Madde Detay

Bölgede “Âşık Hüseyin Şahkendili” mahlasıyla tanınan Hüseyin Ağa Muhammedî, 1348/1969 yılında Hemedan vilayetinin Melayer ilçesine bağlı Şahkendi köyünde dünyaya gelmiştir. Beş yıllık örgün öğrenimin ardından okuma yazma becerisi kazanmış, ayrıca geleneksel dinî eğitim çerçevesinde Kur’an-ı Kerim dersleri almıştır. Babasının adı Hesen, annesinin adı Ağtar’dır. Âşıklık dışında geçimini temin ettiği mesleklerden diğeri de alçı ustalığıdır. 1370/1991 yılında evlenen âşık, dört çocuk babasıdır. Aile çevresinde âşıklık geleneğiyle doğrudan bağlantılı en önemli isim, bölgedeki halk hikâyelerini anlatmasıyla tanınan ancak saz çalmayan büyükbabası Âşık Kurban’dır. Bu durum Hüseyin’in küçük yaşlardan itibaren anlatı kültürüyle temas etmesine zemin hazırlamıştır. Onun âşıklığa yönelişinde belirleyici etkenlerden biri, kendi köyünde âşık olduğu kıza kavuşamamasıdır. Yaşadığı bu duygusal kırılmayı şiir ve hikâyelere yönelerek aşmaya çalışmış, bu süreç de onu giderek âşıklık mesleğine yaklaştırmıştır. Diğer taraftan âşıklık geleneğinin Türk dili ve kültürünü muhafaza eden önemli bir zemin olduğunu fark etmesi, bu mesleği seçmesinde ikinci bir motivasyon kaynağı olmuştur.

Âşık Hüseyin Şahkendili, ilk çöğürünü 1364/1985 yılında edinmiş, 1372/1989 yılında ise ilk toy icrasını gerçekleştirmiştir. Usta-çırak silsilesi içerisinde yetişen sanatçı, çöğür çalmayı ustası Âşık Heyder’den öğrenmiş, bu eğitimin ardından 1370/1991 yılından itibaren çöğürü profesyonel düzeyde icra etmeye başlamıştır. Zamanla ustalık konumuna erişmiş ve Âşık Murteza Hesenhânî ile Hacı Muhtar Kemberî gibi çıraklarına çöğür öğreterek geleneğin devamına katkıda bulunmuştur.

Sanatsal pratiği irticalen şiir söyleme yeteneğine dayanmamaktadır, bu nedenle icralarında yalnızca usta malı eserleri tercih etmektedir. Repertuvarındaki hikâyelerin önemli bir kısmını farklı âşıklardan derlemiş, özellikle Âşık Abbas Melayerli’nin anlatılarından geniş ölçüde yararlanmıştır. Bu çerçevede Âşık Abbas’tan Behram ile Gülendam, Göğçek Rıza ile Dede Yadigâr, Hemrah ile Selvinaz, Mahmud ile Nigar, Memmed Beycan Sövdeger, Mesım ile Efruz Peri, Seyidi ile Peri, Seyyad ile Saadat, Şah İsmail ve Tufarganlı Abbas ile Gülgez hikâyelerini öğrenmiştir. Ayrıca Âşık Mesiyollah’tan Köroğlu’nun Tokat Seferi, Verege ile Gülşah, Kerem ile Aslı, Tahir ile Zöhre ve Garip ile Şahsenem; Kumlu Âşık Ali Ramazanî ve Âşık Bala Han Daniş Beyat’tan Heste Kasım; Zencanlı Âşık Yar Muhammed’in kasetlerinden Necef Han; Mübarekabadlı Âşık Hemze Han Muhammedî’den Şirin ile Birçek; Kerevüslü Âşık İsmail Şah Muradî’nin ses kayıtlarından ise Tilim Han hikâyesini defterlerine kaydederek öğrenmiştir.

Âşığın çöğür icralarında kullandığı makamlar da oldukça geniş bir çeşitlilik sergilemektedir. Repertuvarında Cengi Köroğlu, Cengi Osmanî, Çerrah, Dübeytî, Geraylı, Han Ayvaz, Heşterî, Kelle Geraylı, Maran, Rudbar, Şahseven, Şikeste, Zarıncı, Zarıtma ve Zergerî gibi pek çok makam bulunmaktadır.

Âşık Hüseyin, Hemedan’daki icralarının yanı sıra Tahran, Kum ve Save gibi şehirlerde de çeşitli programlara katılmıştır. Toyların yanı sıra sünnet törenleri ve dost meclislerinde de sahne almakta; toy icralarında ev sahibinden üç yüz bin tümen, meclis sürecinde dinleyicilerden ise iki yüz ile üç yüz bin tümen arasında değişen bahşiş elde etmektedir. İsteriyo Ahmedî Müzikevi tarafından yayımlanmış iki kaseti bulunan sanatçının bu kayıtlarında, hikâyelerin tamamı değil, yalnızca bazı manzum bölümler yer almaktadır.