TABÎBOĞLU, Abdullah

(d. 1252/1836-37 - ö. 1324/1906-07)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Abdullah’tır. 1252/1836-37 yılında Kerkük Kalesi’nde Meydan Mahallesi’nde doğdu. Babası Hacı Mahmûd, dedesi ise Hacı Mustafa b. Molla Mehmed’dir. Dedeleri ve babası halk hekimliği yaptıkları için Tabîboğlu olarak tanındı ve şiirlerinde bu mahlası kullandı. Babasından öğrendiği hekimliği başarıyla yerine getirdi. Dîvân’ının başındaki molla ifadesinden hocalık da yaptığı anlaşılmaktadır. Madenleri altına çevirme sanatı ile de uğraştı. 1280/1863-64 yılında bir iftiraya maruz kalarak tutuklandı. Sorgu esnasında işkence gördü. Yirmi bir ay hapis yattıktan sonra hemşehrisi Halîl Ağa’nın girişimi ile Vali Takiyeddîn Paşa tarafından kurtarıldı. Dindar ve Kâdirî tarikatına eğilimli bir kişi olan Tabiboğlu’nun Mustafa ve Mahmut adlarında iki oğlu oldu. Mustafa henüz dört yaşındayken vefat etti. Tabîboğlu Abdullah ise 1324/1906-07 yılında vefat etti.

Eserleri şunlardır:

1. Dîvân: Eser müretteptir (Öbek vd. 2013: 35).

2. Tecvîd-i Güzîde: Kendi hattıyla kaleme aldığı eserde tecvit ilminin tarihî gelişimi ve bu ilmin amelî ve ilmî izahı örneklerle anlatılmaktadır. Eser, Ata Terzibaşı’nın özel kütüphanesindedir (Öbek vd. 2013: 35).

3. Anter Hikâyesi: Aynı adlı meşhur Arap halk hikâyesinin Vali Takıyeddîn Efendi’nin isteği üzerine otuz cüz hâlinde Türkçeye çevirisidir. Şair, esere Türkçe gazeller de eklemiştir. Eser çok beğenilmiş ve İkinci Dünya Savaşı’na kadar Irak Türkmenleri arasında ve özellikle de Kerkük’te kahvehanelerde yüksek sesle okunmuştur (Öbek vd. 2013: 35).

Kıssahan da olan Tabîboğlu, sanatkâr yönü yüksek olmayan bir şairdir. Konuları kısa ve sade olarak ele almıştır. Şiirlerinde yerli sözcükleri çokça kullanmıştır.

Kaynakça

Öbek, Ali İhsan, Ayşe Taşralı (hzl.). (2013). Av. Atâ Terzibaşı Kerkük Şairleri. 2. Kitap. İstanbul: Ötüken Yay.

Saatçi, Suphi (1997). “Tabiboğlu”. Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi. C. 6. Ankara: KB Yay. 377-379.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 27.11.2014
Güncelleme Tarihi: 29.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Ger yazarsam derd-i aşkın şerhini ey âlicenâb

Kim yanar âh-ı derûnumdan kalem kâğıd kitâb

Leblerin vasfın okurken şem'e karşu bir gece

Şevkten pervâneler raks etti şem' buldu tâb

Ben senin bezm-i firâkında ciğer kanın içip

Sen safâ bezminde benden bîhaber mest-i şarâb

Ey ferah yâdıyla teskîn eyleyen âşıkları

Kerbelâ deştinde gûyâ su verip buldun sevâb

Ey Tabîboğlu sana meyletmez ol mehrû neden

Salsa pertev toprağa noksân olur mu âfitâb

(Öbek, Ali İhsan ve Ayşe Taşralı (hzl.). (2013). Av. Atâ Terzibaşı Kerkük Şairleri. 2. Kitap. İstanbul: Ötüken Yay. 37-38.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HÂLİS, Şeyh Abdurrahman Hâlis Talebânîd. 1797 - ö. 1858Doğum YeriGörüntüle
2SÂFÎ, Molla Mustafa Efendid. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
3HAMDÎ, Molla Muhammed Emînd. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
4HÂLİS, Şeyh Abdurrahman Hâlis Talebânîd. 1797 - ö. 1858Doğum YılıGörüntüle
5SÂFÎ, Molla Mustafa Efendid. ? - ö. 19. yy.Doğum YılıGörüntüle
6HAMDÎ, Molla Muhammed Emînd. ? - ö. 19. yy.Doğum YılıGörüntüle
7HÂLİS, Şeyh Abdurrahman Hâlis Talebânîd. 1797 - ö. 1858Ölüm YılıGörüntüle
8SÂFÎ, Molla Mustafa Efendid. ? - ö. 19. yy.Ölüm YılıGörüntüle
9HAMDÎ, Molla Muhammed Emînd. ? - ö. 19. yy.Ölüm YılıGörüntüle
10HÂLİS, Şeyh Abdurrahman Hâlis Talebânîd. 1797 - ö. 1858MeslekGörüntüle
11SÂFÎ, Molla Mustafa Efendid. ? - ö. 19. yy.MeslekGörüntüle
12HAMDÎ, Molla Muhammed Emînd. ? - ö. 19. yy.MeslekGörüntüle
13HÂLİS, Şeyh Abdurrahman Hâlis Talebânîd. 1797 - ö. 1858Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SÂFÎ, Molla Mustafa Efendid. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HAMDÎ, Molla Muhammed Emînd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HÂLİS, Şeyh Abdurrahman Hâlis Talebânîd. 1797 - ö. 1858Madde AdıGörüntüle
17SÂFÎ, Molla Mustafa Efendid. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle
18HAMDÎ, Molla Muhammed Emînd. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle