Madde Detay

Edirne’de doğdu. Riyâzî, şairin asıl adının İbrahim Çelebi olduğunu söyler. Devşirme olan şair, yine kendisi gibi Edirneli olan şair Ubeydî’nin yanında yetişti. Bir ara sipahilik yapan Nihânî, sonradan bu görevi bırakarak derviş oldu. Aynı dönemde yaşayan şair Ubeydî, kendisine âşık olmuş ve ona birçok gazel söylemiştir. Ömrünün sonuna doğru aklî dengesini kaybeden şair, 1000/1591-92 yılında öldü. Mezarı Edirne’dedir (Solmaz 2005: 559, Kılıç 2010: 925, Riyâzî vr. 114a-b).

Tezkireciler, Nihânî’ye ait çeşitli gazel ve beyitleri şiirlerine örnek olarak verseler de herhangi bir eserinin varlığından bahsetmezler. Ancak Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu “06 Mil Yz FB 260/2” numarada kayıtlı şiir mecmuasının 13b-20b yaprakları arasında, “Gazelliyyât-ı Nihânî” başlığı altında şaire ait 60 adet gazel bulunmaktadır. Tezkirelerde şairin şiirlerine örnek gösterilen bazı beyitlerin bu gazellerde bulunmaması, şaire ait eldeki şiirlerin eksik olduğu fikrini akla getirmektedir.

Hakkında bilgi veren tezkirecilerin Nihânî’den övgüyle bahsetmeleri, yaşadığı dönemde takdirle karşılandığının bir işaretidir. Divan şiirinin geleneğine bağlı şiirler yazan şairin kullandığı dil ve üslup, devrinin klâsik şiir anlayışına uygundur. Şiirlerinde çoğu zaman yabancı kelimelerden uzak, sade bir Türkçeyi tercih etmiş ve genellikle âşıkane ve rindane duyguları ön planda tutmuştur.

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Kaplan, Yunus (2010). “Nihânî (İbrahim Çelebi) ve Gazelleri”. Turkish Studies/ Türkoloji Araştırmaları, International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 5 (4): 1271-1303.

Kazancıgil, Ratip (hzl.) (1996). Abdurrahman Hıbrî, Enîsü’l-Müsâmirîn, Edirne Tarihi, 136-1650. İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Nihânî. Gazeliyyât. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, 06 Mil Yz FB 260/2.

Riyâzî. Riyâzu’ş-Şu’arâ. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, 06 Hk 1275.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Sevme şehrî güzeli ger meh-i tâbân ise de

Virme hercâyîye dil mihr-i dırahşân ise de

Saña serkeşlik idüp gayrîye mâ’il olanuñ

Geç hevâsından eger serv-i hırâmân ise de

Hâr ile hem-dem olup bağruñı pür-hûn idenüñ

Gel e bakma yüzine bir gül-i handân ise de

Seni haste idüp el derdine tîmâr idene

Mübtelâ olma sakın âfet-i devrân ise de

Ey Nihânî ruhı her cem’i münevver idenüñ

Olma pervânesi ger şem’-i gülistân ise de 

(Nihânî. Gazeliyyât. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, 06 Mil Yz FB 260/2. 18b.)