Madde Detay

“Âşık Emir” mahlasını kullanan Teymur Ferahânî, 1343/1964 yılında Hemedan vilayetine bağlı Hemedan ilçesinin Neşer köyünde dünyaya gelmiştir. Dört yıl süreyle temel eğitim aldıktan sonra Kur’an-ı Kerim dersleri görerek dinî bilgisini derinleştirmiştir. 1362/1983 yılında evlenmiş olup ikisi erkek, dördü kız olmak üzere altı çocuğu bulunmaktadır. Bu çocuklardan Mustafa Ferahânî, babasının mesleğinden etkilenerek âşıklıkla ilgilenmeye başlamıştır. Geçimini ziraatla sağlayan Teymur Ferahânî, bunun yanında âşıklık mesleğini de fiilen sürdürmektedir.

Soy bağı açısından bakıldığında, kısmen âşıklık geleneğinin yaşatıldığı bir aile çevresinde yetiştiği görülmektedir. Amcası Asker Ferahânî, balaban icracısı olarak bölgedeki müzik ortamında yer almakta, anne tarafından dedesi Feteli Ferecî ise zengin bir hikâye ve türkü repertuvarına hâkimiyetiyle tanınmaktadır. Bu iki isim, onun sanatsal yönelişinde önemli birer referans noktası olmuştur. Âşık Emir’in mesleğe yönelmesinde bireysel eğilim ve manevi çağrı temel belirleyicilerdir. Özellikle gençlik yıllarında gördüğü bir rüyanın, onu âşıklık geleneğine daha sıkı biçimde bağladığı ifade edilmektedir.

Onlu yaşlarının başından itibaren âşıklığa ilgi duyan Emir’in bu yönelimi, aile içindeki bazı büyükler tarafından hoş karşılanmamıştır. Babası Ekber Bey ve dedesi Hacı Kulam Ali, onun bu mesleği sürdürmesine açık biçimde karşı çıkmışlardır. Buna rağmen Âşık Emir, ilk kez on dört yaşındayken katıldığı bir toyda hikâye anlatıp türkü söyleyerek sahneye çıkmıştır. Ancak bu icrası babası tarafından tepkiyle karşılanmış, bunun sonucunda köyden uzaklaştırılmıştır. Bir süre gurbette kaldıktan sonra ailesi tarafından affedilerek yeniden köyüne dönmüştür. Bu süreç, onun âşıklığı geleneksel bir meslek olmanın ötesinde, kişisel mücadele ve kimlik inşası olarak benimsediğini ortaya koymaktadır.

Yaklaşık yirmi yaşına geldiğinde çöğür çalmaya başlayan Âşık Emir, bir gün evde saz eşliğinde mezhebî içerikli şiirler okurken babasının dikkatini çekmiştir. Hz. Ali ve Ehl-i Beyt merkezli vurgular taşıyan bu şiirler, babasının dinî hassasiyetleriyle örtüşmüş, bu durum ilk kez olumlu bir karşılık bulmasını sağlamıştır. Böylece Âşık Emir, babasından açık onay almış ve bu destekle sanatını daha serbest, aynı zamanda profesyonel bir zeminde icra etmeye başlamıştır.

Zamanla hem yerel hem de bölgesel ölçekte çeşitli icra ortamlarında boy göstermiştir. Tahran, Save ve Hemedan gibi şehirlerde düzenlenen sünnet merasimleri, dost meclisleri, toylar ve özel programlarda sahne almıştır. Kendi köyündeki geleneksel toy ortamlarında ise yalnızca âşıkların yer aldığı, davul, zurna ve tefin kullanılmadığı icralar gerçekleştirmiş, böylece yerleşik formu korumaya özen göstermiştir.

Âşık Emir’in anlatı repertuvarı oldukça geniştir. Babası Ekber Bey’in onayını aldıktan sonra ondan Tahir ile Zöhre ve Kelbi ile Huruzat hikâyelerini öğrenmiş, usta olarak benimsediği İslam Mirza Ali Avşar’dan ise diğer hikâye ve türkü formlarını meşk etmiştir. Bazı anlatıları da ses kasetlerinden dinleyerek belleğine yerleştirmiştir. Repertuvarında öne çıkan hikâyeler şunlardır: Garip ile Şahsenem, Hemrah ile Selvinaz, Köroğlu ile Ayvaz Han/Köroğlu’nun Ayvaz Hanı Getirmesi, Köroğlu ile Demircioğlu, Köroğlu ile Mümine, Köroğlu ile Nigar, Köroğlu’nun Kocalığı, Köroğlu’nun Tokat Seferi, Seyidi ile Peri. Ayrıca Memmed Beycan Sövdeger ve Mesım ile Efruz Peri adlı iki hikâyeye ait bazı türküler, İsteriyo Ahmedî Müzikevi tarafından yayımlanan kaset kayıtlarında yer almaktadır.

Melodik repertuvarı da en az anlatı dağarcığı kadar dikkate değerdir. İcra ettiği makamlar arasında Bütün Şikeste, Çerrah, Dübeytî, Elyatı, Gelgel, Geraylı, Gezme, Han Ayvaz, Heşterî, Karadağ, Kelle Geraylı, Kesme Geraylı, Koba, Cengi Köroğlu, Köroğlu, Maran, Mihreban, Nim Koba, Şahseven, Tahir Mirza, Yanık Kerem, Yarım Şikeste/Mulam Şikeste, Yorgun Kerem ve Zergerî gibi çok sayıda geleneksel makam bulunmaktadır.