SÂMÎ, Mustafa Sâmî Bey

(d. ?/? - ö. 1055/1645-46)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul'da doğdu. Asıl adı Mustafa'dır. Kılıç Ali Paşa tarafından öldürülen bir denizcinin oğlu olan Sâmî, babasının ölümü üzerine saraya alınmış ve eğitimini tamamlayarak sipahi olmuştur. Öte yandan kimya (simya) ile meşgul olmuş, bu yolda yüklü miktarda para harcadıktan sonra, onun boşuna bir uğraş olduğunu anlayarak simyadan vazgeçmiş ve bu hevese kapılanları uyarmak için de bir kitap yazmıştır. Sâmî, 1055/1645-46 yılında vefat etmiştir. Biyografik kaynaklar mürettep bir Dîvân'ı olduğunu kaydetmelerine rağmen söz konusu eser bugün için elde değildir. 

Riyâzî, Sâmî'nin 10 yıl kadar sarayda bulunduğunu ve bu esnada kendini geliştirerek benzersiz bir şair olduğunu yazar. Ayrıca Sâmî, babasını öldüren Kılıç Ali Paşa hakkında bir hiciv yazarak babasınını intikamını almıştır (Riyazî :80b-81a).

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay.

Abdulkadiroğlu, Abdülkerim (1988). Beliğ İsmail Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Dânişverân-ı Nâdiredân (Tıpkıbasım) Ankara:Anıl Matbaacılık. 

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

Coşkun, Ali Osman (hzl.) (1985). Seyrekzâde Mehmet Âsım. Zeyl-i Zübdetül-Eş'âr. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

İpekten, Halûk, M. İsen, R.Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kayabaşı, Bekir (hzl.) (1997). Kafzâde Fâizî’nin Zübdetü’l-Eş’âr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Riyazî. Riyazü'ş-şu'arâ. Nuruosmaniye Kütüphanesi. Nu: 3205. vr. 80b-81a

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 3. İstanbul: Çağrı Yay. 171.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 19.03.2014
Güncelleme Tarihi: 26.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Libâsı n'eyler olunca tenâsüb-i azâ

Yirinde dil-berün esbâb-ı hüsni ser-tâ-pâ

***

Sâmiyâ 'âlemi süzdüm gördüm

Bulmadum la'li gibi bâde-i nâb

 

***

Dün itdi pîr-i mugân duhter-i rezi ikrâr

Yine fakîre anun va'de-i kerîmesi var

(Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay. 143)

 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SÂLİM, Süleyman Sâlim Efendid. ? - ö. 1894Doğum YeriGörüntüle
2SÂBİT, Abdülkerîm Sâbit Bey, İstanbullud. 1863 - ö. 1913Doğum YeriGörüntüle
3(MEVLEVİ) MEHMET ABDÜLBAKİd. 1882 - ö. 25.02.1935Doğum YeriGörüntüle
4SÂLİM, Süleyman Sâlim Efendid. ? - ö. 1894Doğum YılıGörüntüle
5SÂBİT, Abdülkerîm Sâbit Bey, İstanbullud. 1863 - ö. 1913Doğum YılıGörüntüle
6(MEVLEVİ) MEHMET ABDÜLBAKİd. 1882 - ö. 25.02.1935Doğum YılıGörüntüle
7SÂLİM, Süleyman Sâlim Efendid. ? - ö. 1894Ölüm YılıGörüntüle
8SÂBİT, Abdülkerîm Sâbit Bey, İstanbullud. 1863 - ö. 1913Ölüm YılıGörüntüle
9(MEVLEVİ) MEHMET ABDÜLBAKİd. 1882 - ö. 25.02.1935Ölüm YılıGörüntüle
10SÂLİM, Süleyman Sâlim Efendid. ? - ö. 1894MeslekGörüntüle
11SÂBİT, Abdülkerîm Sâbit Bey, İstanbullud. 1863 - ö. 1913MeslekGörüntüle
12(MEVLEVİ) MEHMET ABDÜLBAKİd. 1882 - ö. 25.02.1935MeslekGörüntüle
13SÂLİM, Süleyman Sâlim Efendid. ? - ö. 1894Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SÂBİT, Abdülkerîm Sâbit Bey, İstanbullud. 1863 - ö. 1913Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15(MEVLEVİ) MEHMET ABDÜLBAKİd. 1882 - ö. 25.02.1935Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SÂLİM, Süleyman Sâlim Efendid. ? - ö. 1894Madde AdıGörüntüle
17SÂBİT, Abdülkerîm Sâbit Bey, İstanbullud. 1863 - ö. 1913Madde AdıGörüntüle
18(MEVLEVİ) MEHMET ABDÜLBAKİd. 1882 - ö. 25.02.1935Madde AdıGörüntüle