KÂŞİF, Şâtır-zâde Mehmed Emîn Kâşif Efendi

(d. ?/? - ö. 1181/1767-68)
divan şairi ve hattat
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul’da doğdu. Asıl adı Mehmed Emîn’dir. Şâtır Yusuf Ağa’nın oğludur. Babasına nispeten Şâtır-zâde Mehmed Emîn Efendi diye tanındı. Mektûbî kalemi odasına çırak olarak giren Mehmed Emîn Efendi, ilim ve irfan bakımından kendini yetiştirdikten sonra buranın baş halifesi oldu. Bir ara sadrazam mektupçuluğu görevinde de bulunduktan sonra 1171/1757-58 yılında reisülküttap olarak atandı. 1173/1760 yılında bu görevden azledilen Mehmed Emîn Efendi, aynı yılın sonlarına doğru tekrar reisülküttaplığa atandı. 1175/1761-62’de sadrazam kethüdalığına atandı. Ancak 1177/1763-64’te bu görevden azledilerek defterdar-ı şıkk-ı evvel makamına terfi ettirildi. 1178/1764-65  yılında defterdar emaneti görevine atandı. Fakat altı gün sonra bu görevden azledilerek tekrar sadrazam kethüdalığına getirildi. Bu görevdeyken 1181/1767-68  yılında vefat etti. Eyüp Ensarî Türbesi civarındaki Küçük Emir’in mezarı yanına defnedildi. Müstakîm-zâde “nazar” kelimesini ölümüne tarih olarak düşürmüştür.

Hüsn-i hattın sülüs ve nesih çeşitlerini Emîr Efendi-zâde Seyyid Abdulhalim Efendi’den meşk eden Mehmed Emîn Efendi, mektûbî kalemi ricalinden olduğu için divani ve rika gibi hat çeşitlerini de öğrendi. Hattatlığının yanında şairliğiyle de tanınan Mehmed Emîn Efendi’nin, Kâşif mahlasıyla şiirlerinin olduğu söylense de kaynaklarda Defterdar Behcet Efendi için yazdığı tarih dışında şiirlerine örnek verilmemiştir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). C. 3. İstanbul: KB-Tarih Vakfı Ortak Yay. 876.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurefâsı, İnceleme-Tenkidli Metin-İndeks-Sözlük. Ankara: AKM Yay. 250.

Fatîn Dâvûd (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul. 345.

Karatay, Halit (2008). Hattat Divân Şâirleri. Ankara: Akçağ Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay. 837.

Müstakîm-zâde Süleymân Sa’deddin (1928). Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul. 471.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Es’ad Mehmed Efendi ve Bâğçe-i Safâ-Endûz’u. Ankara: KB Yay. 151-52.

Şemseddin Sâmî (1314). Kâmûsu’l-Âlâm. C. 5. İstanbul: Mihran Matbaası. 3810.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 29.06.2014
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Târîh

Lem’a-pâş oldu dile bir rütbe envâr-ı neşât

Kim dırahşân oldı cezm itdi sa’âdet ahteri

Cûş-ı feyz ile cihâna geldi şöyle inkişâf

Kim tecessüm itdi ma’nâ-yı sürûrun peykeri

Künhünü tahkîk içün bu hâlet-i pür-behçetin

Dil iderken vâdi-i endîşede cevlângeri

Geldi bir şahs-ı be-şûş u pür-şitâb u hoy-feşân

Eyledi bir böyle mısrâ’la beşâret-güsteri

Silk-i nazm itmez vefâ kâşifdir evsâfına

Eyle tanzîm-i du’âsıyla edâ-yı çâkeri

Defter-i aklâm-ı hâkânîde tâ kim sebt ola

Masraf u îrâd-ı sultân-ı adâlet-perveri

Mesned-i vâlâda âsâr-ı füzûn-ı devleti

Şân-ı pür-nevle olan tûmâr-ı dehrin zîveri

(Fatîn Dâvûd (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul. 345).


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MU'ÎNÎ, Mu'înî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ŞÂKİR, Hâfız Mehmed Şâkird. 1829 - ö. 1911Doğum YeriGörüntüle
3Umran Nazif Yiğiterd. 21 Mart 1915 - ö. 28 Aralık 1964Doğum YeriGörüntüle
4MU'ÎNÎ, Mu'înî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5ŞÂKİR, Hâfız Mehmed Şâkird. 1829 - ö. 1911Doğum YılıGörüntüle
6Umran Nazif Yiğiterd. 21 Mart 1915 - ö. 28 Aralık 1964Doğum YılıGörüntüle
7MU'ÎNÎ, Mu'înî Çelebid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8ŞÂKİR, Hâfız Mehmed Şâkird. 1829 - ö. 1911Ölüm YılıGörüntüle
9Umran Nazif Yiğiterd. 21 Mart 1915 - ö. 28 Aralık 1964Ölüm YılıGörüntüle
10MU'ÎNÎ, Mu'înî Çelebid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11ŞÂKİR, Hâfız Mehmed Şâkird. 1829 - ö. 1911MeslekGörüntüle
12Umran Nazif Yiğiterd. 21 Mart 1915 - ö. 28 Aralık 1964MeslekGörüntüle
13MU'ÎNÎ, Mu'înî Çelebid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ŞÂKİR, Hâfız Mehmed Şâkird. 1829 - ö. 1911Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Umran Nazif Yiğiterd. 21 Mart 1915 - ö. 28 Aralık 1964Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MU'ÎNÎ, Mu'înî Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ŞÂKİR, Hâfız Mehmed Şâkird. 1829 - ö. 1911Madde AdıGörüntüle
18Umran Nazif Yiğiterd. 21 Mart 1915 - ö. 28 Aralık 1964Madde AdıGörüntüle