SUBHÎ, Hekîm-zâde

(d. ?/? - ö. 955/1548/49)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Mustafa’dır. Babası Fatih devri tabiplerinden Reisületibbâ Sinan Çelebi’den dolayı Hekîm-zâde, Hekîm Sinân-zâde ve Hekîm Sinânoğlu olarak tanındı. Eğitimini tamamladıktan sonra Müyyed-zâde’den mülazım oldu ve müderrisliğe başladı. Filibe’de müderris iken kadılığa geçerek Sofya, Gelibolu, Kütahya, Diyarbakır, Galata kadılıklarında bulundu. Son görevi yine Sofya kadılığı oldu. Bu görevde iken 955/ 1548/49’da öldü. Kazasker Kadrî Efendi ile yakın dostlukları vardı. 

Subhî’nin 16. yüzyılda kaleme alınan tanınmış nazire mezmularının üçünde de şiirleri mevcuttur. Eğridirli Hacı Kemâl’in Câmi’u’n-Nezâ’irinde 18, Edirneli Nazmî’nin Mecma’u’n-Nezâ’ir’inde 36 ve Pervâne Bey Mecmuası’nda 23 adet şiiri yer almaktadır. 

Sehî, “marifet sahibi ve faziletli” olarak tanıttığı şairi, meânî, bedî’ ve beyân ilimiyle şiir üslûbu konusunda bilgili ve yetenekli olarak niteler, şiirlerini ise “âşıkâne ve derdmendâne” bulur. Hasan Çelebi ise onun birçok şiirinin meşhur olduğundan söz etmektedir. Âşık Çelebi, Subhî’nin, zamanında anılan ve bilinen şairlerden olduğunu, en çok da Necâtî’yi takip ettiğini söyler. Âşık Çelebi’nin şairden bizzat aldığı, Nevâyî’ye nazire yazdığı hususundaki notu da şairle ilgili zikredilmesi gereken bilgiler arasındadır. Yine Âşık Çelebi’nin, Subhî’de ekserisi “mey ve mahbûb” düşkünü olan şairlerin çoğunda bulunmayan garip iki haslet olarak “kadın merakı ve içkiden uzak durması”nı göstermesi, devirlerinde şairler için oluşmuş genel kanaati yansıtması açısından ilginç bir durum olarak görünmektedir. 

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzemâ. Ankara: AKM Yay.

Eğridirli Hacı Kemâl. Câmi’u’n-Nezâ’ir. Bayezıd Kütüphanesi No. 5782, vr. 80a, 114a.

Kaf-zâde Fâizî. Zübdetü’l-Eş’âr. Milli Kütüphane, Yz. A. 679, vr. 64a.

Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf.[erişim tarihi: 20.03.2013].

Köksal, M. Fatih (2007). “Subhî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 7. Ankara: AKM Yay. 636-637.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1978). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: TTK Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakîm-zâde Süleymân Sa’deddîn. Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Neseb ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. Süleymaniye Kütüphanesi, Hâlet Ef. No. 628, vr. 290b.

Pervâne Bey. Mecmû’a-i Nezâ’ir. Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat No. 406, vr. 45a, 99b, 132a…

Riyâzî. Riyâzü’ş-Şu’arâ. Süleymaniye Kütüphanesi, Es’ad Ef. No. 3871, vr. 68b.

Sehî (1325). Tezkire-i Sehî. İstanbul: Matbaa-i Âmidî.

“Subhî” (1998). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 8. İstanbul: Dergâh Yay. 50.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 20.03.2013]

Şemseddîn Sâmî (1314). Kâmûsu’l-A’lâm. İstanbul: Mihrân Matbaası.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 05.09.2013
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler

  GAZEL 

 Sûret-i dîvâr sanmañ görseñiz bî-cân beni

 Ki_eylemişdür bir büt-i cân-âferîn hayrân beni

 

 Teşne-dilsin tîguña tîrüñ beni kılmaz halâs

 Susamışsın kanuma kandurmaz ol peykân beni

 

 Ben za’îfi çöpe saymaz gird-bâd-ı dûd-ı âh

 Degme gez itmez kabûl ol bend ol zindân beni

 

 Kûh-ı mihnetden irermişsin belâ deştine râh

 İtdi ışkuñ gam beyâ[bâ]nında ser-gerdân beni

 

 Bir bölük eytâm idi kanına girdüm yaşumuñ

 Komaz elden dâmenüm âhir tutar ol kan beni

 

 Ben sanurdum âteşüm eşkümle teskîn eyleyem

 Oda yansun ki_oda yakdı dîde-i giryân beni

 

 Işk meydânında Subhî bir konakmış şîr-i mîr

 Kan kaşanurdı göreydi Rüstem-i Destân beni

(Köksal 2012, 2688)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1PÎRÎ-ZÂDE, Mehmed Sâhib Efendid. 1674 - ö. 1749Doğum YeriGörüntüle
2Türâbî/Nidâî, Yekçeşm Mehmed Türâbî Çelebid. ? - ö. 1718Doğum YeriGörüntüle
3BEZMÎ, İmam Halil Bezmî Efendid. ? - ö. 1723-24Doğum YeriGörüntüle
4PÎRÎ-ZÂDE, Mehmed Sâhib Efendid. 1674 - ö. 1749Doğum YılıGörüntüle
5Türâbî/Nidâî, Yekçeşm Mehmed Türâbî Çelebid. ? - ö. 1718Doğum YılıGörüntüle
6BEZMÎ, İmam Halil Bezmî Efendid. ? - ö. 1723-24Doğum YılıGörüntüle
7PÎRÎ-ZÂDE, Mehmed Sâhib Efendid. 1674 - ö. 1749Ölüm YılıGörüntüle
8Türâbî/Nidâî, Yekçeşm Mehmed Türâbî Çelebid. ? - ö. 1718Ölüm YılıGörüntüle
9BEZMÎ, İmam Halil Bezmî Efendid. ? - ö. 1723-24Ölüm YılıGörüntüle
10PÎRÎ-ZÂDE, Mehmed Sâhib Efendid. 1674 - ö. 1749MeslekGörüntüle
11Türâbî/Nidâî, Yekçeşm Mehmed Türâbî Çelebid. ? - ö. 1718MeslekGörüntüle
12BEZMÎ, İmam Halil Bezmî Efendid. ? - ö. 1723-24MeslekGörüntüle
13PÎRÎ-ZÂDE, Mehmed Sâhib Efendid. 1674 - ö. 1749Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Türâbî/Nidâî, Yekçeşm Mehmed Türâbî Çelebid. ? - ö. 1718Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15BEZMÎ, İmam Halil Bezmî Efendid. ? - ö. 1723-24Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16PÎRÎ-ZÂDE, Mehmed Sâhib Efendid. 1674 - ö. 1749Madde AdıGörüntüle
17Türâbî/Nidâî, Yekçeşm Mehmed Türâbî Çelebid. ? - ö. 1718Madde AdıGörüntüle
18BEZMÎ, İmam Halil Bezmî Efendid. ? - ö. 1723-24Madde AdıGörüntüle