Madde Detay
KİRÂMÎ
(d. ?/? - ö. 982/1574/75)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4
Asıl adı Abdurrahim’dir. Şairin adı Osmanlı Müellifleri’nde Abdülkerîm olarak geçmektedir. Ancak Kınalı-zâde Hasan Çelebi’nin yakın akrabası olması hasebiyle Hasan Çelebi’nin kaydına itibar etmek gerekir. Kınalı-zâde Ali Çelebi’nin kardeşi, tezkire yazarı Hasan Çelebi’nin amcasıdır. Akrabası olması dolayısıyla Kınalı-zâde Tezkiresi’nde hakkında oldukça geniş bilgi verilmiştir. İlk eğitimini babasından alan Abdurrahim, Abdülkerîm-zâde Efendi ile Bostan Efendi’den ders aldıktan sonra Haseki müderrisi Hasan Bey Efendi’ye muid oldu. Ebussuûd Efendi’ye intisap etti ise kaynaklarda belirtildiğine göre devrin bu en büyük hocasına karşı tavrının beğenilmemesi üzerine Ebussuûd Efendi’nin yanından uzaklaşmak zorunda kaldı ve 959/1552’de Bursa kadısı Arab-zâde Abdülbâkî Efendi’den mülazım oldu. Yirmi akçe ile Edirne’de Beylerbeyi Medresesi’nde müderrisliğe başladı. Edirne Hüsamiye Medresesi’nde müderris iken gözünde bir hastalıktan dolayı medreseyi bırakarak kadılığa geçti. Rumeli ve Anadolu’da türlü yerlerde görev yaptı. Siroz, Ankara ve Yenişehir kadılıklarında bulındu. Kınalı-zâde’ye göre Beyşehir, diğer kaynaklara göre Yenişehir kadısı iken 982/1574/75’de öldü. Keşfu’z-zunûn’da ölüm tarihi 980/1572/73 olarak gösterilmektedir. Keşfu’z-Zunûn’da ve Osmanlı Müellifleri’nde varlığı haber verilen Divan’ının nüshası bilinmemektedir. Hasan Çelebi, Anadolu ve Rumeli kadılarının en meşhurlarından olduğunu söylediği Kirâmî’nin cömert, gayretli bir insan, araştırıcı bir âlim, açık ve beliğ şiirleri olan bir şair olduğunu ifade etmektedir. Keza Atâyî’de de Kirâmî’nin özellikle mülâzımlığı dönemine dair övgü dolu ifadeler vardır.
Kaynakça
Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.
Kaf-zâde Fâizî. Zübdetü’l-Eş’âr. Milli Kütüphane, Yz. A. 679, vr. 91b.
“Kirâmî” (1982). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 5. İstanbul: Dergah Yay. 354.
Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf.
Köksal, M. Fatih (2006). “Kirâmî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 6. Ankara: AKM Yay. 27.
Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.
Kutluk, İbrahim (hzl.) (1978). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: TTK Yay.
Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Mecdî Mehmed Efendi Hadâiku’ş-şakâik Şakâik-ı Nu’mâniyye ve Zeyilleri. İstanbul: Çağrı Yay.
Riyâzî. Riyâzü’ş-Şu’arâ. Süleymaniye Kütüphanesi, Es’ad Ef. Nu. 3871, vr. 91b.
Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 20.03.2013]
Şemseddîn Sâmî (1314). Kâmûsu’l-A’lâm. İstanbul: Mihrân Matbaası.
Tatçı, Mustafa (hzl.) (2003). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri I-II-III. Ankara: Bizim Büro Yay.
Yaltkaya, Şerafettin ve Kilisli Rıfat Bilge (hzl.) (1971). Kâtip Çelebi, Keşf-el-Zunûn. İstanbul: MEB Yay.
Madde Yazım Bilgileri
Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 09.09.2013
Güncelleme Tarihi: 30.10.2020
Eserlerinden Örnekler
GAZEL
Gerçi serv olur hırâmân nâz ile gülzârda
Sen de âfetsin kıyâmet şîve-i reftârda
Tatlu diller virür agyâra baña düşnâm-ı telh
Acıgum çokdur benüm ol la’l-i şekker-bârda
Øa’fdan cismüm hayâle döndi kûyuñda beni
Dir görenler nakşdur yâ sâyedür dîvârda
Hatt-ı sâhir âlemi teshîr içün jengâr ile
Yazdı na’l-i zülfi kodı âteş-i ruhsârda
Sanma kim la’l-i lebüñ vasfında râzı keşf ider
Bu Kirâmî dûstum nâzük durur güftârda
(Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf. 2198)
İlişkili Maddeler
Sn. | Madde Adı | D.Tarihi / Ö.Tarihi | Benzerlik | İncele |
---|---|---|---|---|
1 | Mustafa Irgat | d. 22 Ocak 1950 - ö. 3 Mart 1995 | Doğum Yeri | Görüntüle |
2 | CEVRÎ, İbrâhîm Çelebi | d. 1595(?) - ö. 1654 | Doğum Yeri | Görüntüle |
3 | Betül Avunç | d. 1961 - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
4 | Mustafa Irgat | d. 22 Ocak 1950 - ö. 3 Mart 1995 | Doğum Yılı | Görüntüle |
5 | CEVRÎ, İbrâhîm Çelebi | d. 1595(?) - ö. 1654 | Doğum Yılı | Görüntüle |
6 | Betül Avunç | d. 1961 - ö. ? | Doğum Yılı | Görüntüle |
7 | Mustafa Irgat | d. 22 Ocak 1950 - ö. 3 Mart 1995 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
8 | CEVRÎ, İbrâhîm Çelebi | d. 1595(?) - ö. 1654 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
9 | Betül Avunç | d. 1961 - ö. ? | Ölüm Yılı | Görüntüle |
10 | Mustafa Irgat | d. 22 Ocak 1950 - ö. 3 Mart 1995 | Meslek | Görüntüle |
11 | CEVRÎ, İbrâhîm Çelebi | d. 1595(?) - ö. 1654 | Meslek | Görüntüle |
12 | Betül Avunç | d. 1961 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
13 | Mustafa Irgat | d. 22 Ocak 1950 - ö. 3 Mart 1995 | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
14 | CEVRÎ, İbrâhîm Çelebi | d. 1595(?) - ö. 1654 | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
15 | Betül Avunç | d. 1961 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
16 | Mustafa Irgat | d. 22 Ocak 1950 - ö. 3 Mart 1995 | Madde Adı | Görüntüle |
17 | CEVRÎ, İbrâhîm Çelebi | d. 1595(?) - ö. 1654 | Madde Adı | Görüntüle |
18 | Betül Avunç | d. 1961 - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |