Madde Detay
SEYYİD, Mehmed Emîn Efendi
(d. -/- - ö. 1131 veya 1134/1718 veya 1721)
divan Şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4
Kaynaklarda adı, Seyyid Mehmed Emîn Baba (Kara ve Atlansoy 1997: 431) olarak geçen şairin doğum tarihi ve doğum yeri bilinmemektedir. Gazizâde'ye göre, dedesi Emîr Sultan ile birlikte Buhara’dan Bursa’ya gelip bu şehre yerleşmiştir (vr. 23a). Babası Seyyid Kasım Efendi’nin de Bursa’da doğması ve oradaki medreselerde görev yapması sebebiyle, Emîn'in de Bursa’da doğduğu söylenebilir. Mehmed Emîn, Belîğ'e göre 1134/1721-22 (Abdulkadiroğlu 1998: 393), Mehmed Şemseddîn'e göre ise (Kara ve Atlansoy 1997: 504) 1131/1718-19 yılında vefat etmiştir. Mezarı Bursa Yeniyer Kabristanındadır (Çift 2004: 2000).
Şiirlerinde “Seyyid” mahlasını kullanan şair, Halvetiyye Tarikatı’nın Mısriyye koluna mensup olup Niyâzî Mısrî’nin önde gelen halifelerindendir (Çift 2004: 2000). Tek eseri Dîvân'ıdır.
Mutasavvıf bir şair olan Seyyid Mehmed Emîn Efendi’nin Dîvân'ındaki manzumelerin çoğu hakîmane ve sufiyane niteliktedir. Sanat yapmaktan ziyade tasavvufi düşüncelerini müritlerine öğretme çabası içerisinde olan şair, Niyâzî-i Mısri ve Yunus Emre'nin etkisinde kalmıştır. Dîvânı'nda aruz ve hece ölçüsünü kullanan şairin üslubu, sade ve sürükleyici olmakla beraber şiirleri şekil açısından kusurludur. Dîvân’da ehl-i beyt sevgisi yoğun bir biçimde işlenmiştir. Belîğ, onun ilm-i tasavvufta ve rüya tabiri hususunda da maharet sahibi olduğunu söyler (Abdulkadiroğlu 1998: 393). Dîvân'ında 14 kaside, 159 gazel, 49 murabba, 2 muhammes, 21 tuyuğ, 1 kıta, 5 tarih, 2 mesnevi vardır. Dîvân'ın tenkitli metni yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır (Gider 2011).
Kaynakça
Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1998). İsmail Belîğ Güldeste-i Riyâz-ı İrfân. Ankara. 393.
Algül, Hüseyin ve N. Azamat (1995). "Emir Sultan". C.11. İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yay. 146-148.
Çift, Salih (2004). "Bursa’da Bir Mısri Dergâhı ve Son Postnişîni: Seyyid Baba Tekkesi ve Seyh Sabit Efendi". Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi 13 (2): 197-214.
Gaziziade, Abdullatif. Hulâsatu’l-Vefeyât. Bursa Yazma ve Eski Basma Eserler Kütüphanesi. Orhan, 1016. vr. 23a.
Gider, Mahmut (2011). Seyyid Mehmed Emin Efendi Divanı Tenkitli Metin- İnceleme. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi.
Kara, Mustafa ve K. Atlansoy (1997). Şemseddin Mehmed Bursa Dergâhları Yâdigâr-ı Semsî I-II. Bursa.
Kara, Mustafa (2010). Niyazî-i Mısri. Ankara: TDV Yay.
Kepecioğlu, Kamil (2010). Bursa Kütüğü. IV C. Bursa.
Yağız, Gülseren (2004). Kasımzâde Seyyid Muhammed El-Bursevî Divânı Transkripsiyonlu Metni. Yüksek Lisans Tezi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi.
