Rif'at, Rif'atî-zâde Mustafa Efendi

(d. ?/? - ö. 1199-1200/1784-85)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Mustafa'dır. Rif’atî-zâde Mustafa Efendi olarak tanınan ve Rif'atî mahlası ile şiirler yazan III. Ahmed devrinin ünlü kadılarından Rif’atî Alî Bey’in (ö. 1147/1734) torunudur. İstanbul’da doğdu. İlk eğitimini dedesi Rif’atî Alî Bey’den aldı. Daha sonra Sahn-ı Seman veya Sahn-ı Süleymaniye’ye giderek devrin ünlü âlimlerinin tedrisinden geçerek mülazemet icazeti ile dânişmend oldu. Sultan III. Mustafa’ya sunduğu kasideler ve tarihler padişah ve devrin diğer şairleri tarafından çok beğenildi. 1172/1758/59 tarihinde Şeyhülislâm Mehmed Salih Efendi’nin himayesini kazandı. Haric Medresesi müderrisliğine, daha sonra da ve mûsıla-i sahn medreselerinden olan Ahmed Paşa Medresesi’ne müderris atandı. Bir ara Mahmud Paşa’nın nâibliğini yaptıktan sonra 1199/1748 (Kaya 2008:166) veya 1200/1785 (Uğraş 2001:127) yıllarında Kudüs kadılığı görevinde bulundu. Bu görevi sırasında vefat etti.

Rif’at mahlası ile şiirler yazan şairin eserinin olup olmadığı konusunda kaynaklarda bir bilgi yoktur. Tezkirelerde, devrinin şairleri arasında seçkin bir yeri olduğu, nazik edalı şiirlerinin bulunduğu ve özellikle tarih düşürmedeki mahareti ile 18. yüzyılın diğer şairleri tarafından da takdir edildiği belirtilir. Ayrıca nâsirliği de çok beğenilmiştir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri, vd. (hzl.) (1996). Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 5:1397.

Çınarcı, M. Nuri (2007). Seyhülislâm Ârif Hikmet Beyin Tezkiretü’ş-Şu’ârâsı ve Transkripsiyolu Metni. Yüksek Lisans Tezi. Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi. 61.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı İnceleme-Tenkidli Metin-İndeks-Sözlük. Ankara: AKM Yay. 136.

Hakverdioğlu, Metin (2007). Edebiyatımızda Lâle Devri ve Nevşehirli Dâmat İbrâhim Paşa’ya Sunulan Kasîdeler İnceleme-Metin. Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.

Kaya, Resul (hzl.) (2008). Mehmet Nâil Tuman ve Tuhfe-i Nâilî’si (İnceleme-Metin-İndeks (Sayfa 301-400). Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi. 166.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Es’ad Mehmed Efendi ve Bağçe-i Safâ-Endûz’u. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10734,bahcepdf.pdf?0 [erişim tarihi:22.02.2014]. 127.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. HASAN GÜLTEKİN
Yayın Tarihi: 14.03.2014
Güncelleme Tarihi: 17.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Kasîde-i Rif‘at Çelebi Der-Sitâyiş-i Hazret-i Dâmâd-ı Şehenşâh-ı Cihân ve Sadr-ı a‘zam-ı Felek-‘unvân İbrâhîm Paşa eyyedehullâhu te‘âlâ devletühû ve eyyede fî-sadrihi’l-a‘lâ

Câm-ı mey görmege ahşâma bakarken rindân

Gör temâşâyı ki göründi hilâl-i Ramazân

Yine rindâna ne iş gösterir âyâ devrân

Necm-i sâgarla hilâl-i Ramazân itdi kırân

Câm-ı mâh-ı nevi çarhın leb-i bâmında görüp

Kaldılar ağzın açup bâde-güsârân hayrân

Batdı nâmı kadehin şehrde çün mâh-ı kühen

Meh-i rûze olıcak çarhda gün gibi ‘ayân

Câmlar hep meh-i nev gibi tehîdir şimdi

Ne aceb tolsa bu ahvâl ile ham-beste dehân

Mey-keşân câm-ı hayâl eyleseler mâh-ı nevi

Kahve-nûşa görünür hey’et-i zarîf  fincân

Bâb-ı savmı işidince dehen-i vâ‘izden

Ayağın çekdi der-i mey-kededen bâde-keşân

Câm-ı mey şem‘-sıfat şu‘le ururken şimdi

Yağı yok şîşe-i kandîl-veş itmez leme‘ân

Nâ-tüvânî-i tenin gezmemege illet idüp

Za‘f-ı rûzeyle nihân olmada bir bir yârân

Kuvvet-i kudret-i Hakkı bileyim dirseñ eger

Keyf-hˇârâna nigâh eyle gezerken bî-cân

Şâ’imân şem‘ine pervâne olur her ahşâm

Ne zamân yaka çerâgın diyü kandîlciyân

Diş biler hırs ile zâhid ni‘am-ı iftâra

Eyledikçe ser-i misvâkını idhâl-i dehân

İtmez idi bu kadar gürsine çeşmân-ı vakt

Sanma yek-şebe i mâh-ı nevi ger pâre-i nân 

Rind-i ülfete ider gördigi hûbânı şümâr 

Sanma tesbîh ile zikr idüp olur leb-cünbân 

Meclis-i vâ‘ize varmak güzel ammâ kesilür

Kâr-ı hatveyle dahı nîme-i rehde dermân

(Hakverdioğlu, Metin (2007). Edebiyatımızda Lâle Devri ve Nevşehirli Dâmat İbrâhim Paşa’ya Sunulan Kasîdeler, İnceleme-Metin. Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi. 603-604.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İBRÂHÎM GİRİFTÂRd. 1770-71 - ö. 1807-08\'den sonraDoğum YeriGörüntüle
2Cahide Günayd. 1970 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3FERDÎ, Şeyh Hacı Abdullah Ferdî Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4İBRÂHÎM GİRİFTÂRd. 1770-71 - ö. 1807-08\'den sonraDoğum YılıGörüntüle
5Cahide Günayd. 1970 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6FERDÎ, Şeyh Hacı Abdullah Ferdî Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7İBRÂHÎM GİRİFTÂRd. 1770-71 - ö. 1807-08\'den sonraÖlüm YılıGörüntüle
8Cahide Günayd. 1970 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9FERDÎ, Şeyh Hacı Abdullah Ferdî Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10İBRÂHÎM GİRİFTÂRd. 1770-71 - ö. 1807-08\'den sonraMeslekGörüntüle
11Cahide Günayd. 1970 - ö. ?MeslekGörüntüle
12FERDÎ, Şeyh Hacı Abdullah Ferdî Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13İBRÂHÎM GİRİFTÂRd. 1770-71 - ö. 1807-08\'den sonraAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Cahide Günayd. 1970 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15FERDÎ, Şeyh Hacı Abdullah Ferdî Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16İBRÂHÎM GİRİFTÂRd. 1770-71 - ö. 1807-08\'den sonraMadde AdıGörüntüle
17Cahide Günayd. 1970 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18FERDÎ, Şeyh Hacı Abdullah Ferdî Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle