yapılmamıştır.

Kaynakça

Aslanoğlu, İbrahim (2006). Sivas Meşhurları I. Sivas: Sivas Valiliği Yay.

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şâirleri III. Sivas: Önder Matbaacılık.

Kuzucular, Emin (1977). "Bilinmeyen Şarkışla Şairlerinden Halil Soylu". Sivas Folkloru. 55: 24-26.

Özdemir, Ahmet (1997). Şarkışlalı Âşık Serdarî ve Yöre Halk Şâirleri. İstanbul: Kuşak Ofset Matbaacılık.

Yıldız, Alim (2003). Sivaslı Şâirler Antolojisi. İstanbul: Sivaslılar Vakfı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR BAŞARAN
Yayın Tarihi: 26.09.2018
Güncelleme Tarihi: 07.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HALİL/FEVZİ, Halil Fevzid. 1874 - ö. 1929Doğum YeriGörüntüle
2KAYA YALÇINERd. 1901 - ö. 1978Doğum YeriGörüntüle
3SÜLEYMAN, Süleyman Yücekayad. 1940 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HASAN/NEBİOĞLU/NEBİOĞLU HASAN, Hasan Ertuğruld. 1902 - ö. 1988Doğum YılıGörüntüle
5VELİ MEMMEDOVd. 1902 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ABDÜŞŞEKÜR DİNÇERd. 1901-1902 - ö. 12.10.1957Doğum YılıGörüntüle
7HASAN/NEBİOĞLU/NEBİOĞLU HASAN, Hasan Ertuğruld. 1902 - ö. 1988Ölüm YılıGörüntüle
8VELİ MEMMEDOVd. 1902 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9ABDÜŞŞEKÜR DİNÇERd. 1901-1902 - ö. 12.10.1957Ölüm YılıGörüntüle
10HASAN/NEBİOĞLU/NEBİOĞLU HASAN, Hasan Ertuğruld. 1902 - ö. 1988MeslekGörüntüle
11VELİ MEMMEDOVd. 1902 - ö. ?MeslekGörüntüle
12ABDÜŞŞEKÜR DİNÇERd. 1901-1902 - ö. 12.10.1957MeslekGörüntüle
13HASAN/NEBİOĞLU/NEBİOĞLU HASAN, Hasan Ertuğruld. 1902 - ö. 1988Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14VELİ MEMMEDOVd. 1902 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ABDÜŞŞEKÜR DİNÇERd. 1901-1902 - ö. 12.10.1957Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HASAN/NEBİOĞLU/NEBİOĞLU HASAN, Hasan Ertuğruld. 1902 - ö. 1988Madde AdıGörüntüle
17VELİ MEMMEDOVd. 1902 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ABDÜŞŞEKÜR DİNÇERd. 1901-1902 - ö. 12.10.1957Madde AdıGörüntüle