Madde Yazım Bilgileri
Yazar: DR. MAHMUT GİDERYayın Tarihi: 13.02.2014Güncelleme Tarihi: 12.11.2020Eserlerinden Örnekler
Gazel
Ey derdime dermânım dîdârına müştâkım
Dil tahtına sultânım dîdârına müştâkım
Cân içinde cânânım sır içinde mihmânım*
Hem dîn ile îmânım dîdârına müştâkım
Virdim sana hep varım terk eyledim ağyârım
Yoluna fedâ cânım dîdârına müştâkım
Firkatin ile zârım şâm ü seher ağlarım
Gayrı kime yalvaram dîdârına müştâkım
Lutfunla tecellî it ‘uşşâkı tesellî it
İhsânını küllî it dîdârına müştâkım
Zâr eyleme ‘uşşâkı cemâline müştâkı
Yâ Dâ'im ü yâ Bâkî dîdârına müştâkım
Ey tâlib ü matlûbum ey kıble-i ma’bûdum
Sensin heme maksûdum dîdârına müştâkım
Hep varımı fenâ kıl zikrin ile ‘ihyâ kıl
Bu Seyyide ‘atâ kıl dîdârına müştâkım
_____
* Mısra vezne uymuyor.
(Gider, Mahmut (2011). Seyyid Mehmed Emin Efendi Divanı Tenkitli Metin- İnceleme. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi. 334.)
İlişkili Maddeler
Yayın Tarihi: 13.02.2014Güncelleme Tarihi: 12.11.2020Eserlerinden Örnekler
Gazel
Ey derdime dermânım dîdârına müştâkım
Dil tahtına sultânım dîdârına müştâkım
Cân içinde cânânım sır içinde mihmânım*
Hem dîn ile îmânım dîdârına müştâkım
Virdim sana hep varım terk eyledim ağyârım
Yoluna fedâ cânım dîdârına müştâkım
Firkatin ile zârım şâm ü seher ağlarım
Gayrı kime yalvaram dîdârına müştâkım
Lutfunla tecellî it ‘uşşâkı tesellî it
İhsânını küllî it dîdârına müştâkım
Zâr eyleme ‘uşşâkı cemâline müştâkı
Yâ Dâ'im ü yâ Bâkî dîdârına müştâkım
Ey tâlib ü matlûbum ey kıble-i ma’bûdum
Sensin heme maksûdum dîdârına müştâkım
Hep varımı fenâ kıl zikrin ile ‘ihyâ kıl
Bu Seyyide ‘atâ kıl dîdârına müştâkım
_____
* Mısra vezne uymuyor.
(Gider, Mahmut (2011). Seyyid Mehmed Emin Efendi Divanı Tenkitli Metin- İnceleme. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi. 334.)
İlişkili Maddeler
Güncelleme Tarihi: 12.11.2020Eserlerinden Örnekler
Gazel
Ey derdime dermânım dîdârına müştâkım
Dil tahtına sultânım dîdârına müştâkım
Cân içinde cânânım sır içinde mihmânım*
Hem dîn ile îmânım dîdârına müştâkım
Virdim sana hep varım terk eyledim ağyârım
Yoluna fedâ cânım dîdârına müştâkım
Firkatin ile zârım şâm ü seher ağlarım
Gayrı kime yalvaram dîdârına müştâkım
Lutfunla tecellî it ‘uşşâkı tesellî it
İhsânını küllî it dîdârına müştâkım
Zâr eyleme ‘uşşâkı cemâline müştâkı
Yâ Dâ'im ü yâ Bâkî dîdârına müştâkım
Ey tâlib ü matlûbum ey kıble-i ma’bûdum
Sensin heme maksûdum dîdârına müştâkım
Hep varımı fenâ kıl zikrin ile ‘ihyâ kıl
Bu Seyyide ‘atâ kıl dîdârına müştâkım
_____
* Mısra vezne uymuyor.
