SEVDÂYÎ

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Şairden bahseden tek tezkire olan Heşt Behişt’in verdiği bilgiler çok sınırlıdır. Eğitimini tamamladıktan sonra müderrsilik ve kadılık yaptı. Kırkkilise (Kırklareli) kadısı iken öldü. Ölüm tarihi belirtilmeyen şairin mezarı Kırklareli'ndedir. Bir Türkçe Divan sahibi (Nüshası: İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, TY. Nu. 759/5) olan şaire ait olması kuvvetle muhtemel olan bir Leylâ vü Mecnûn mesnevisi vardır. Gibb, Cambridge Üniversitesi Kütüphanesi’nde bir nüshası olan Sevdâyî adlı şaire ait Leylâ vü Mecnûn mesnevisinin Sehî Tezkiresi’nde ismi geçen bu Sevdâyî’ye ait olması gerektiğini belirtmektedir. Türk Dili Kurumu’nda fotokopisi bulunan bu eseri tanıtan A. Sırrı Levend de Gibb’e katılarak Sicill-i Osmanî’de yer alan ve 999/1590/91’de ölen bir Sevdâyî daha olduğunu, ancak eserin Kırkkilise kadısı Sevdâyî’ye ait olmasının mümkün olduğunu açıklamaktadır. Eser 920/1514-15’de kaleme alınmıştır. Sehî ince, güzel, rindâne ve bî-bedel gazelleri ve beyitleri olduğunu yazmaktadır. Şairin Eğridirli Hacı Kemâl’in Câmi’u’n-Nezâ’iri’nde yedi, Edirneli Nazmî’nin Mecma’u’n-Nezâ’ir’i ve Pervâne Bey Mecmuası’nda sekizer adet şiiri yer almaktadır. Dîvân'ı vardır, eser hakkında bir yüksek lisans çalışması yapılmıştır (Yaşar 2008).

Kaynakça

Bayak, Cemal (1987). Kıssa-i Leyla Birle Mecnûn. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi.

Eğridirli Hacı Kemâl. Câmi’u’n-Nezâ’ir. Bayezıd Kütüphanesi No. 5782, vr. 19b, 51a, 102a…

Gibb, E. J. W. (1902). A History of Ottoman Poetry. V.2. London.

İstanbul Kitaplıkları Türkçe Yazma Divanlar Kataloğu (1947). C. 1. İstanbul: MEB Yay.

Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf. [erişim tarihi: 20.03.2013]

Köksal, M. Fatih (2007). “Sevdâyî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 7. Ankara: AKM Yay. 572-573.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Levend, A. Sırrı (1959). Arap, Fars ve Türk Edebiyatlarında Leylâ ve Mecnun Hikâyesi. Ankara: Türkiye İş Bankası Yay.

Pervâne Bey. Mecmû’a-i Nezâ’ir. Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat No. 406, vr.

Sehî (1325). Tezkire-i Sehî. İstanbul: Matbaa-i Âmidî.

“Sevdâî”(1990). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 7. İstanbul: Dergâh Yay. 544.

Şahin, M. Ünal (1997). Leylî vü Mecnûn, Sevdâî (Transkripsiyon, Dil İncelemesi). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Yaşar, Zübeyde (2008). Sevdâyî Divanı'nın Çeviri Yazı Metni ve Günümüz Türkçesiyle Nesre AktarımıYüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 07.09.2013
Güncelleme Tarihi: 15.12.2022

Eserlerinden Örnekler

  GAZEL 

 Bir nefes la’l-i nigâr olsa dilâ hem-nefesüñ

 Dem-i Îsâ gibi cân-bahş ola dâyim nefesüñ

 

 Hâki iksîr ile zer eylemege tâlib iseñ

 Ayagı tozına yüz sürmege olsun hevesüñ

 

 Beni men’ itme nefesden ki rakîbâ ölürem

 Söz kabûl eyle nefes tut ki tutılsun nefesüñ

 

 Zülfüñüñ agına haddüñ nice al eyledi kim

 Dil-i ankâyı şikâr eyledi hâl-i megesüñ

 

 Tîr-i peykânun ile nâtık-ı cân sînemde

 Sanasın tûtidür içinde demürden kafesüñ

 

 Dâr-ı İslâm’a girüp göz göre îmân örter

 Hey ne kâfir durur ol turre-i âteş-peresüñ

 

 Tâc-ı devlet ser-i Sevdâyi’ye âlemde yiter

 Pây-bûsına eger olsa dilâ dest-resüñ

(Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli NazmîMecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf. [erişim tarihi: 20.03.2013]. 1454)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Orhan Hançerlioğlud. 19 Ağustos 1916 - ö. 9 Temmuz 1991Doğum YeriGörüntüle
2Leyla Ruhan Okyayd. 1952 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Doğan Karagözsoyd. 1962 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Orhan Hançerlioğlud. 19 Ağustos 1916 - ö. 9 Temmuz 1991Doğum YılıGörüntüle
5Leyla Ruhan Okyayd. 1952 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Doğan Karagözsoyd. 1962 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Orhan Hançerlioğlud. 19 Ağustos 1916 - ö. 9 Temmuz 1991Ölüm YılıGörüntüle
8Leyla Ruhan Okyayd. 1952 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Doğan Karagözsoyd. 1962 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Orhan Hançerlioğlud. 19 Ağustos 1916 - ö. 9 Temmuz 1991MeslekGörüntüle
11Leyla Ruhan Okyayd. 1952 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Doğan Karagözsoyd. 1962 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Orhan Hançerlioğlud. 19 Ağustos 1916 - ö. 9 Temmuz 1991Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Leyla Ruhan Okyayd. 1952 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Doğan Karagözsoyd. 1962 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Orhan Hançerlioğlud. 19 Ağustos 1916 - ö. 9 Temmuz 1991Madde AdıGörüntüle
17Leyla Ruhan Okyayd. 1952 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Doğan Karagözsoyd. 1962 - ö. ?Madde AdıGörüntüle