Madde Detay

Adı Ahmed’dir. İstanbulludur. Hayatı hakkında en ayrıntılı bilgileri Safâyî vermiştir. İyi bir eğitim alan Nazmî, kadılık vazifesinde birçok pâyeler kazandıktan sonra bir “sevdâ”ya tutulup görevinden ayrılmış, çevresiyle ilişkisini kesmiştir. Zâl Paşa Medresesi hücrelerinden birinde iken 1090/ 1679 senesinde vefat etmiştir (Çapan 2005: 599). Sicill-i Osmanî’de “Nazmî Mehmed Efendi” başlığı altında verilen bilgiler (Akbayır 1996: 1241), “Nazmî Ahmed Efendi”nin hayatı ile örtüşmektedir. Bir isim karışıklığı olduğu, burada tanıtılan kişinin aslında “Nazmî Ahmed Efendi” olduğu söylenebilir.

Kaynaklarda belirtildiğine göre Nazmî, Dîvân sahibi bir şairdir ancak dünyayla ilişkisini kesince mürettep Dîvân’ıyla ilgilenmemiş ve eseri söz hırsızları arasında kaybolmuştur (Akbayır 1996: 1241; Çapan 2005: 599). Nazmî’nin mâhir bir şair olduğunu belirten Safâyî, onun şiirlerini “tâb-dâr” olarak nitelemiş, örnek verdiği aşağıdaki gazeli için de “bî-bedel” ifadesini kullanmıştır (Çapan 2005: 599).

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmanî. C. 4. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî (Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr) . Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.  C.II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Nazm

Bildüm visâl-i dilbere mâniʿ vücûd imiş

Mahv-ı vücûd mâye-i bezm-i şuhûd imiş

ʿÂlemde ser-bürîde -i mikrâs-ı ʿaşk olan 

Mânend-i şemʿ bârika-senc-i suʿûd imiş

ʿÂşık hemîşe kayd-ı taʿallukdan el çeküp

Fârig-nişîn-i fikret-i bûd u ne-bûd imiş

Olmaz terâne-senc-i gül ey ʿandelîb-i zâr

ʿAşk ehl-i derde mâniʿ-i güft ü şünûd imiş

Nazmî verâ-yı perde-i gayba nazar hemân

Eczâ-yı kâ’inât-ı cihân bir nümûd imiş

(Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.  C.II. Ankara: Bizim Büro Yay. 1069.)