(Gider, Mahmut (2011). Seyyid Mehmed Emin Efendi Divanı Tenkitli Metin- İnceleme. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi. 334.)
İlişkili Maddeler
Eserlerinden Örnekler
Gazel
Ey derdime dermânım dîdârına müştâkım
Dil tahtına sultânım dîdârına müştâkım
Cân içinde cânânım sır içinde mihmânım*
Hem dîn ile îmânım dîdârına müştâkım
Virdim sana hep varım terk eyledim ağyârım
Yoluna fedâ cânım dîdârına müştâkım
Firkatin ile zârım şâm ü seher ağlarım
Gayrı kime yalvaram dîdârına müştâkım
Lutfunla tecellî it ‘uşşâkı tesellî it
İhsânını küllî it dîdârına müştâkım
Zâr eyleme ‘uşşâkı cemâline müştâkı
Yâ Dâ'im ü yâ Bâkî dîdârına müştâkım
Ey tâlib ü matlûbum ey kıble-i ma’bûdum
Sensin heme maksûdum dîdârına müştâkım
Hep varımı fenâ kıl zikrin ile ‘ihyâ kıl
Bu Seyyide ‘atâ kıl dîdârına müştâkım
_____
* Mısra vezne uymuyor.
(Gider, Mahmut (2011). Seyyid Mehmed Emin Efendi Divanı Tenkitli Metin- İnceleme. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi. 334.)
İlişkili Maddeler
Sn. | Madde Adı | D.Tarihi / Ö.Tarihi | Benzerlik | İncele |
---|---|---|---|---|
1 | HÂDÎ, Nâzük-zâde Abdülhâdî Çelebi | d. ? - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
2 | Serdar Ünver | d. 01 Ocak 1955 - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
3 | EŞREF-ZÂDE AHMED ZİYÂEDDÎN EFENDİ | d. 1748 - ö. 1783-84 | Doğum Yeri | Görüntüle |
4 | HÂDÎ, Nâzük-zâde Abdülhâdî Çelebi | d. ? - ö. ? | Doğum Yılı | Görüntüle |
5 | Serdar Ünver | d. 01 Ocak 1955 - ö. ? | Doğum Yılı | Görüntüle |
6 | EŞREF-ZÂDE AHMED ZİYÂEDDÎN EFENDİ | d. 1748 - ö. 1783-84 | Doğum Yılı | Görüntüle |
7 | HÂDÎ, Nâzük-zâde Abdülhâdî Çelebi | d. ? - ö. ? | Ölüm Yılı | Görüntüle |
8 | Serdar Ünver | d. 01 Ocak 1955 - ö. ? | Ölüm Yılı | Görüntüle |
9 | EŞREF-ZÂDE AHMED ZİYÂEDDÎN EFENDİ | d. 1748 - ö. 1783-84 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
10 | HÂDÎ, Nâzük-zâde Abdülhâdî Çelebi | d. ? - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
11 | Serdar Ünver | d. 01 Ocak 1955 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
12 | EŞREF-ZÂDE AHMED ZİYÂEDDÎN EFENDİ | d. 1748 - ö. 1783-84 | Meslek | Görüntüle |
13 | HÂDÎ, Nâzük-zâde Abdülhâdî Çelebi | d. ? - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
14 | Serdar Ünver | d. 01 Ocak 1955 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
15 | EŞREF-ZÂDE AHMED ZİYÂEDDÎN EFENDİ | d. 1748 - ö. 1783-84 | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
16 | HÂDÎ, Nâzük-zâde Abdülhâdî Çelebi | d. ? - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |
17 | Serdar Ünver | d. 01 Ocak 1955 - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |
18 | EŞREF-ZÂDE AHMED ZİYÂEDDÎN EFENDİ | d. 1748 - ö. 1783-84 | Madde Adı | Görüntüle |
![](https://teis.yesevi.edu.tr/_app/webassets/docs/turtep_reklam_agustos_2024.gif)