KEŞFÎ, Mehmed Çelebi

(d. ?/? - ö. 931/1524-25)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Amasya’da doğdu. Asıl adı Mehmed’dir. Sekbanbaşı ve Amasya Valisi olan Hızır Ağa’nın oğludur. Öğrenimi esnasında Tâci-zâde Sa’dî ve Cafer Çelebi’lerden istifade etti. Şehzadeliği sırasında Yavuz Sultan Selim’in kâtipliğini yaptı. Tahta çıkınca da divan kâtibi oldu. İran ile Mısır Seferlerinde Yavuz Sultan Selim’e ser-kâtip olarak hizmet etti. 925/1520 yılında Yavuz Selim’in ölümünden sonra Anadolu defterdarı olan Mehmed Çelebi, 927/1520-21 yılında bu görevden emekli edildi. 931/1524-25 yılında İstanbul’da vefat etti.

Şiir yazma hususunda kabiliyeti olan, âlim ve güzel ahlak sahibi bir şahıs olan Mehmed Çelebi şiirlerinde Keşfî mahlasını kullandı. Keşfî, Yavuz Sultan Selim’in İran ve Mısır Seferlerini anlattığı biri muhtasar diğeri mufassal olmak üzere Selîm-nâme adında iki tarih yazmıştır (Yavuz ve Özen 1972: 82). Bâğ-ı Firdevs-i Guzât, Ravza-i Ehl-i Cihâd veya Târîh-i Sultân Selîm Hân adlarıyla da bilinen Türkçe Selim-nâme’sini 1514’te yazmaya başlamış ve 1521 yılında bitirmiştir. 1511 yılının olayları ile başlayan eser, özellikle Yavuz Sultan Selim’in İran ve Mısır seferleri hakkında doğru ve ayrıntılı bilgiler verir. Yarı manzum olan ve ağır bir dille yazılan Selim-nâme üzerinde Şefaettin Severcan ve Abdurrahman Sağırlı tarafından iki yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (Severcan 1988, Sağırlı 1993).

Keşfî’nin Avâmil-i Fürs adını taşıyan ve Fars dilinin grameri hakkında bilgiler veren ikinci bir eseri daha bulunmaktadır. Avâmil-i Fürs’ün bilinen yazma nüshaları Millet Kütüphanesi Ali Emiri, Kavaid 190; Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi, no. 2879 ve Manisa İl Halk Kütüphanesi no. 5866/5’te kayıtlıdır.

Kaynakça

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Sağırlı, Abdurrahman (1993). Keşfi Mehmet Çelebi Selim-name veya Bağ-ı Firdevs-i Guzat ve Ravza-i Ehl-i Cihad. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Severcan, Şefaettin (1988). Keşfî’nin Selim-nâmesi. Yüksek Lisans Tezi. Kayseri: Erciyes Üniv.

Uğur, Ahmet (2009). “Selim-nâme”. İslam Ansiklopedisi. C. 36. İstanbul: TDV Yay. 440-41.

Yavuz, Fikri ve İsmail Özen (hzl) (1972). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri. C. 3. İstanbul: Meral Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 01.10.2014
Güncelleme Tarihi: 30.10.2020

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Osman Bolulud. 1929 - ö. 2 Ağustos 2017Doğum YeriGörüntüle
2HÂTEMÎ, Müeyyed-zâde Abdurrahmân Çelebid. 1455-56 - ö. 1516-17Doğum YeriGörüntüle
3KUL FAKİR ALİ, Ali Oymakd. 1860? - ö. 1938Doğum YeriGörüntüle
4Osman Bolulud. 1929 - ö. 2 Ağustos 2017Doğum YılıGörüntüle
5HÂTEMÎ, Müeyyed-zâde Abdurrahmân Çelebid. 1455-56 - ö. 1516-17Doğum YılıGörüntüle
6KUL FAKİR ALİ, Ali Oymakd. 1860? - ö. 1938Doğum YılıGörüntüle
7Osman Bolulud. 1929 - ö. 2 Ağustos 2017Ölüm YılıGörüntüle
8HÂTEMÎ, Müeyyed-zâde Abdurrahmân Çelebid. 1455-56 - ö. 1516-17Ölüm YılıGörüntüle
9KUL FAKİR ALİ, Ali Oymakd. 1860? - ö. 1938Ölüm YılıGörüntüle
10Osman Bolulud. 1929 - ö. 2 Ağustos 2017MeslekGörüntüle
11HÂTEMÎ, Müeyyed-zâde Abdurrahmân Çelebid. 1455-56 - ö. 1516-17MeslekGörüntüle
12KUL FAKİR ALİ, Ali Oymakd. 1860? - ö. 1938MeslekGörüntüle
13Osman Bolulud. 1929 - ö. 2 Ağustos 2017Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HÂTEMÎ, Müeyyed-zâde Abdurrahmân Çelebid. 1455-56 - ö. 1516-17Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KUL FAKİR ALİ, Ali Oymakd. 1860? - ö. 1938Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Osman Bolulud. 1929 - ö. 2 Ağustos 2017Madde AdıGörüntüle
17HÂTEMÎ, Müeyyed-zâde Abdurrahmân Çelebid. 1455-56 - ö. 1516-17Madde AdıGörüntüle
18KUL FAKİR ALİ, Ali Oymakd. 1860? - ö. 1938Madde AdıGörüntüle