SABÎH, Ahmed Efendi

(d. ?/? - ö. 1198/1783)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul Kumkapı’da doğdu. Asıl adı Ahmed'dir. Hacı Hüseyin adında birinin oğludur. Annesinin adı Nefîse'dir. İki kardeşi ve bir yeğeni vardır. Biraderi Abdullâh Efendi müneccimbaşı ve müderristir. Sabîh, onun yardımlarıyla iyi bir tahsil gördü. Arapça ve Farsça öğrendi. Nakşibendî şeyhi Tokatlı Muhammed Emîn Efendi’ye intisap etti. Yine kardeşi Abdullâh Efendi'nin yardımlarıyla, Sultan III. Mustafa tarafından Galata Gümrüğü kâtipliğine sonra da aynı yerin baş kâtipliği görevine getirildi. Bu görevde iken 1198/1789 senesinde vefat etti. Mezarı Üsküdar’dadır. Vefatına Müstakim-zâde şu tarihi düşürdü:

Üsküdara defn olundukda didim târihini

Ruhun âbâd ide Mevlâ rahmetu’llahi aleyh

Sabîh’in mürettep Dîvân’ı vardır.

1. Dîvân: Dîvân'ın dört nüshası vardır: İstanbul Üniversitesi Ktb. T. 271, T.2837, T.312; Topkapı Sarayı Müzesi, Emanet Ktb. T.1628. Dîvân’da 366 gazel (11 gazel Farsça) 15 kaside, 170 tarih kıtası, 2 terkib-i bent, 1 terci-i bent, 9 lügaz, 18 beyit, 2 tezkere sureti, 3 kıta mevcuttur. Dîvân'ın tenkitli metni doktora tezi olarak hazırlanmıştır (Özdingiş 1998).

Sabîh, şiir ve inşa erbabı arsında asrının şöhretli isimlerinden biridir. Müstakîmzâde, Dîvân'ına yazdığı mukaddimede, onu fasih ve beliğ şiirleri olan divan sahibi bir şair olarak niteler. Sabîh, kaside ve tarihleriyle dikkat çekmiş, Nâbî ve bazı şairlere nazireler yazmıştır. Dili ağırdır, gazelleri ve özellikle tarih kıtaları ise daha sadedir. Klasik manzumları ustalıkla kullanır ayrıca orijinal mazmun bulmakta da mahirdir. Hikemî tarzı benimseyen şair, Nâbî etkisinde kalmış, aşk sevgi, güzellik, dinî ve felsefi konularda şiirler söylemiştir.

Kaynakça

Ârif Hikmet. Tezkiretü’ş- Şu’arâ. Ali Emiri Ef. Millet Ktp. No.41. vr.31.

Bursalı Mehmed Tahir Efendi (1333). Osmanlı Müellifleri. C. II. İstanbul. 286.

İstanbul Kütüphaneleri Türkçe Yazma Divanlar Kataloğu (1947). İstanbul: Milli Eğitim Bas. 850. 

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî.  C.3. İstanbul. 311.

Müstakîm-zâde. Mecelletü’n- Nisâb. Süleymaniye Ktp. Halet Ef. T.623. 

Özdingiş,Vicdan (1998). Sabîh Hayatı, Eserleri, Edebi Kişiliği ve Divanının Tenkildi Metni. Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.

Râmiz Hüseyin. Âdâb-ı Zurefâ. Millet Kütüphanesi. Ali Emiri Ef. No. 762. vr.107-109.

Şefkat.  Tezkire-i Şefkat. İstanbul Üniversitesi Ktp.Ty.3916. vr. 237.

Şemseddîn Sâmî (1311). Kamûsu’l-Alâm. C. IV. İstanbul. 2938

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ VİCDAN ÖZDİNGİŞ
Yayın Tarihi: 12.07.2013
Güncelleme Tarihi: 16.11.2020

Eserlerinden Örnekler

DÎVÂN

Gazel

Görmedüm bir bâde sâkî la’l-i nâbundan lezîz

Tatmadum şîrîn meze telh-i ıtâbundan lezîz

Eyle ey pâlûde-ten çîn-i cebînün bî- dirîg

Türş-rû olman bana şîrîn cevâbundan lezîz

Böyle olmazdı tegâfülden nigâhun şûh-ı ter

Nîş-i gamzen olmasa nûşîn hâbundan lezîz

Yûsuf azâbü’l-beyân-ı Mısr-ı dil olsak dahı

Kand-i lutfun bilmezüz şehd-i azâbundan lezîz

Bezm-i âteş-tâb aşkunda gönül püryân iken

Sahn-ı âlemde muhâl olmak kebâbundan lezîz

Bezm-i kevni câm-veş devr-i müdâm itse Sabîh

Neşve görmez sâkiyâ ta’m-ı şarâbından lezi

(Özdingiş, Vicdan (1998). Sabîh Hayatı, Eserleri, Edebi Kişiliği ve Divanının Tenkildi Metni. Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi. 844.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Adnan Veli Kanıkd. 1916 - ö. 6 Aralık 1972Doğum YeriGörüntüle
2Yusuf Ziya Ortaçd. 23 Ocak 1895 - ö. 11 Mart 1967Doğum YeriGörüntüle
3Orçun Türkayd. 1976 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Adnan Veli Kanıkd. 1916 - ö. 6 Aralık 1972Doğum YılıGörüntüle
5Yusuf Ziya Ortaçd. 23 Ocak 1895 - ö. 11 Mart 1967Doğum YılıGörüntüle
6Orçun Türkayd. 1976 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Adnan Veli Kanıkd. 1916 - ö. 6 Aralık 1972Ölüm YılıGörüntüle
8Yusuf Ziya Ortaçd. 23 Ocak 1895 - ö. 11 Mart 1967Ölüm YılıGörüntüle
9Orçun Türkayd. 1976 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Adnan Veli Kanıkd. 1916 - ö. 6 Aralık 1972MeslekGörüntüle
11Yusuf Ziya Ortaçd. 23 Ocak 1895 - ö. 11 Mart 1967MeslekGörüntüle
12Orçun Türkayd. 1976 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Adnan Veli Kanıkd. 1916 - ö. 6 Aralık 1972Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Yusuf Ziya Ortaçd. 23 Ocak 1895 - ö. 11 Mart 1967Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Orçun Türkayd. 1976 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Adnan Veli Kanıkd. 1916 - ö. 6 Aralık 1972Madde AdıGörüntüle
17Yusuf Ziya Ortaçd. 23 Ocak 1895 - ö. 11 Mart 1967Madde AdıGörüntüle
18Orçun Türkayd. 1976 - ö. ?Madde AdıGörüntüle