Madde Detay

Asıl adı Hüseyin, mahlası Sâlâr'dır. Devlet kaleminde çalıştığından Mirza lakabıyla tanınmıştır. Babasının adı Mehemmed Ağa’dır. Sâlâr, Şuşa’nın Hacı Yûsuflu Mahallesi'nde doğmuştur. Mahalleye adını veren Şuşa eşrafından Hacı Yûsuf’un soyundandır (Bağırov 1995b: 119). Müctehid-zâde, Riyâzü’l-Âşıkîn’inde Sâlâr’ı yanlışlıkla Hacı Yûsuf’un oğlu olarak kaydeder (Bağırov 1995a: 107). Eğitimini Şuşa’da almış, Arapça, Farsça ve Rusça öğrenmiştir. Rus idaresi döneminde devlet kaleminde çalışmıştır (Bağırov 1995b: 119). Hayatını Şuşa ve Gence’de geçirmiştir (Bağırov 1995a: 107). Şuşa’da ölmüştür. Vefat tarihini Müctehid-zâde 1295/1878 olarak gösterirken (Bağırov 1995a: 107), Nevvâb 1309’dan yaklaşık 15 sene önce, dolayısıyla yaklaşık 1294/1877-78 yılında öldüğünü söyler (Bağırov 1995b: 119), Garayev ise bu tarihi 1876’ya çeker (1987: 253). Yine Nevvâb’a göre asit (karın boşluğunda sıvı toplanması) yüzünden (Bağırov 1995b: 119), Garayev’e göre vebadan (1987: 253) ölmüştür.

Nevvâb, Sâlâr’ın iri kıyım, şişman, pörtlek gözlü biri olduğunu yazar (Bağırov 1995b: 119).

Klasik tarzda Türkçe ve Farsça eser veren Sâlâr’ın şiirlerini toplu olarak ihtiva eden bir Dîvân’ı bulunmamaktadır. Şiirlerinden çok azının elde olduğu anlaşılmaktadır. Nevvâb Tezkiresi'ne 2 Türkçe, 1 Farsça (Bağırov 1995b: 119-121), Müctehid-zâde 7 Türkçe, 1 Farsça şiirini alırken (Bağırov 1995a: 107-113), Köçerli 1 Türkçe şiirini örnek vermekle yetinmiştir (2005: 135). Eldeki şiirlerden Sâlâr’ın döneminin vasat bir şairi olduğu anlaşılmaktadır.

Bağırov, Ekrem (hzl.) (1995a). Mehemmedağa Müctehidzade, Riyazül-Aşigin. Bakü: Azerbaycan Neşriyatı.

Bağırov, Ekrem (hzl.) (1995b). Mir Möhsün Nevvab, Tezkireyi Nevvab. Bakü: Azerbaycan Neşriyatı.

Garayev, Nesreddin (hzl.) (1987). Poetik Meclisler. Bakü: Yazıçı Yay.

Köçerli, Firidun Bey (2005). Azerbaycan Edebiyyatı. C. 2. Bakü: Avrasya Pres Yay.

Gazel

Mâr-ı siyâh-ı zülfün idüp hâne gönlümü

Kıldı mahall-i genc bu vîrâne gönlümü

Tîr-i belâya itdi hedef âkıbet meni

Yâ Rab ki sayd-veş görem oklana gönlümü

Gamzen çekpb hadeng kaşun tîr ile kemân

Kanlu gibi çeker here bir yana gönlümü

Koyma ki şâne dil uzata târ-ı zülfüne

Allâh’a bak batırmagilen kana gönlümü

Hâlün hevâsı ile gönül kondu zülfüne

Âhir esîr-i dâm iledi dâne gönlümü

Her subh-dem esîri vü dil-hasta eyleyer

Gâhî nesîm-i subh gehî şâne gönlümü

Sâlâr’ını koyup gam-ı hicrânda mübtelâ

Rahm eylemez ider yine vîrâne gönlümü

(Bağırov, Ekrem (hzl.) (1995). Mir Möhsün Nevvab, Tezkireyi Nevvab. Bakü: Azerbaycan Neşriyatı.)